Bu da bir 'Cumhuriyet' 'Muamma'sı'

Yeni Şafak'ın sosyolog kalemi Fatma Karabıyık Barbarosoğlu ve Yeni Şafak Pazar'ın yazarı Sema Karabıyık dört çocuklu bir aileden gelen iki kız kardeş. Fiziki olarak birbirlerinden farklı gibi görünseler de hayata karşı duruşları ve değerleri bir o kadar aynı. Her iki yazarı bu hafta sayfamıza konuk etmemizin sebebi ise sadece kardeş olmaları değil elbette… Eş zamanlı çıkardıkları kitaplarıyla da Kasım ayında adlarından söz ettiren kardeş yazarlardan Barbarosoğlu'nun 'Cumhuriyet'in Dindar Kadınları' ile Sema Karabıyık'ın Muamma'sı, sadece 'araştırma, analiz ya da roman gözüyle' değil, farklı bir pencereden bakarak okunmayı gerektiren çalışmalar. Biz Fatma ve Sema Hanım'a farklılıklarını ve benzerliklerini, yazarken birbiriyle ne kadar dayanışma içinde olduklarını daha da önemlisi birbirlerinin kitaplarını nasıl bulduklarını sorduk. Onlar da hem bizim sorularımızı yanıtladı, hem de kardeş kardeşe sordukları sorularla son kitaplarını bize anlattılar. Ortaya nasıl birşey mi çıktı? Cevabı röportajda…

***

Hayata karşı duruşumuz ortaktır. Değerlerimiz ortaktır. Mizaçlarımız ve meşreplerimiz farklı. Sema benden bir hayli küçük. Ama hayat tecrübesi bakımından benden daha zengin. Ekonominin arka planını ben Sema'dan öğrendim.

Ben Sema'ya çok danışırım. O ise kararlarını daima kendisi verir.

Özgün bir yazar iseniz yazının parmak izine sahipsinizdir. Yani hiçbir özgün yazarın üslubu birbirine benzemez. Bu bakımdan benzemediğimizi düşünüyorum.

Sema bana göre daha muhafazakârdır diyebilirim. Fikri olarak farklı olduğumuz hemen hemen hiçbir durum söz konusu değil.

Sema tartışmayı sevmez. Çatışmayı sevmez. Ben çatışmaktan çekinmem. İyi bir fikir doğacaksa fikrin kılıcını kuşanmaktan başka bir yol olmadığını savundum hayatım boyunca.

Ayrıntı ya da mesafe olarak bakmıyorum. Sema benim sadece kardeşim değil en iyi arkadaşım.

Ben hayat içinde hiç kimsenin ne başörtüsünü ne de başının açık olduğunu algılarım. Ama kişiler başörtülü ya da başı açık olduğu üzerinden kimlik kurmaya kalktığında bunu sosyolojik açıdan ele alıyorum. Şov ve Mahrem böyle bir çalışma mesela.

Bu bizim tercihimizin dışında gelişti. Yayınevinin takvimi ile alakalı bir durum.

Muamma'yı çok beğendim. Yayınlanmadan önce iki kere okudum. Ve her seferinde başka bir bölümden çok etkilendim. Bu benim için kitabın iyi olup olmadığının sağlamasıdır.

Sadık bir okuyucusu olarak her kitabını büyük bir merak ve heyecanla beklerim. İlk sayfadan itibaren öyle bir içine alır ki beni yazdıkları, yabancılaşarak okurum. Ablamın kitabı değildir okuduğum. Okumaktan çok zevk aldığım dil ustası bir yazarın kitabıdır. Son kitabı Cumhuriyet'in Dindar Kadınları'nı da aynı şekilde beğenerek metne teslim olarak okudum.

Tashih konusunda dikkatsiz bir insanım. Hataları hiç algılamamak gibi bir durum söz konusu bende. Yazılarımı Sema'ya ve Nazife'ye okuturum.

