Doğu Akdeniz’de enerji satrancı

Doğu Akdeniz’de son yıllarda keşfedilen enerji rezervleri, bölgeyi enerji kaynakları sahası olmaktan çıkarıp; küresel güçlerin, bölgesel ittifakların ve iş birliklerinin yarıştığı jeopolitik bir satranç tahtasına dönüştürdü.

Bu satrancın asıl amacı da, Türkiye’yi kendi kıyılarına hapsetmek ve enerji denkleminin dışında tutmak oldu.

Türkiye’yi enerji denkleminin dışında tutmak için, Doğu Akdeniz’de ekonomik rasyonaliteden uzak ve tamamen siyasi motivasyonlarla çeşitli platformlar oluşturulup projeler başlatıldı.

East-Med Doğal Gaz Boru Hattı Projesi, Doğu Akdeniz Gaz Forumu, üçlü ittifaklar ve Doğu Akdeniz Enerji Merkezi gibi işbirlikleri ve projeler öne çıkan arayışlar oldu.

East-Med Doğal Gaz Boru Hattı Projesi, Doğu Akdeniz doğalgazını deniz altından Yunanistan üzerinden Avrupa’ya taşımayı hedefliyordu.

2012 yılında Doğu Akdeniz’deki doğalgaz keşiflerinin bir sonucu olarak doğan ve AB’den de destek gören East-Med projesi 2020 yılında resmileşmişti.

Ancak, yüksek maliyeti ve hattın Türkiye sularında geçmesi nedeniyle ortaya çıkan anlaşmazlıklar, teknik imkansızlıklar ve ABD’nin projeden desteğini çekmesiyle East-Med projesi doğmadan ölmüş oldu.

Doğu Akdeniz’de diğer bir işbirliği projesi, 2019’da Kahire merkezli kurulan ve Mısır, Yunanistan, İsrail, İtalya ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) gibi aktörlerin yer aldığı Doğu Akdeniz Gaz Forumu oldu.

Akdeniz’in en uzun kıyı şeridine sahip ülkesi olan Türkiye’nin bu forumda olmaması, Doğu Akdeniz Gaz Forumu’nun işlevsiz hale gelmesini beraberinde getirdi.

Yunanistan ve GKRY’nin bölgenin diğer önemli aktörleri olan Mısır ve İsrail ile kurdukları üçlü ittifaklar öne çıkan diğer işbirlikleridir.

Bu mekanizmaların münhasır ekonomik bölge (MEB) sınırlandırma anlaşmalarıyla Türkiye’nin hamlelerini kısıtlamayı amaçladıklarını görüyoruz.

En son ise ABD, İsrail, Yunanistan ve GKRY, ABD-Houston’da Doğu Akdeniz Enerji Merkezi’ni kurarak, bölgedeki enerji denklemini Türkiye’nin aleyhine şekillendirmeyi hedefliyorlar.

Türkiye de kendisine yönelik uygulanan bu çevreleme politikalarına karşı Mavi Vatan doktrini, sondaj gemileri ve deniz yetki alanı anlaşmalarıyla hamleler yapmakta ve bu durum önümüzdeki dönemde bölgedeki mücadeleyi daha da şiddetlendirecek görünmektedir.