Bu sergi darbecinin sağlığına zararlıdır

Vatandaşın demokratik hakkını aradığı simge meydanlardan biri olan Taksim, bugünlerde ismiyle müsemma bir sergiye ev sahipliği yapıyor: Sine-i Millet Sergisi… Darbe meraklısı, muhtıra heveslisi, postal sevdalısı vakandaşların pek hoşuna gitmeyecek olan sergi, 1840'tan 1950'lere kadar sürede Tanzimat'tan Meşrutiyete ve Cumhuriyet'in ilk yıllarından Demokrat Parti iktidarına milletin seçim sandığına gösterdiği ilgiyi ortaya koyuyor. Adeta festival havasında geçen seçimlerde çeyiz sandığı gibi süslenen seçim sandıklarını mı ararsınız, Meşrutiyet armasının işlendiği bardakları mı..

Sergide gözünüze çarpan ilk şey, milletin yüreğinden yansıyan sandık coşkusu. Bu coşku, bu sergide ilk kez bu denli görünür kılınıyor. Sergideki duvar halılarından ipek mendillere, sigara tablalarından lokanta menülerine kadar her yere her dilde kazınan adalet uhuvvet, musavvat, hürriyet sloganları dikkat çekiyor. Sine-i Millet Sergisi"nde görsel malzemelerin yanısıra seçimle ilgili ilginç objeler de dikkat çekiyor. II. Meşrutiyet"ten kalma seçim sandığı, propoganda broşür ve afişleri, oy pusulaları, seçim mühürleri, seçmen listeleri gibi birkaç yılda bir kez karşımıza çıkan ama hep aklımızda olan objeler... Milletin meşverete duyduğu inancı, seçim sevgisi ve sandığa hürmeti ayan beyan ortada. Bu millet seçim sandığının üzerine bazen alem koymuş, bazen sandığı bayrağa sarmış, bazen de gelin gibi çiçeklerle süslemiş. Yakın tarihimizde darbelere, müdahalelere, muhtıralara aşina olan ve farklı bir tadı özleyenler için birebir.

Sergide bir sandalye üzerine oturup yaklaşık bir asır öncesine ait bir seçim konuşmasına tanıklık ediyor, 1910'ların İstanbul'unun sokaklarını izleyebiliyorsunuz. Yine yüz yıl önce bu ülkede seçmenlerden oy talep eden partilerin isimlerini, bu partilerin milletvekillerini görme şansı buluyorsunuz. Seçim tarihine 'Sopalı seçim' olarak geçen 1912 seçimleri de sergideki tarihi anekdotlar arasında yerini alıyor. İttihat ve Terakki Fırkası ile Hürriyet ve İtilaf Fırkası'nın katıldığı seçimler, ilk erken genel seçim olarak da biliniyor. İttihat ve Terakki'nin iktidarını korumak için vargücüyle çabaladığı bu seçimlerde HİF'ten Rıza Tevfik Büyükada'da dayak yemişti.

Tanzimat'tan 1950'ye kadar Türkiye'nin seçim kültürünün kronolojik olarak aktarıldığı ilk bölüm, Meşrutiyet'te kullanılan seçim sandığı ile başlıyor. Her seçim döneminin bölüm bölüm ele alındığı bölümde propaganda afiş ve broşürleri, fotoğraflar, oy pusulaları, seçim mühürleri, oy sandıkları, seçmen listeleri, seçim vaatleri, seçim tahminleri, seçim sonuçları yer alıyor. Türk Kadınının Seçen ve Seçilen Olarak Portresi'nin yer aldığı ikinci bölümün yanı sıra, Seçimle Gülmenin Görsel Tarihi bölümü adeta görsel bir şölen niteliği taşıyor. İzleyenler Sine-i Millet Sergisinin bu bölümünde seçim serüvenimizi komik resimler, karikatürler ve video görselleri eşliğinde yine kronolojik olarak yaşıyor.

Sergi aynı zamanda baskın ve sürpriz bir seçime de ev sahipliği yapıyor. Sergideki seçimin seçmen yaşı 15. Sergi çıkışına konulan bilgisayarlardan oy veren katılımcılar, Cumhuriyet'in kültür değerlerine oy veriyor. Bu seçimde seçmenlerin eline mürekkep sürülmüyor ancak oy kullanmak isteyenlerden TC kimlik numaralarını girmeleri isteniyor. Bu seçimin sonunda Cumhuriyetin Romancısı, Şairi, Müzisyeni, Cumhuriyetin Sinema-Tiyatro Oyuncusu, Mimarı; Sporcusu; Bilim İnsanı; Ressamı; Heykel-Seramik ve Hat-Ebru-Tezhip-Minyatür sanatçısı belirlenecek. Ancak vatandaşlar arasında kendi öğretmenine oy veren, beğendiği siyasi parti başkanının, ya da bir mankenin adını yazanlar da var.

1732 yılında Padişah Birinci Mahmut tarafından Pera ve civarının su ihtiyacını karşılamak ve su deposunda toplanan suyun taksim edilmesi için yaptırılan Maksem artık Taksim Cumhuriyet Sanat Galerisi. Yani Maksem'den artık su değil kültür depolanacak milletin gönül damarlarına… İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kütüphaneler ve Müzeler Müdürlüğü tarafından düzenlenen, Kültür A.Ş. tarafından organize edilen Sine-i Millet Sergisi, “1840'dan 1950'ye Seçimin Serüveni”, “Türk Kadınının Seçen ve Seçilen Olarak Portresi”, “Seçimle Gülmenin Görsel Tarihi”, “Cumhuriyetin Kültür Değerlerini Seçiyoruz” başlıklı dört bölümden oluşuyor. Taksim'deki Maksem'in tarihi dönüşümünün yeni adı olan Taksim Cumhuriyet Sanat Galerisi'ndeki sergi 30 Ocak'a kadar devam edecek.