Maarif Platformu tarafından hazırlanan "Yükseköğretimde Anlam ve Kavram Merkezli Dönüşüm İhtiyacı"
(Rapor No: 09) başlıklı çalışma yayımlandı. Maarif Platformu tarafından hazırlanan yeni raporda, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin üniversitelerle bütünleştirilmesi gerektiğine dikkat çekildi. 2028 yılında yeni müfredatla yetişen öğrencilerin üniversiteye başlayacağını hatırlatan raporda, YÖK'ün yükseköğretim için kapsamlı bir uyum planı ortaya koyması gerektiği vurgulandı.
Prof. Dr. Osman Çakmak ve Doç. Dr. Mehmet Nur Tuğluk'un editörlüğünü yaptığı raporda, Eğitim-Bir-Sen ve İbn Haldun Üniversitesi tarafından düzenlenen Uluslararası Yükseköğretim Kongresi ile Milli Eğitim Bakanlığı ve TOBB iş birliğindeki Dil ve Düşüncede Derinleşme Kongresi'nin çıktıları değerlendirildi.
2028 öncesi üniversitelere kritik çağrı
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, 2024-2025 eğitim öğretim yılında kademeli olarak uygulanmaya başlandı. Yeni modelle 9'uncu sınıfa başlayan öğrenciler 2028 yılında üniversiteye geçecek.
Raporda, Milli Eğitim Bakanlığı'nın öğretmen yetiştirme konusunda yeni adımlar attığı ancak YÖK tarafından yükseköğretimi kapsayan, takvimi ve sorumlulukları belirlenmiş bütüncül bir uyum planının henüz ortaya konulmadığı belirtildi.
Akademik başarı yalnızca yayın sayısıyla ölçülmemeli
Üniversitelerin temel işlevinin yalnızca meslek sahibi bireyler yetiştirmek olmadığına dikkat çekilen raporda, akademik başarının makale ve atıf sayılarıyla sınırlı değerlendirilmesi eleştirildi.
Üniversitelerin toplumsal sorunlara çözüm üretmesi, özgün düşünceler geliştirmesi ve nitelikli insan yetiştirmesi gerektiği vurgulandı. Türkçenin bilim dili olarak güçlendirilmesi ve üniversitelerin kendi medeniyet birikiminden beslenmesi de öneriler arasında yer aldı.
Öğretmenlik kontenjanlarında dikkat çeken tablo
Raporda yer verilen araştırmaya göre 2024 yılında fen bilgisi öğretmenliği kontenjanlarının yüzde 68,5'i, devlet üniversitelerindeki ilköğretim matematik öğretmenliği kontenjanlarının ise yüzde 40,9'u boş kaldı.
Eğitim fakülteleri ile Milli Eğitim Akademisi'nin koordineli çalışması gerektiği belirtilen raporda; liyakat, akademik özgürlük, beyin göçü ve üniversitelerin özerkliği de ele alındı.
Maarif Platformu, yükseköğretimdeki sorunlara yönelik değerlendirmelerini 21 çözüm önerisiyle tamamladı.
"Maarif modeli üniversite kapısında yarım kalmamalı"
Maarif Platformu tarafından hazırlanan “Yükseköğretimde Anlam ve Kavram Merkezli Dönüşüm İhtiyacı”
(Rapor No: 09) başlıklı çalışma, Ekim 2026 tarihini taşıyor ve 13 Kasım 2026'da internet sitesinde yayımlandı. 22 sayfalık raporun editörlüğünü Prof. Dr. Osman Çakmak ve Doç. Dr. Mehmet Nur Tuğluk üstlendi. Çalışmaya Prof. Dr. Dursun Ali Tökel, Doç. Dr. Gürkan Ergen, Prof. Dr. Ömer Gündoğdu, Prof. Dr. Said Ceyhan ve Prof. Dr. Zekeriya Yerlikaya katkı sundu.
Raporu değerlendiren Maarif Platformu Başkanı Prof. Dr. Osman Çakmak, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin yalnızca bir müfredat değişikliği olarak görülmemesi gerektiğini belirterek şunları söyledi:
"Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, ders kitaplarını değiştirmek veya müfredata yeni başlıklar eklemekten ibaret değildir. Bu modelin temelinde çok daha köklü bir mesele, insana nasıl baktığımız, bilgiyi ne için öğrettiğimiz ve nasıl bir nesil yetiştirmek istediğimiz sorusu vardır. Bilgiyi beceriyle, ilmi hikmetle, öğrenmeyi ahlak ve sorumlulukla buluşturmayı hedefleyen bir maarif anlayışından söz ediyoruz.
Millî Eğitim Bakanlığı bu yolda önemli adımlar attı. Ancak eğitim bir bütündür. İlkokulda başlayan, ortaokulda ve lisede devam eden bu anlayış, üniversite kapısında sona eremez.
2028'de Maarif Modeli ile yetişen ilk öğrenciler üniversiteye gelecek. Peki, bu gençleri nasıl bir üniversite karşılayacak? Okulda düşünmesi, sorgulaması, değer üretmesi ve öğrendiğini hayata taşıması istenen genç, üniversitede yalnızca ezber, sınav ve diploma merkezli bir anlayışla karşılaşırsa ne olacak?
Bir tarafta yeni bir maarif anlayışı inşa ederken diğer tarafta eski alışkanlıklarla yolumuza devam edemeyiz. Bir elin yaptığını öteki el bozmamalı.
