Anayasa Mahkemesi (AYM), İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda yer alan ve istinaf ve temyiz kanun yoluna başvurulabilecek parasal sınırların belirlenmesine ilişkin düzenlemeyi Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti.
İstanbul 13. İdare Mahkemesi, bir idari para cezasının iptali talebiyle açılan davada, 2577 sayılı Kanun’un “ilk derece mahkemesi veya bölge idare mahkemesince nihai kararın verildiği tarihteki parasal sınır esas alınır” hükmünün Anayasa’ya aykırı olduğunu belirterek AYM’ye başvurdu. Başvuruda, karar tarihindeki parasal sınırın esas alınmasının hukuki öngörülebilirlik ve adil yargılanma haklarını ihlal ettiği savunuldu.
'Hukuki güvence zedeleniyor'
AYM, yaptığı inceleme sonucunda, istinaf ve temyiz yoluna başvurma hakkının, mahkeme kararının verildiği tarihte geçerli olan parasal sınıra göre belirlenmesinin vatandaşlar açısından hukuki belirsizlik yarattığını tespit etti. Mahkeme, özellikle yüksek enflasyon dönemlerinde, yargılama süresinin uzaması halinde başvuru hakkının ortadan kalkabileceğini ve bunun adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini vurguladı.
Karar 9 ay sonra yürürlüğe girecek
AYM, hukuki boşluk oluşmasını önlemek amacıyla iptal kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi. Bu süreçte idari yargıda istinaf ve temyiz süreçlerinde uygulanacak parasal sınırların belirlenmesine yönelik yeni bir düzenleme yapılması gerekecek.
Hak kaybı önlenecek
Örneğin, bir kişi 2023 yılında idare tarafından kendisine kesilen 50 bin TL’lik bir idari para cezasına itiraz ederek mahkemeye başvurdu. Yargılama sürecinin sonunda mahkeme 2025 yılında karar verdi. Ancak bu sırada, her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenen parasal sınırlar nedeniyle, 2025 yılı itibarıyla istinafa gidebilmek için dava konusunun en az 60 bin TL olması gerekti. Bu durumda, başvurucu, davası açıldığında istinafa gidebilirken, yeni sınır nedeniyle bu hakkını kaybetti ve ilk derece mahkemesi kararıyla dosyası kesinleşti.
AYM’nin iptal kararıyla birlikte, artık davanın açıldığı tarihte geçerli olan parasal sınır esas alınacak. Yani kişinin davası açıldığı tarihte istinaf sınırının üstünde ise, karar hangi yılda verilirse verilsin istinaf hakkı korunacak. Bu karar, hukuki öngörülebilirliği artırarak vatandaşların hak kaybına uğramasını önleyecek.
