Afilli bir Darwinizm güzellemesi X-Men: Birinci Sınıf

X-Men Birinci Sınıf, serisinin ilk filmini seyredenlerin hatırlayacağı bir sahneyle başlıyor. 1944 yılı. Polonya. Sokakları dolduran bir grup Yahudi toplama kampına götürülmektedir. Ailesinden ayrılan ergenlik dönemlerindeki bir delikanlı, içindeki öfke patlamasıyla zihin gücünü kullanarak demir kapıyı hareket ettirir. Bu, delikanlının sahip olduğu yeteneği keşfettiği andır. Söz konusu delikanlı önceki filmlerden Magneto adıyla tanıdığımız, serinin anti-kahramanı Erik Lehnsheer'dir. Serinin bu bölümü tıpkı Erik'in yeteneklerini keşfedişi gibi, Mutantların kendilerini keşfediş hikâyesine dönüyor. Mutantlar bir yandan kendileriyle yüzleşirken, bir yandan kendilerine benzeyen başkalarının varlığını da keşfediyor ve tabi ki her ABD filminin olmazsa olmaz misyonunu üstlenerek insanlığı kurtarmak için olabilecek her türlü fedakârlığı yapıyorlar.

Nazizm'e yaptığı atıfla bir ırkçılık hikâyesiyle başlayan film, farklı bir ırkçılık söylemiyle devam ediyor. Nazi-Yahudi, insan-mutant karşıtlığı filmde bazı benzerlikler gösteriyor. Üstün ırk olma iddiasındaki Nazilerin zulmüne maruz kalan Yahudilerin aynı mantıkla, aynı katliamı Müslümanlar üzerinde tekrarlamasıyla, bazı mutantlar ve insanlar arasındaki ilişki de benzerlik gösteriyor. Mutantların bir kısmı serinin önceki filmlerinden de alışık olduğumuz üzere, kendilerinin insan ırkının mükemmel hali olduğuna inanıyorlar. Şu anki halleriyle belki insanlar tarafından 'ucube' diye tanımlanıp hor görülüyorlar ama kendilerinin ileride hâkim güç ve insanlığın mükemmel hali olacaklarına duydukları inançları Yahudilerin bazı inançlarıyla paralellik gösteriyor. Her ne kadar böyle düşünen ve düşünmeyen Mutantlar arasında çatışma olsa da, filmde kullanılan dış ses de oyunu aynı düşünceden yana kullanıyor.

İlk bakışta doğaüstü yeteneklere sahipmiş gibi görünen Mutantların en önemli ve üzerinde durulması gereken özelliği, sahip oldukları vasıfların doğaüstü nedenlere dayalı olmayışı. Bu vasıflar onlarda maruz kaldıkları radyasyonun etkisiyle genlerinin değişmesi sonucu ortaya çıkmış. Ve filmin gidişatı mutantları insanlığın kaçınılmaz geleceği olarak tanımlıyor. Mutant sözcüğü, mutasyon geçirmiş yani değişime uğramış canlı anlamına geliyor ki filmdeki söylemle birlikte değerlendirdiğimizde bu düşünce bizi hiç tereddütsüz Darwin'in evrim teorisine getiriyor. Evrim teorisine göre canlı popülasyonların tamamı mutasyon göstermektedir ve mutasyon daima devam edecektir. Yaratılış teorisinin karşısında yer olan bu teori serinin üç filminin de zeminine oturuyor.

Evrim Teorisyeni Darwin'in kendi dindaşları Yahudileri teorisinin dışında tuttuğuna dair bir söylemi muhakkak duymuşsunuzdur. Tamamıyla evrime dayalı söylemiyle mistik her türlü unsuru ve dolayısıyla tanrıyı dışarıda bırakan filmde durmadan Yahudilik ve Hıristiyanlığa atıflar yapılması Darwin'in durumuyla paralellik arz ediyor. Serideki tanrısız kozmos anlayışına rağmen, iki bölümde tekrarlanan Erik'in öyküsünün dini temalı oluşu buna misal teşkil ediyor. Filmde Erik'in Nazilerden intikam alışı, biraz da Yahudiler adına bir tür intikam almaya benziyor. Erik'in intikamı sonucu havada asılı kalan cesedin, Hz İsa'nın çarmıha geriliş imgesini anımsatması ister istemez böyle bir göndermeyi hatırlatıyor.

Kısaca değinmeye çalıştığımız göndermelerin bir bilim kurgu ve aksiyon filmi olan X-Men Birinci Sınıf'a başarıyla yedirildiğini söylemek mümkün. Seride ilk kez yönetmen koltuğunda gördüğümüz Matthew Vaughn aynı zamanda dönem filmi özellikleri de taşıyan bu işin üstesinden gelmeyi başarmış.

Orijinal Adı: X-Men: First Class

Yönetmen: Matthew Vaughn

Senaryo: Matthew Vaughn & Jane Goldman, Bryan Singer

Tür: Bilim kurgu / Aksiyon / Dram

Yapım: ABD / 2011

Oyuncular: Jennifer Lawrence, James McAvoy, Michael Fassbender, Rose Byrne, January Jones, Oliver Platt, Kevin Bacon