'Bıktır vazgeçsin' diyor sistem

Yazar Müge İplikçi yeni kitabı Kısa Ömürlü Açelyalar ile çıktı okuyucunun karşısına. Ayrılıklar, kavuşmalar, ölümler, yalnızlıklar, sevinçler İplikçi'nin öykülerinde farklı kimlikler üzerinden hayat buluyor. Biz de başarılı yazarla öykülerini, yeni televizyon programını, töreyi, feminizmi ve ailesini konuştuk.

Kafdağı romanını yazarken, aynı zamanda arka planda çalıştığım öykülerdi. Ayrı bir çalışmanın ürünü değiller. Bunaldığım zaman Kafdağı'ndan o öykülere döndüm ve onların üzerinde çalıştım. Hatta bazen şöyle düşündüm. Şu öyküler bir an önce çıksa da hafiflesem. Çünkü Kafdağı biliyorsun beni yoran bir kitaptı karanlığıyla.

Aslında bu öykülerin de karanlık noktaları çok.

Evet kitaptaki ilk öyküde bir şeylere teslim olmuş, yaşamı anlamış biri var. Fakat ondan sonra sanki biri ortaya çıkıyor. Tekrar düşünmemiz lazım diyor ve öfkesi yoğun öyküler başlıyor.

Ben Washington Portakalı'nı seviyorum bugünkü ruh halime daha yakın bir öykü. Onun için kitaba da bu öyküyle başladım.

Aşk bir risktir ve kriz anları bütünüdür. O kriz anında kırılmalar, karakterdeki iniş çıkışlar çok netleşir. Süreç anlamında sağlıklı olmasa da duyguları ele vermesi anlamında bence aşk insana dair çok önemli ipuçları verir. Belki o atardamarı yakalamak için aşk konusu ağır bastı.

Bugünkü koşullara bakıldığında Doğu'da yaşanan töre cinayetlerini çözümünü pek de hukuki anlamda çözülebilir gibi görmüyorum. Çünkü yereli anlamazsanız ona getirdiğiniz genel kılıflar hiçbir şeyi çözmez. Birbirimizi, durumları ve yaşamları anlamak ve aksayan bir şey varsa ona göre bir reçete yazmak ya da reçetenin kendisi olmayı üstlenmek.

Ben insanlık hallerini anlamaktan yanayım. Dolayısıyla yazdıklarımla ya da bundan sonra yazacaklarımda kurbanlar ve kurban edilenler kadar, kurban edenin de aslında ruh halini anlamak olacak. Prensip olarak buna daha yakın duruyorum. Aldatma meselesine gelince bir ilişki kırılmışsa buna bahaneler bulursunuz. Bir ilişkinin nerede zayıfladığını çiftlerin ikisi de biliyordur. Bunu ya koparırsınız ya tekrar birleştirirsiniz. Yine çiftlerin alacakları inisiyatife bağlıdır. Bir öykücü olarak edebiyatçı olarak tabii ki aldatmayı anlatacağım.

Bunlara nötr bakabilmeli insan. Çok ekstrem noktalar vardır ama bir ilişki neden kopmuştur, bir aldatma neden yaşanmıştır. Bu soruyu sormak daha enteresan geliyor. Kızıyorum tabi ama o soruyu sormak daha enteresan geliyor. Öyküde Yusuf örneğine bakıyorum ne diyor bu bizim andımız da oysa antlar da sahte. Orada Züleyha'nın tavrının altını çizmek lazım. Ya hüzünlü ya da tırnaklarını takarak yaşamayı seçmiyor. Ne diyor öykünün sonunda “ya şamar atmak ya da tokat yemek ikisini de görmek ve ikisine de bir yerden sonra boş vermek.” Çünkü hayat devam ediyor. Sillesini de yedi tokadını da attı. Şimdi uyuyabilir. Travmalarla yüzleşmek gerekir. Kötü olayların ardından başka bir hayat geliştirilebilir. Bu hayat pembe bir hayat olmayacak ama daha gerçekçi olacak. Züleyha, bu aldatılma olayından sonra, hayata daha gerçekçi bakıyor.

