Aşkın kitap hali

Yapabileceklerimin yelpazesi ben yaşlandıkça daralıyor, ideallerimin alanı küçülüyor, ortaya bir şeyler koyma gücüm gittikçe daha azalıyor. Bu gidişin içinde benim ölümüm, artık varıp sınıra dayanma oluyor.'

Geçen yıl kaybettiğimiz ünlü Fransız Müslüman Sosyolog Roger Garaudy'ye bunları söyleten ölüm korkusu değildi elbette. Bitip tükenmek bilmeyen yazmak ve okumak isteğiydi ıstırabının asıl kaynağı. Bir tutku idi onun için okumak ve yazmak, bir kendine geliş ya da kendini buluş… Kâğıda dökmesi gereken o kadar çok şey vardı ki... Lakin buna ömrü vefa etmeyecekti, biliyordu.

Kimisi hayatının merkezine koysa da okumayı, okudukça doymamayı; toplum olarak okuduğumuz pek söylenemez. Lakin nefes aldığımız şu habitatta, okur-yazarlığıyla örnek teşkil eden kişiler çıkmıyor değil. Onlardan biri de 1955 doğumlu Hasan İsmail Tek. Kadıköy'ün mutena semtlerinden Kızıltoprak'ta 70'li yıllarda bulunan bostanların ılık rüzgârlarca sarmalandığı günlerden kalma bir ömrü sürüyor o.

Kendi deyimiyle, 'keser ustalarının İstanbul'u istilasına dek' şehrin en mahrem güzelliklerini yaşayan hakiki bir İstanbullu. 13 yaşını doldurduğu 1968 yılından beri kitap okuyor ve topluyor. Otobüs, ofis, ev… Kitap okumak için nerede olduğu onun için fark etmiyor. Okumaya ve kitaba olan merakı, Hasan İsmail Tek'in çevresinde kitap kıymeti bilen yegâne kişi olarak nam salmasına sebep olmuş. Onu adeta vakıf gibi görenler kitaplarını kütüphaneye bağışlamak yerine ona göndermeye başlamış. Gitgide o kadar çok kitaba sahip olmuş ki, kitaplarının bir kısmını muhafaza edebilmek için yeni bir daire dahi satın almış. Bir iken bin, bin iken on bin, derken 17 bin kitaptan fazlasına ulaşmış kütüphanesi. Kendisini, yaşı gereği görmekte zorlandığı yazıları büyüteç ile okumaya şevk eden bir aşka kapılmış o. Bibliyoman ise asla değil. Modern hayatta iletişimin ve iletişim araçlarının gücünün yok sayılamayacağı bir gerçek… Fakat bu araçlara bağımlı olunmaması hususu büyük önem arz ediyor. Bu noktaya dikkat çeken Tek, sözüm ona kıyamet habercilerinden Guy Debord'un 1967'de öngördüğü 'Gösteri Toplumu' kehanetinin gerçekleştiği fikrinde. Kitaptan uzaklaşan nesillerin, hâkim güçlerin sunduğu dramayı şov gibi seyrettiği gösteri toplumu...

Hasan İsmail Tek de bu düşünceden hareketle evindeki büyülü kutuyu kaldırmış ve yerine kitabı, kitapları koymuş yıllar önce. Önceleri ailesi karşı çıkmış gibi olsalar da hep destek vermişler televizyonun yerini kitapların almasına. İsmail Bey'in hayata geçirmek istediği yaşam tarzını birlikte göğüslemişler. Yeni bir rota belirlenmiş evlerinde: Kitap okuma, zamanı kitaplarla geçirme... Akşam yemeği sonrası aile bir araya toplanıyor ve kitap okuma macerası başlıyor. Bu durum yıllarca böyle sürüp gitmiş, halen de böyle devam ediyor. Ne eşi itiraz ediyor ne de kızı… Üstelik bu yaşam biçiminin güzel sonuçlarını da almışlar. Kızının başarılarının bu uygulamaya bağlı olduğunu söylüyor İsmail Bey…

Dünyayı kitaplardan tanıyan Hasan İsmail Tek, SSK'dan emekli bir sağlık görevlisi... Bıkmadan, usanmadan okumuş. Okudukça biriktirmiş. Biriktirdikçe bir bakmış ki birçok kütüphanede bulunandan kadar fazla kitaba sahip olmuş. Bildiğimiz birçok yazar, çizer, tarihçi ondan, onun kaynaklarından faydalanıyor. Ünlü tarihçi İlber Ortaylı, Yıldız Teknik Üniversitesi'nden akademisyenler gibi pek çok entelektüel, bulamadıkları kaynak eserler için ona müracaat ediyor. Üniversiteler onun kitaplarını kendilerine bağışlamasını bekliyor. Ancak o, sadece faydalanamayacağını düşündüğü eserleri ilgililerine bağışlıyor. Bu çerçevede Mersin Üniversitesi'ne çok sayıda kitap bağışladığını söylüyor.