Üstelik mesele yalnızca öğrenciler de değil. Bugün üniversitelerde yetiştirdiğimiz öğretmenler, yarın Maarif Modeli'ni sınıflarda uygulayacaklar. Öğretmeni yetiştiren sistem ile öğretmenin uygulayacağı eğitim anlayışı birbirinden kopuk olursa, bir tarafta dokuduğumuz kumaşı diğer tarafta sökmeye başlarız.
Maarif bir yolculuktur. Okulda başlayıp üniversitede yarım kalan bir yolculukla geleceğin insanını yetiştiremeyiz."
Çakmak: Önce pusulayı doğru yere çevirmeliyiz
Raporun ortaya koyduğu temel yaklaşımı değerlendiren Maarif Platformu Başkanı Prof. Dr. Osman Çakmak, sorunun yalnızca eğitim süresi veya sınav sisteminden ibaret olmadığını belirterek şu değerlendirmede bulundu:
"Raporumuzun dikkat çektiği kök mesele, eğitim sisteminin dayandığı insan, bilgi ve hayat anlayışıdır. İnsanı yalnızca iş gücü, eğitimi diploma, başarıyı da makam ve kazanç üzerinden değerlendiren bir anlayışın bizi nereye götürdüğünü sorgulamamız gerekiyor.
Pusulanın yönünü sorgulamadan yolları genişletmek, araçları yenilemek bizi doğru menzile ulaştırır mı? Önce nasıl bir insan yetiştirmek istediğimizi konuşmalıyız. Maarif Modeli'nin yetkin ve erdemli insan hedefi, bu bakımdan önemli bir başlangıç noktası sunuyor."
Çakmak, raporun yükseköğretimde önerdiği bütüncül dönüşüm anlayışının eğitim sisteminin diğer kademeleriyle de ilişkilendirilmesi gerektiğini ifade etti:
"Herkese aynı ayakkabıyı giydirerek yol yürütülmez. Gençlerimizin kabiliyetleri, ilgileri ve hayata hazırlanma yolları farklıdır. Eğitim sistemimiz bu farklılıkları ne ölçüde gözetiyor? Mesleki eğitim ile üniversite arasında daha esnek ve itibarlı geçiş yolları oluşturabilir miyiz?
Bu soruları MEB ve YÖK'ün yanı sıra üniversitelerimizin, ilgili bakanlıkların, bilim insanlarının, meslek kuruluşlarının ve iş dünyasının birlikte değerlendirmesi gerekiyor.
Kendi tarihimizdeki Ahilik anlayışı, ustalığı ahlakla, üretimi dürüstlükle, mesleği toplumsal sorumlulukla buluşturan önemli bir tecrübe sunuyor. Bu mirası bugünün bilim, teknoloji ve çalışma hayatının gerçekleriyle birlikte yeniden düşünemez miyiz?
Mesele eski binanın duvarlarını yeniden boyamak değil, temelin ne üzerine kurulduğunu sorgulamaktır. Raporumuzun çağrısı da budur: Maarif Modeli'yle başlayan dönüşüm, yükseköğretim dâhil bütün eğitim kademelerinde insan yetiştirme gayesi etrafında ele alınmalıdır."
Öğretmen yetiştirmede yeni arayış: Tercüme bilgiden özgün maarif anlayışına
Maarif Platformu'nun raporu, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin başarısında eğitim fakültelerinin belirleyici rolüne dikkat çekiyor. Öğretmen yetiştirme programlarıyla okulun ihtiyaçları arasındaki uyumun güçlendirilmesi, teori ile uygulamanın bütünleştirilmesi ve kendi eğitim meselelerimizden hareketle özgün bilgi ve yöntemler geliştirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Rapordaki tespitleri değerlendiren Prof. Dr. Osman Çakmak, şu ifadeleri kullandı:
"Maarifin sınıftaki mimarı öğretmendir. Mimarı yetiştiren anlayış değişmeden eğitimde köklü bir dönüşüm bekleyebilir miyiz? Elbette dünya biliminden yararlanacağız. Ancak başkalarının geliştirdiği kuramları yalnızca tercüme edip aktarmakla yetinirsek kendi eğitim meselelerimize özgün çözümler üretmekte zorlanmaz mıyız? Bilgi ithal edilebilir; fakat bir milletin maarif anlayışı, kendi insan ve hayat tasavvurundan da beslenmelidir.
Dünyada dikkate değer örnekler var. Almanya'da Pedagoji Yüksekokulları, Japonya'da öğretmen yetiştiren ihtisas üniversiteleri bulunuyor. Finlandiya araştırma ile okul uygulamasını, Singapur ise Eğitim Bakanlığı ile üniversitelerin iş birliğini öne çıkarıyor. Biz neden bu tecrübeleri kendi köklü muallimlik, ilim, irfan ve hikmet geleneğimizle buluşturarak özgün bir model geliştirmeyelim?
Bu çerçevede MEB'in öğretmen yetiştirme politikalarında daha etkin olduğu, bilimsel özerkliği korunan Öğretmen Üniversiteleri veya Pedagoji Üniversiteleri gibi ihtisaslaşmış modelleri; gerektiğinde YÖK'ten farklı kurumsal yapılanma seçeneklerini de araştırmalıyız."
GündemMEB'den sınavlarda devrim gibi karar: Artık yapay zeka kullanılabilecek
GündemAfyonkarahisar’da buruk ara tatil: İki öğretmen mevlitle anıldı
TR
EN
AR
FR
RU
UR
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.