Ablamın yoğun ve hareketli bir hayatı var. Köşe yazıları için vaktini almak istemiyorum ama roman söz konusu olduğunda o okumadan ve görüşlerini söylemeden roman tamamlanmamış demektir.

Aklıselim, idraki açık her insan gibi çok değerli buluyorum fikirlerini. Ama sadece başörtüsü söz konusu olduğunda değil tüm fikirleri benim için değerlidir.

'Başörtüsü konusunda dillendirilen bir takım sorunlar' dediğiniz şey bana göre hukuki geçerliliği ve dayanağı olmayan bir uygulamadır. Başörtüsü sebebiyle eğitim hakkının gasp edilmesine karşı olduğum gibi; hizmet alan veren ayrımı yapılmasına da karşıyım. Başörtüsü veya başı açıklık üzerinden kariyer yapılmasına da karşıyım.

Yazma eyleminin bir destek ile başarılabilecek bir şey olduğunu sanmıyorum. Dışarıdan yapılacak her türlü müdahaleyi reddetmek yazmanın birinci basamağıdır. Ama yazma düşüncesini fikrime düşüren kişi ablamdır.

O anı da çok net hatırlıyorum. Telefonda konuşurken 'bunları yazsana' demişti. Kendimi uçurumdan aşağı bırakılmış gibi hissetmiştim o an. Yazmak ve ben hiç yan yana gelmeyecek bir ikili gibiydi.

Çünkü ben o zaman çok yoğun bir mesai içinde idim. Sonra işi bıraktım ablam haklı çıktı ardarda kitap yayınladım.

Yazının ablası olur mu? Bilmiyorum. Ablam sadece benim değil kardeş olmasını bilen herkesin ablasıdır.

“Cumhuriyet'in Dindar Kadınları”nı hazırlarken yaşadığım sıkıntıların beni terbiye etmesiyle birlikte çalışmanın çıkışını alıp bohçalamıştım.

Evet, terekemde kalsın dediğim bir çalışma olmasına karar vermiştim. Nasip. Her kitabın bir nasibi var. Yıllar sonra yayınlamaya karar verip bir giriş yazısı yazdım bu yaz. Bilgisayarda kaybolan kitabımı hatırlamak bile istemiyorum.Yaşadığım o şok bende her şeyin çıkışını alıp bohçalamak gibi tedbir geliştirmeme sebep olmuştu.

Çok güzel. Yayınevindeki arkadaşlar da biz böyle bir paylaşım görmemiştik daha önce diyor. Kitabın ilk anlatımını Kırşehir ve Aksaray'da gerçekleştirdim. Çok büyük bir alaka gördüm. Bu arada anlatmam gereken bir şey var. Anadolu Lisesi öğrencileri seni çok merak ediyor. Senin kitaplarını bana imzalattılar. Ablası olarak imzalıyorum notunu düştüm ve imzaladım. Hoş bir durumdu.

İlk yazmaya başladığımda hatta bitirdiğimde ismi Muamma değildi. Çocuğun ismi ezanla kulağına okununcaya kadar kesinlik kazanmaz değişebilir ya. Matbaa yolunda değişti romanın ismi. Çok sevmeme bana çok şey ifade etmesine rağmen Aynadaki Seans isminden vazgeçmek zorunda kaldım. Aslında Muamma benim üzerinde çalıştığım başka bir romanın ismiydi. Bu roman söke söke aldı o ismi. Mecburiyetten bilgisayarda o dosyanın adını hakiki muamma olarak değiştirmek zorunda kaldım.

