Çankaya'nın piyano ustaları

Geçtiğimiz haftalarda Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün eşi Hayrunnisa Gül bir basın toplantısıyla son bir yıldır Çankaya Köşkü'ndeki tablo ve çerçevelerin aslına uygun olarak korunması ve gelecek nesillere taşınması için yapılan restorasyon çalışmalarını anlatmıştı. Bu basın toplantısında Hayrunnisa Gül'ün açıkladığı bir detay daha vardı; Çankaya köşkü depolarında çürümeye terk edilen piyanolar da tamir edilmişti. Gül, bu piyanoları tamir edecek ustalara çok zor ulaştıklarını söylemişti. Biz de bu ustaların peşine düştük ve depolara terk edilmiş, ikisi Bechstein olmak üzere 5 piyanoyu tamir eden ustalara; Mustafa Bardakçı ve 3 oğlu Ertan, Oğuz ve Bülent Bardakçı'ya ulaştık. Mustafa Bardakçı Ayvansaray'daki dükkanında, çıraklık dönemini de sayarsak 47 yıldır yaptığı mesleğine sessiz sedasız devam ediyor. Birçok ünlüye piyano satan, yeri geldiğinde tamirini yeri geldiğinde akordunu yapan usta, son altı aydır devam eden bir çalışma ile Çankaya Köşkü'nde depoda atıl vaziyette duran 5 piyanonun da tamirini yaptı.

Çankaya Köşkü'nden uzun süren araştırmalar sonucunda kendilerine ulaştıklarını söyleyen Mustafa Bardakçı, 'Hayrunnisa Hanım piyanoların depodaki içler acısı halini görmüş ve bu işe el atmış. O piyanoları biraz daha bıraksanız rutubetten çürüyecek; cilası, boyası bozulmuş. Biz daha önce Padişah Abdülmecid'in piyanosunu tamir etmiş ve Milli Saraylar Müdürlüğü'nden teşekkür belgesi almıştık. Milli Saraylar'a ulaşıp bizi sormuşlar. Oradan referans alınca davet edildik. Bizimle birlikte başka ustalar da vardı. Numune istendi. Götürdük, sunduk. Bu numuneler incelendi. Bizimkiler beğenilmiş. Atatürk'ün 1932 yılında getirtmiş olduğu Berlin yapımı C. Bechstein tam kuyruk 2.80 konser piyanosunu bize teslim ettiler' diyor. Piyanonun hem tarihi ve 200 bin dolara varan maddi değeri, hem de Çankaya Köşkü'nden gelmesi nedeniyle ağır bir sorumluluk hissettiklerini söylüyor Mustafa Bardakçı. Hatta ilk piyanonun tamiri esnasında stresten zona olmuş.

Bir buçuk ay süren tamirat esnasında her aşama Çankaya Köşkü tarafından fotoğraflanmış. Aynı çalışmayı kendilerinin de yaptığını söylüyor usta: 'Tamire başladığımız günden itibaren teker teker her aşamada fotoğraf çektik. Çankaya da fotoğrafçılarını gönderdi. Dönem dönem resimleri çekildi. Bu fotoğraflar Çankaya tarafından bir albüm yapacak. Biz de piyano sökülürken, zımpara yapılırken, boyanırken, akort yapılırken, klavyesi yapılırken her aşamasını görüntüledik. Bir CD yapıp piyanoyla teslim ettik.' Piyanonun tamiri bitince Polonyalı Dr. İrena Todobas ve Mimar Sinan Güzel Sanatlar Piyano Ana Sanat Dalı öğretim üyesi Prof. Metin Ülkü gelip piyanonun mekaniğini, makinasını, akordunu, vuruşunu, çalışını incelemişler. İkisi de piyanonun doğru şekilde tamir edildiği kanısına varınca Ankara'ya rapor vermişler ve piyano köşke teslim edilmiş. İlk piyanonun köşke tesliminden sonra depoda bulunan 2. piyanonun tamiri için de köşk görevlileri tarafından bir araştırma yapılmış. C. Berchstein Welte 1932 yapımı yarım kuyruk motorlu piyanonun tamiri için Almanya'dan bir heyet getirtilmiş. Fakat bu heyet ile anlaşma yapılamamış. Bu esnada tamir edilen ilk piyanoya da tam not vermiş Alman ekip. 2. piyano da Mustafa Bardakçı ve oğullarına teslim edilmiş. Onun tamiri bittikten sonra depoda bulunan yeni tarz 2 piyano daha kendilerine teslim edilip tamir edilmesi sağlanmış.

