Çalışarak Orhan Pamuk bile olabilirsiniz

Şair yazar Ali Ural'ın verdiği “Yazarlık Dersleri” 1995 yılında küçük bir grup öğrenci ile başlamıştı. Bu dersler de öğrencilerin yazdıkları metinleri Ali Ural'a göstermeleriyle spontane bir şekilde gelişmişti. Daha sonra kurumsallaşan bu dersler giderek arttı ve yayıldı. Ali Ural şimdi Türkiye Yazarlar Birliği İstanbul Şubesi, Pendik Belediyesi Mehmet Akif Ersoy Sanat Merkezi, Mecidiyeköy Tarih Kültür Derneği, Çengelköy Mavera Eğitim Danışmanlık, Üsküdar İdemer Danışmanlık, Maltepe Coşkun Koleji ve Şule Yayınları'nda yazarlık dersleri veriyor ve öğrencileri ile atölye çalışmaları yapıyor. Kurslara gelen öğrenciler daha çok hikaye, şiir ve roman yazmak istiyorlar. Ancak aralarında üniversite tezini düzgün yazabilmek için gelenler de var. Şu an 200'ü aşkın öğrencisi olan Ali Ural'a yazarlığın okulunun nasıl olduğunu sordum.

Babası da yazar olan Ali Ural, kitap okunan bir evde dünyaya geldiğini ifade ediyor. Annesi ve ablasının da (Nuriye Akman) kitabı elinden düşürmediğini söylüyor Ali Ural. “O hava içinde ben de okumaya başladım. Okuma önden gider, arkasından da yazmayı çağırır. Hakikaten ben de okudum ve ilkokul 2. sınıfta ilk şiirimi yazdım. Aşıyla ilgiliydi.” Ural yazdığı metinleri “hocam” dediği babasına gösteren Ural, hatalarını bu sayede görmüş. Atölye çalışmalarında kendi edebiyat haritasını, öğrencilerine herhangi bir okuyucu gibi değil, yazar okuyucu gözüyle okuttuğunu söyleyen Ural, her kitabı en az iki defa derinlemesine okumayı tavsiye ediyor. “Üzerinde tek tek durarak, kurguyu kahramanları izleyerek, cümle yapısını, cümlelerin birbirileri ile olan ilişkilerini inceleyerek yapılan bir okumadan sonra öğrencilerimle o kitabı konuşuyorum. Neleri fark ettiler neleri fark etmediler. O yazardan üslup özellikleri olarak nelerden yararlandılar neleri es geçtiler. Bunu tartışıyoruz.”

Okuma çalışmalarının yanı sıra elbette yazma çalışmaları da oluyor. Hem atölyede hemde evde yazılan metinler üzerinde cümle cümle, kelime kelime, harf harf çalışılıyor. Bunun uzun bir süreç olduğunu ifade eden Ural, “Ben yazarlığın atölyesi değil atmosferi olur diyorum. Bu atmosfer oluştuğu zaman cevher sahipleri insanların içlerindeki tohumlar filizleniyor ve hangi alana meyilliyse o alana teşvik ediyoruz.” diyor. Bunun üzerine hep tartışılan o soruyu soruyorum şair Ali Ural'a. “Yetenekle mi yazar olunur, çalışmayla mı?” Ural, yeteneğin bütün sanat dallarında yüzde 10 gibi bir payı olduğunu söylüyor ve zaten çalışmadan yeteneğin ortaya çıkmayacağının altını çiziyor.

Çalışan herkes yazar olabilir mi? Ural, “Dili kullanma dile hakim olma çalışarak elde edilebilir. Bunun ötesinde kişinin yapısına hayal dünyasına, kurgu dünyasına göre yazarlığın niteliği ortaya çıkar. Çalışan herkes elde edemez ama ben çalışanların istediğini elde ettiğini gördüm. İki sene içinde öğrencilerimin pek çoğunun ciddi edebiyat dergilerinde ürün verecek hale geldiğini gördüm.” diyor. Kurslara katılıp başarılı olmayan öğrenciler en kötü ihtimalle iyi bir yazar oluyorlar. Peki ilham nerede duruyor. Ural'a göre her yazarın eşref saati var. Bazen bir şiir bütün olarak da gelebilir. Ancak bu nadir bir durum. Ural'a göre “İlham da beklenmez peşine düşülür. Hatta Sait Faik'in bu konuda Hikaye Peşinde diye bir hikayesi varmış.

Ural, yazıları bir ustaya göstermek gerektiğini de dünya edebiyatından örneklerle anlatıyor: “Dünya edebiyatında ya öğrenci yada usta çırak ya da arkadaş ilişkisi şeklinde bir edebiyat serüveni yaşanıyor. Maupassant daha gençken şiir yazmak ister ama Gustave Flaubert engeller hayır senin alanın hikaye der. Sonra yazdığı bütün hikayelere müdahale eder bugün Maupassant dünya çapında hikayenin iki ana damarından birinin önderi. Ezra Pound'la Eliot arasındaki ilişki de böyledir, Puşkin'le Gogol arasındaki ilişki de.”

Ural, yazarlık anahtarı şöyle: “Çalışma ile çok ciddi mesafeler alınır. Benim çevremdeki tüm yazarlar da çalışıyor. Ben de çalışıyorum. Cümleler yazarların zihnine hazır olarak düşmüyor. Büyük yazarların aynı sayfa üzerinde defalarca çalıştığını görüyoruz. Tolstoy'un müsveddeleri kargacık burgacık yazılarla, çizgilerle, oklarla dolu. Ernest Hemingway Silahlara Veda'nın son bölümünü 39 kere yazmış. Harp ve Sulh 7 kere yazılmış.”

Orhan Pamuk'u çok çalışkan bir yazar olarak görüyorum. Zaten kendisi de bunu ifade ediyor. Bir yazar gibi yaşıyor. Hayatını adamış. Aldığı ödülü tartışılıyor. Bence tartışmaya gerek yok. Bu çalışan, kendisine bunu hedef koyan bir insanın istediğine ulaşmasıdır. Ondan dahi iyi yazarlar var mıdır, yok mudur? Bu ayrı bir tartışma. Ama zaten bu ödüller dünya üzerindeki en iyi yazar diye verilmiyor.

Ural'ın öğrencileri arasından Ayşe Sevim'in, şiir kitabı ve romanı yayınlandı. Ayşe Uçkan'ın hikaye kitabı, Yasemin Karahüseyin'in romanı yayınlandı. Abdullah Hakan ve Birdal Akar'ın şiir kitapları, Murat Dai'nin romanı, Hümeyra Şahin ve Güzide Ertürk'ün hikaye kitabı önümüzdeki aylarda basılacak.