9. Senfoni ve Hüsn-ü Aşk'a dair...

İstanbul Devlet Opera ve Balesi'nin sezon açılışında Aya İrini'deyim... Topkapı Sarayı bahçesinde... Ne zaman oraya gitsem içimden bir his bana hep asırlar önceyi yaşatır... Size de tavsiye ederim; başınızda kavuk, sırtınızda kaftan olsun... Karşıdan padişah gelsin... İki adım gerisinde cariyeler olsun... Belki doğru belki eğri... Ben böyle güzellikler yaşıyorum ne zaman gitsem Topkapı Sarayı'na...

Özel dokutma rengarenk saray kumaşları görüyorum çevremde... Çatma, atlas, çuha, kadife, kemhalılar geliyor karşıdan... Ve ben paşalara mahsus giysilerimle salınıyorum orta yerde... O devirleri yaşıyorum o an... 1700'lerin sonu, 1800'lerin başındayım.

Sultan III. Selim geliyor karşıdan...

Merasim kaftanları hazır... İçi; samur, kakum, foyum kürklü...

Nağmeler peşinden sürükleniyor...

Acem Aşiran, aksak usul bir şarkı;

'Dinle sözüm ey dil-ruba...'

III. Selim 24 Aralık 1761 doğumlu...

İstanbul Devlet Opera ve Balesi Müdür ve Sanat Yönetmeni Suat Arıkan'ın nazik davetinde ben bunları düşlerken bir de bakıyorum karşıdan Ludwig van Beethoven geliyor...

Aman Ya Rabbim!

Yanında Orkestra Şefi Gürer Aykal

Koro Şefi Gökçen Koray

Ve İstanbul Devlet Opera ve Balesi muhteşem Orkestra ve Korosu...

Tarihi yaşıyoruz ya!

Hayallerim beni nostaljik bir çağdaşlığa sürüklüyor... Ludwig van Beethoven da, III. Selim de aynı devrin dehaları... Beethoven'in doğumu 17 Aralık 1770, III. Selim'den tam 9 sene sonra...

Ve ben 9. Senfoni'yi dinlemeye gidiyorum Aya İrini'ye...

Düşlerimde III. Selim, kulaklarımda 9. Senfoni...

Aya İrini bu kabil konserler için mükemmel bir mekan. Sezonun galası burada yapılıyor.

Sessizlik ve muhteşem konser başlıyor...

Tadına doyamadım o gecenin... İki saat su gibi, aktı geçti...

Notaların dansı, ruha dolan nağmeler ve Gürer Aykal'ın alkışı hak eden yönetimi...

İstanbul Devlet Opera ve Balesi Orkestra ve Korosu'nun büyüleyici gösterimi...

Başkemancı Olexander Samoylenko'nun sihirli parmakları...

Beethoven'in Op. 125 Re minör 9. Senfoni'sine ses verenler Soprano Evren Ekşi, Mezzo soprano Lynn T. Çağlar, Tenor Ali Murat Erengül ve Bas Zafer Erdaş ve de tabii ki Genel Müdür ve Sanat Yönetmeni Suat Arıkan, 'neşeye çağrı' adlı bölümde insan sesiyle müziği aynı seviyede tutan Beethoven'i bizlere sunarken şöyle düşündüm;

Beethoven 9. Senfoni'yi Sağır Sultan biliyor ki kulakları sağırken bestelemiş...

Ve bu bölüm Avrupa Toluluğu'nun resmi marşı olmuş...

Evrensel çekiciliğe sahip 9.Senfoni'yi dinlerken bitmesini, hiç istemedim...

Kulaklarımda kalan son ahenkli sözler sanki insanlığa asırlar öncesinden verilmiş bir mesajdı;

Ey dostlar! Bu sesler değil!

Daha hoş ve neşeli sesler çalmaya başlayalım...

Şeyh Galip'in ünlü eseri Hüsn-ü Aşk'ı, 1927 yılında inşa edilen ve geçtiğimiz yıllarda Kadıköy Belediyesi tarafından restore edilen tarihi Süreyya Sineması'nda seyrettim. Gerçi burası artık sadece bir sinema değil Paris Operası'nın bir benzeri görkemli bir Kültür Merkezi ama anılarda hep Süreyya Sineması...

Burası eskiden Kadıköy Rum Kilisesi'nin malıymış sonradan Süreyya İlmen Paşa 1924 yılında meşhur Süreyya Opereti için bu binayı hazırlamaya başlamış, daha o yıllarda Kadıköy'de elektrik bile yokmuş...

Süreyya Opereti ilk kez 6 Mart 1927'de sahnelenmiş.

İlk müdürü ise Nazım Hikmet'in babası Hikmet Nazım'mış...

Süreyya İlmen Paşa daha sonra burayı eşi Adalet İlmen Hanımefendiyle birlikte Darüşşafaka Cemiyeti'ne bağışlamış. Bugün ise Kadıköy Belediyesi'ne geçerek görkemli bir Kültür Merkezi'ne dönüşmüş...

O eski Süreyya Sineması gerçekten mükemmel olmuş...

Öyle ki kendinizi Paris Opera'daki, Opera Binasında zannediyorsunuz...

Görülmeye değer...

Neye dair?...

Bunları söylemeden bale gösterisine girmek istemedim. İstemedim çünkü Şeyh Galip'in ünlü eseri Hüsnü Aşk da evre geçirmiş... Koreograf Beyhan Murphy bu projesini sahnelerken şöyle diyor; 'Hüsn-ü Aşk her cümlesinden bir sahne çıkabilecek kadar fantastik bir şiir. Dehşet bir anlatım, eşi ve benzeri olmayan bir tasvir yumağı... Mevlana'nın Mesnevi'sinden sonraki Divan Edebiyatı şaheseri... Ben de bu bale gösterisini hazırlarken dev isim Şeyh Galip'e layık olabilmek için oyunun adını aynen kullanmadım. Çünkü Hüsn-ü Aşk'ın özüne sadık kalarak koreograflığını yapmak olanaksız. O yüzden olası hataları önlemek için biraz tahrif etmek istedim ki benzeri olsun. Onun için de oyunun adını; 'Hüsn-ü Aşk'a dair' koydum... '

Çok ince bir düşünce...

Ben de gittim seyrettim;

'Hüsn' (güzel) adındaki kızla, 'Aşk' adındaki erkeğin tutkulu sevgileri uğruna aştıkları engeller anlatılırken aslında insanın kendi nefsiyle mücadelesi vurgulanıyor...

Ateşten aşk denizlerini, mumdan kayıklarla geçmek, bu kez kelimelerle değil bedenlerle, dansla, baleyle anlatılıyor...

Muhteşem bir uygulama...

Koreograf Beyhan Murphy çok başarılı bir kurgu ile Şeyh Galip'in mesnevisini su gibi akıtmış... Hüsn-ü Aşk'ı seyrederken zamanı unuttuk...

Böyle opera ve baleleri seyretmek sanatseverler adına ne kadar büyük mutluluksa, Koreograf Beyhan Murphy'yi ve Özgün Metin yazarı Kubilay Tunçer'i de alkışlamak bir başka mutluluk olsa gerek.

Eseri sahneleyen herkese ve dansçılara hayranlık duydum.

Onları alkışlarken eserin bittiğini ancak anladım...

Çünkü alkış sesleri hiç susmadı...