İkinci Berchstein piyano şu an Pembe Köşk'ün 1. katında. Yeni piyanolardan biri de başka bir salona kurulmuş. Tamir için verilen 5. piyano da Tarabya Köşkü'ne konmuş. İlk tamir edilen Berchstein ise Çankaya'da 1 no'lu resepsiyon salonunda duruyor. Ertan Bardakçı 'Gerçekten köşke gittiğimizde Hayrunnisa Hanım'ın çok çalıştığını ve emek verdiğini gördük. Çankaya'daki halıları, vazoları, tabloları restore ve tamir ettirdiği gibi piyanoları da tamir ettirdi' diyor. Mustafa Bardakçı ise Hayrunnisa Hanım'ın kendilerinden bahsetmesinden çok gurur duyduklarını anlatıyor: 'Biz tamir ettikten sonra bu piyanolar ile 3 tane devlet konseri verildi. Çok beğenildi ve teşekkür aldım.' Mustafa Bardakçı ve oğullarına yakında Çankaya Köşkü'nden bir teşekkür belgesi verilecek.

Mustafa Bardakçı, Padişah Abdülmecid'in 1873 yapımı piyanosunu nasıl tamir ettiklerini de şöyle anlatıyor: 'Piyano savaş zamanı İstanbul'dan Sinop'a götürülmüş ve orada antikalarla mağaralarda saklanmış. Çok hasar görmüş. Bilinçsiz tamirlerden dolayı zarar görmüş. Piyanonun tellere vuran keçe tokmaklar üzerine çuha gerilir. Onun üzerine normal bir çuha getirip bildiğimiz dosya teliyle tutturmuşlar. Askerler çivilerle üzerine çizgi atıp şafak saymışlar. Şu an öyle bir konsol 30 bin Euro, bir padişahın da piyanosu olduğu için ayrıca değerli. Bize 5 imzayla teslim ettiler. Polis eskortuyla dükkanımıza geldi. 2-2.5 ay sürdü yapımı. Sonra yine götürüp 5 imza ile teslim ettik. Teslim edenler piyanoyu tanıyamadı. Milli Saraylar Daire Başkanlığı'ndan bize bir teşekkür belgesi verdiler. O belge de bizi Çankaya'ya kadar götürdü.'

Mesleğe 1967 yılında ablasının eşi yanında başlamış Mustafa Bardakçı. Kastamonu'dan İstanbul'a gelen Bardakçı 7 sene eniştesi Necati Özgül'ün yanında çıraklık ustalık dönemi geçirmiş. Bardakçı, 'Eniştem de bu işi Fasulyaciyan adında bir Ermeni ustadan öğrenmişti. Alfonso Cardella da iyi bir ustaydı. Eniştem işlerinde onunla fikir teatisinde bulunurdu ama asıl işi Fasulyeciyan'dan öğrenmişti' diyor. 1974 yılında kendi dükkanını açıp hayata atılan Mustafa Bardakçı 'O dönem çok piyano tamiri vardı çünkü ithalat yoktu. Piyano gelince 'Cümbüş, 5 tane Yamaha getirmiş. Aram Müzik 4 piyano getirmiş' diye duyulurdu. Onun harici bütün iç piyasadaki mallar dönüş yapardı ve çok tamire ihtiyaç olurdu. Piyasadaki usta sayısı da belliydi. Biz iyi ustaların yanında bu işi yaptık' diyor. Dükkanını açan Mustafa Bardakçı ilk başta mesleğin çok uzun süreli olmayacağını düşünmüş. Mesleğe girdiğinde ustanın da piyanonun da az olduğunu söyleyen Bardakçı, herkes piyanosunu bir kere tamir ettirse iş biter, sonra işsiz kalırız diye düşünmüş. Fakat öyle olmamış. Boya, cila, akord derken işler devam etmiş. Bugün de Uzak Doğu'dan çok piyano geldiğini ifade eden Bardakçı, 5 sene sonra piyano tamirine daha çok ihtiyaç duyulacağını ifade ediyor.