Bu sorunun cevabı: Yabancılaşma. Sadece türban anlamında değil. Türkiye genelinde insanlara “bıktırarak vazgeçirme” yöntemi uygulanıyor. Bundan sonraki süreçte de hissiyatsız bir biçimde hayata devam etmek zorunda kalmak. Hiç insani değil. Meseleleri göklere çıkartıp ulvileştirmek de, yerin dibine batırarak yok saymaya çalışmak da sorunlu. Ama arada bir insan ve onun hayatı var. Yaşamlarımız kıstırılmış hayat felsefesinin bizlere deklare ettirmesi üzerine yol buluyor.

Feminizm kavramının, kadınlar tarafından değil ama buna çok ihtiyacı olan ideolojik söylem tarafından boşaltıldığını düşünüyorum. Bugün bakıldığında Türkiye'de yaşanan bütün sorunlara yönelik teorik ya da pratik çok ciddi çalışmalar var. Feminist bir perspektifle bakılabilse töre cinayetinde olduğu gibi, merkezin oluşturduğu ötekiler biçiminde değil, bizzat ötekini deneyimini kendine yol gösterici olarak alma deneyiminden bahsediyorum. Günümüzün feminizminden anladığım herkesin, her kadının, her ötekinin bir yaşam deneyimi vardır ve bu değerlidir. Türbanlı, Kürt, Alevi, kadının da hikayesi vardır.

Ben feminizme özellikle siyasi boyutuna inanıyorum. Feminizmin kadınlar açısından bittiğini de düşünmüyorum. Yalnızca sürekli olarak duvara vurdurulmasından hepimiz yorulduk. Feminizmin insani olan yanı her zaman görmezden gelindi. 70'li yılların değil günümüz feminizminden bahsediyorum. Mesela Barış İnisiyatifi hem şehit annelerini hem de dağda çocuğunu yitirmiş anneleri bir araya getiriyor. Ortak bir ses oluşabiliyor. Demek ki biz buluşabiliriz. Benim derdim feminizm değil de feminizmin kullanılmasıyla daha çok ilgili.

Demet Haselçin ve Semih Gümüş hazırlayacakları program için sunucu olmamı teklif etti. Ben de ikisine hayır diyemedim ve programa başladık. Programın yönetmenliğini Pınar Yakışıklı ve Nur Günal yapıyor. Daha öncesi sunuculuk yapmadım. Benim için farklı bir deneyim.

Televizyonun kendine ait bambaşka bir dili var ve o dili yakalamanız için zaman gerekiyor. Bir konferansta konuşmak gibi ya da sizinle birinin söyleşi yaşamsı gibi değil. Burada muhatap almanız gereken kamera ve tuhaf alete konuşarak derdiniz anlatıyorsunuz ve zamanda sınırlı. Elimden geleni yapıyorum. Şimdilik her şey yolunda gidiyor.

Tabi ona bazı şeyleri danışıyorum. Sakin ve rahat olmamı telkin ediyor. Ekrana yansımıyor ama bir hayli heyecanlanıyorum.

Bunu çok merak ediyorlar. Evdeki muhabbetimiz de tabii ki Türkiye'yi konuşuruz. Ancak mümkün olduğunca az konuşmaya çalışıyoruz. Birbirimize kısıtlama getiririz. Çok sıradan konular üzerinde bazen saç saça başa başa, bazen kahkahalar atarak vakit geçiririz. En basit konular üzerinde çok çekiştiğimiz zamanlar vardır. İkimizde inatçıyız ama evliliğimizi bugüne kadar getirdik.

Ali Deniz duyarlı bir çocuk. Her anne baba gibi bizim çektiğimiz sıkıntıları çekmesini istemiyoruz. Ne olmak istiyorsa onu olsun istiyoruz. Zaten o da gazeteci ya d yazar olmak istemiyor. Çünkü çok yoğun çalıştığımızı ve karşılığında pek bir şey elde edemediğimizi görüyor. Ben daha kendi halinde görünen işlerle uğraşacağım ve daha mutlu olacağım diyor.