Kendi deyimiyle, kendini yetiştirmeye yönelik kitaplarla erken tanışma şansına sahip olmuş. Televizyonun evlere girmeye başladığı 70'li yıllarda 16 yaşlarında olan İsmail Bey, 'Sokağın ritmi her zaman daha çekicidir. Etrafımda sürekli okuyan ve kütüphanelere sahip olan insanlar oldu. Kitaplara ilgim öylesine arttı ki kim kitaplarını birilerine bırakmak istese 'bunların kıymetini Hasan İsmail bilir' deyip bana getirirlerdi. Bu durum, aynen devam ediyor. Okuduklarım içinde en etkilendiğim ve halen de bu etkiyi hissettiğim kitap ise Samuel Smiles'in 'Kendine Yardım' adlı eseridir. Derin izler bırakmıştır bende.' diyor.

Lise dönemlerinde ise ağırlıklı olarak eğitim üzerine okumaya ve eğitime dair sorunları sorgulamaya başlamış Hasan İsmail Tek. O zaman yaşanan meseleler halen mevcut diyor. 'Memleketin müreffeh seviyelere ulaşabilmesi özgür düşünen nesillerden geçiyor. Hani Jean Paul Sartre der ya, insan özgür olmaya mahkûmdur diye, işte bunu eğitimle verebilmeliyiz. Kitap okuyan nesiller bunu sağlayabilir. Yazlık Kalamış Sahil Sinemasında gazoz satardım. Şansal Büyüka da zaman zaman bilet keserdi bu sinemada. 80'li yıllardan sonra bankaların çıkartmaya başladıkları promosyon kitaplardan toplamaya başladım. Türkiye'nin gerçek tarihinin anı kitaplarında saklı olduğunu bilenlerdenim. Eşim de yoğun olarak anı kitapları okur' diye özetliyor düşüncelerini.

Velhasıl Hasan İsmail Tek ve aile fertleri, hayatlarından hiçbir zaman kitapları ve hobileri çıkartmamışlar; çocuklar kitaplara ve hobilere yönlendirildiği sürece kayıp nesiller olmaz diye düşünüyorlar.

Modern hayatın dayattığı yaşam biçimi, bizleri topraktan uzaklaştırsa da toprağa hasret, hep içimizde ukdedir. 5-10 metrekare toprağım olsa, ekip biçsem, zaman geçirsem diye iç çeker çoğumuz. Büyükşehirlerde ulaşılması zor bir hayaldir bu. Ancak tüm engellere rağmen bu hayalini de gerçekleştirmeye hevesli Hasan İsmail Tek, İstanbul gibi dev bir şehrin orta yerinde, apartman bahçesinde organik tarım yaparak bizlere adeta örnek oluyor.

Kitap aşkı ile yanmakla kalmayıp modern kent hayatını tarım uğraşıyla da pekiştiren Hasan İsmail Tek, atalık tohumlarla tarım yaparak toprağını perçinliyor. İstanbul'un bakir zamanlarında yeşilin göbeğinde büyüyen Tek, bu vesileyle ziraata da meyletmiş. Hali hazırda Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi'nde ziraat okuyor.

İstanbullu bir emekli bürokratın yaşadığı gibi, evleri doldurup taşıran kitapları kendisine rakip gören hanımların ailevi sürtüşmelerine teslim aldığı kitaplar sayesinde son veren Hasan İsmail Tek'e, bir nevi aile birliğinin kurtarıcısı da diyebiliriz. Latife bir yana, pek çok kişi sözüm ona gözden düşen pek çok kitabı Tek'e veriyor ve hayırlı bir iş yapmış oluyor. Eşinin kitaplarından sıkılan hanımın yaşlı bürokrata, 'eğer benden önce ölürsen kapıya ilk koyacağım eşyan kitapların olacaktır' sözleri adamcağıza çok dokunmuş olmalı ki acil, Hasan İsmail'i aramış ve kitaplarını ona emanet etmiş... Anlatılacak o kadar çok yönü var ki İsmail Bey'in... Bu yazıyı kaleme alırken kitaba olan tutkusundan mı toprağa olan aşkından mı yoksa arkadaşlığımızdan mı bahsedeyim diye tereddütler yaşamadım değil. 10 yılı aşkın bir dostluk bizimkisi. Bir kitapçıda kesişen yollar ve kitapların diliyle güçlenen derin bir muhabbet… İki dost bir araya geldiğimizde, hayatın stresinden uzak ve apolitik bir sohbet alıp götürür bizi bilinmeyene doğru. Satırların karşılıklı tahlili… Bizim muhabbetimiz etrafımızdakileri de sarmalına alan bir derinlikte akıp gider.