Bu sorunun cevabını ben de bilmiyorum. Düşünerek projelendirerek yaptığım bir şey değil. Çocukları severim çocukların penceresinden bakabilirim dünyaya. Gençlerle yetişkinler arasındaki problemlerde her halükarda gençleri haklı gösterecek bir yön bulabilirim. Yani çocuklar ve gençler söz konusu olduğunda tarafım ben. Kader çizdi yolumu diyebilirim. Eğer Dört Kafadar'ın ikinci cildinin yayınlanmasıyla ilgili problem yaşamasaydım belki de şu an Dört Kafadar'ın dördüncü cildini yazıyor olacaktım. Çünkü o dört kitaplık bir hikayeydi benim için. OKS sınavına hazırlanma aşamasında aldığım dört genci kademe kademe yazarak devam edecektim. Ama olmadı şevkim kırıldı, üçüncü cildin hikayesini sinopsis formatında yazarak dipfrize kaldırdım.

'İnsan ancak çok iyi bildiği konuda roman yazabilir' senden ödünç bir cümledir bu, yolumu aydınlatan. Romanın bilgilendirici olması evet özellikle tercih ettiğim bir şeydi. Üniversitede İşletme okudum ben biliyorsun. Turgut Özal'ın 'ayda bir milyon maaşla işletmeciler aranıyor' sözünün cazibesine kapılarak. Henüz öğrenciyken gerçekten ayda bir milyon maaşla işe başladım. Ama yüksek enflasyon sebebiyle bahsi geçen para çoktan pula dönmüştü. On yılı aşkın bir süre de aktif olarak finans piyasalarında çalıştım. Dolayısıyla para hareketlerini, sıcak paranın bir ülke ekonomisini nasıl çökerttiğini bilirim. Çokça kullandığımız artık her sektörde etken olan-edebiyat, kültür dahil- piyasa kavramının nelere mal olduğunu bilirim. Piyasaya teslim olmanın bedelini bilirim. Çok yaygın olarak 'para insanı bozar' deriz. Halbuki insanı bozan para değildir para kazanma hırsıdır. İşte benim meselem de bu. Para kazanma hırsının, sahip olma hırsının insana verdiği zarar.

Benim için en zoru köşe yazısı yazmak.

Birinci zorluk Pazar ekinde yazmaktan kaynaklanıyor. Okuyucuların Pazar günü okudukları yazıyı benim en geç Perşembe sabahı göndermem gerekiyor gazeteye. İkinci zorluk haftada bir gün yazmak. Bazen yazacak o kadar çok konu oluyor ki seçmekte zorlanıyorum. Bir de roman yazmak süreklilik isteyen bir şey. Ve galiba ben o sürekliliği seviyorum. Ayrıca romanın demlenme süresi vardır. Emin oluncaya kadar bekletebilir bozup tekrar yazabilirsiniz. Tamamıyla bireysel bir eylem olan romandan istediğiniz zaman koparsınız.

Muamma zihnime ilk senaryo olarak düştü. İsmi Aynadaki Seans'tı ve ben dizi film yapma düşüncesindeydim. Yıl 2000 belki de 2001. Sonra araya siyaset girdi. Balkız Soruyor, Mazeretim Var Büyüyorum ve Dört Kafadar. Ben bu arada senaryo yazma ile ilgili kitaplar okudum. Hatta senaryo kursuna gittim. Elimde güçlü, orijinal bir hikaye vardı. Senaryo yazmak zor değildi ama o dünyanın içine girmek zordu. O vakte kadar 'senaryo sipariş üzerine yazılır' cümlesinin ne demek olduğunu bilmiyordum. En güzel hikayeyi de yazsanız ulaşabildiğiniz yapımcılar için bir şey ifade etmiyorsa heba olup gitme riski yüksekti. Çünkü televizyon için orijinal olmak aranır bir kriter değil! İlk karşılaştığım soru hangi diziye benzediğine dairdi. O zamana kadar neden diziler bu kadar çok birbirine benziyor sorusu da cevabını bulmuş oldu. Elimde çok ciddi malzeme vardı: üç bölümün yazılmış senaryosu, on üç bölümün hikayesi, ve çok geniş bir çerçeve öykü. İşte o an vazgeçtim senaryo yazmaktan ve roman yazmaya döndüm.