Günümüzde evinde piyano olan kesimin değiştiğini anlatan Bardakçı, 'Eskiden biz bir piyano tamir ederken ya da götürürken hangi Rum ailenin piyanosu diye düşünülürdü. O aileler şimdi yaşlandı. Azınlıklar piyanolarını sattı. Türkler aldı. Şu anda çok piyano var. Kimisi piyanosu var desinler diye alıyor, kimisi 6-7 yaşlarındaki çocukları öğrensin diye alıyor' diyor. Mustafa Bardakçı pek çok ünlü isme de piyano satmış ya da akort, tamir hizmeti vermiş. Bunlardan biri Melih Kibar. Bardakçı, 'Bir çok piyano tamir ettim. Yeri geldi piyanoyu merdivenden indiremedik, calaskarla 5 kat yukarıdan indirdik. Melih Kibar benim müşterimdi. TV8'de müzik programı yapıyordu. Piyanonun 'la' sesi basmıyor. Çağırdılar bizi. Vardığımızda 15 dakika vardı programa. 15 dakikada makinayı söküp çalışır duruma getirdik. Çok hızlı bir tamirat. Şu an bazı piyano satanlar makinasını 15 dakikada çıkaramaz' diyor. Beşiktaş Başkanı Fikret Orman'a geçtiğimiz günlerde bir piyano verdiklerini söyleyen Bardakçı, Mustafa Altıoklar, Ahmet Özhan, İkbal Gürpınar ve Sinan Çetin'in de müşterisi olduğunu söylüyor.

Mustafa Bardakçı 160 ila 200 yıllık piyanoları tamir edebildiklerini söylüyor. İlkel yapılan piyanoların bas tellerinin burgu gibi, sargı olduğunu ve bunların zamanla tınısını kaybettiğini anlatan Mustafa Bardakçı, bunu her piyanocunun yapamayacağını, kendilerinin bir piyanoyu A'dan Z'ye dağıtıp toplayabildiklerini ve Türkiye'de kendileri gibi usta olmadığını söylüyor. Mustafa Bardakçı sattığı piyanolara her yıl akort yapılmak kaydıyla 10 yıl mekanik garantisi veriyor. Akort harici bir problem olursa ücretsiz tamir ediyor. Bütün piyanoları tamir eden Mustafa Bardakçı ve oğulları piyano çalmayı bilmiyor. Mustafa Bardakçı bunu şöyle anlatıyor: 'Zamanında ders alamadım. Babam memleketteydi kazandığımız parayla hem kendi hayatımızı idame ettirmek hem de aileme para göndermek zorundaydım. Bir de piyanodan ziyade ders almak lüks. Bir piyanoyu kredi kartıyla taksitle bir şekilde alırsınız. Fakat bir yılda aldığınız ders ücreti vasat bir piyanonun parasının üstüne çıkar. Çocuklarım da liseden sonra bu işe başladılar. O nedenle öğrenemediler.'

Mustafa Bardakçı şimdi piyasada pek çok kimsenin bir buzdolabı, çamaşır makinası, beyaz eşya satar gibi piyano sattığını, bir arıza olduğunda müdahale edemediklerini anlatıyor. Mustafa Bardakçı'yı müşterileri internetten buluyor. Bir piyanonun probleminin ne olduğunu telefonda anlatılanlardan ya da kendisine gönderilen fotoğraflardan tespit edebiliyor. Böylece yurdun her tarafından kendisine kargo ile gönderilen piyanoları tamir ediyor. Yeri geldiğinde de kendisi kalkıp gidiyor piyanonun olduğu yere. Rusya Konsolosluğu'ndan bile Rusya'daki piyanoları tamir için davet alan Bardakçı, buradaki işlerini bırakamadığı için gidememiş. Bu mesleğe aşık olduğunu anlatan Bardakçı, 3 oğlu Ertan, Bülent ve Yavuz'la birlikte mesleği sürdürüyor. Oğullarının makine, klavye, boya gibi değişik konularda uzmanlaştığını ve şu an bu işi yapabilecek düzeye geldiklerini ifade ediyor.