Çatışmalar üniversitelerin hürriyetini kısıtladı

Türkiye''nin Dönüşüm Yılları / Yeniden Öğrenme Zamanı kitabını yazdınız. Öğrenmediğimiz ne var?

Siyasî deneyimlerim bana her dönemin zincirin bir halkası olduğunu gösterdi. Turgut Bey bana hep; Balkan, Ortadoğu ve Türk tarihini iyi bilmemi söylerdi. Balkan tarihinde bulunan uygulamaların benzerlerini bugün Kuzey Irak''ta görüyorum. İnsanlar bugünü yaşarken sanki yepyeni olaylarla karşılaştıklarını sanıyorlar. Ama dönüp baktığınızda tarihte hep benzer olayların yaşandığını görüyorsunuz. Yapmaya çalıştığım şey Türkiye''nin sorunlarına dönük çözüm projeleri geliştirirken insanlara geçmişte nasıl bir deneyim yaşandığını göstermek.

Şu anki olayları bilmiyorum. Fakat bizim okuduğumuz Kemal Kurdaş''ın rektörlüğü döneminde ben sosyal demokrasi derneklerinin kurucularındandım. Amfilerin birinde Abdi İpekçi, birinde Ülkü Ocakları Başkanı İlhan Kesici, birinde Alpaslan Türkeş, birinde Serhan Erdoğdu konuşurdu. İnsanlar birbiriyle kavga etmezlerdi. Forum olurdu, herkes orada düşüncelerini açıklardı. Türkiye''de ne zaman işler çatışmaya ve silaha dönüştü, işte o zaman işin rengi değişti. Üniversiteleri tartışan ve üreten ortamlar olarak tutmakta yarar vardır. Fikir empoze etme merkezi olarak görmemek lazım. Teröre ve şiddete başvurulmaması gerekiyor.

Sadece ODTÜ''de değil, hiçbir yerde şiddet ve tepki olmamalı. Özgürce tartışılmalı ama çatışma olmamalı. Öğrencilik yıllarımda ben hep bunları savundum. 12 Mart''tan önce silahsızlanma kampanyası başlatmıştık. Çatışma olmaması için çaba sarf etmiştik. Çatışma fikir özgürlüğünü ve tartışma ortamını yok ediyor. Bu iyi bir şey değil. Düşünce ve fikir üretme ortamları yok olmamalı.

1975 ile 1977 arasında CHP''de bir araştırma bürosu kurulmuştu. O büronun kurulmasında aktif görev aldım. 11''ler hareketi olmasaydı CHP hükümeti daha başarılı olabilirdi. Orada MHP, CHP''yi desteklemeyi öneriyor. CHP ve MHP işbirliği o zaman olsaydı 11''ler hareketi olmayacaktı. Bence bu hareket Karaoğlan efsanesini bitiren bir hareket oldu. Milletvekili transferleri iyi sonuçlar getirmez. Ben ekonomik kurulda, planlamada çalışıyordum. Hiçbir karar çıkmıyordu. Kararsızlık hâkimdi. O yüzden CHP hükümetinin başarısızlığında birinci rolü kararsızlıktı. İkincisi devlet eliyle ticaret yapmaktı. Ben bunu demir-çelikte yaşadım. Devlet eliyle ekonomiyi yönetmek yapılan en büyük yanlışlardan biridir.

Demokrasi. Ne yaparsanız yapın devlet halkından korkuyor. Brüksel''deki Türkiye AB Ortak Parlamento Komisyon Toplantısı''na gittim. Dediler ki; ''141, 142, 163. maddeler kalkarsa Türkiye''ye demokrasi gelir'' Geldim Özal''a anlattım. Bir yıl boyunca kaldırmak için uğraştık. En başta vesayet konusunda ikna etmeye çalıştık. Sonunda kaldırmasına kaldırdık, fakat demokrasi gelmedi. Yerine 301 geldi. Sonuçta değişen bir şey olmadı. Maddelerin numarası değişti. Devlet halkından korkar oldu.

Bizim yaşadığımız dönem 2002 yılına çok önemli bir alt yapı oluşturdu. İlk tabuları biz yıktık. Özal''ın bıraktığı anlayışın bir devamı adeta. Biz orada adeta yel değirmenleriyle savaşmıştık. Çözemediğimiz sorunlar olsa da en azından tartışılmasını sağladık. İnsanların seçme özgürlüğünün ne demek olduğunu gündeme getirdik. Türkiye''de sadece siyah beyaz televizyon olan bir dönemde kişiye istediği kanalı seçme özgürlüğü geldi. Bu çok önemli… Muhafazakâr, fakat yenilikçi bir anlayış içindeydik.

Ecevit şunu söylüyordu: ''Halk için halkla beraber''. Özal ise: ''Halka hizmet Hakk''a hizmettir''. İkisinde de halka dırhizmet var. Türk siyasetinde başarılı olmuş iki insan. İkisi de halka hizmetten bahsediyor. Devletin halktan koptuğu süreç iyi bir süreç değildir. Bunda Özal başarılı oldu fakat Ecevit yeterince başarılı oldu mu tartışılır. Halka hizmeti ön plana çıkarttığınızda başarının yolu açılıyor.

1979 yılında DPT''de tanıştık. Ölene kadar birlikteydik. Yaklaşık 14 yıl. 24 Ocak Kararları''nın ardından yapılan planlamada bütün yatırım projesini gözden geçirmiştik. Özal''ın talimatıyla verimli olmayan projeleri yatırım programı dışına aldık. Kemal Cantürk, bir milyon tonluk Sivas demir Çelik''in anlaşmasını yaptı. Bu projenin imzalanamayacağını ve yanlış olduğunu söyledim. Aramızda sert tartışmalar geçti. Dönemin başbakanı olan Özal''a söylemiş. O da beni çağırdı; ''Sen ülke adına yanlış bir iş olacak projenin imzalandığını söyledin mi?'' diye sordu. Ben de ''Evet'' dedim. ''Peki, sen emin misin bu söylediklerinden?'' dedi. Ben de ''Yüzde bin beş yüz'' dedim. Özal''ın orada sadece otuz yaşında bir adama güvenmesi çok önemli. Aldı beni Bakanlar Kurulu''na götürdü ve bana söz hakkı verdi. Özal ile tanışmamız da o şekilde oldu.

Özal''dan bu kadar bahsetmenizin nedeni hak ettiği değerin verilmediği düşüncesi mi?

Evet. Bu toplumun onu algılayabildiğini düşünmüyorum. Ötekileştirme mantığını Türkiye''de çok hissettik. Çok üzüldüğü anlara şahit oldum, nitekim ben de yaşadım. Bu toplumun gerçekten Özal''a hak ettiği değeri vermesi lazım. Hiç düşünülmemiş ve yapılmamış şeyleri ortaya koymak kolay değil.

Bizimde yanlışlarımız, hatalarımız olabilir. Özal hoşgörülü ve dinlemesini bilen bir insandı. Mesela, 1989 belediye seçimlerinde kaybettik. Bana dedi ki; ''Bunu Nilüfer ile konuş, bir araştırmasını yapın.'' Seçimin neden kaybedildiğine dair bir ay süren bir çalışma yaptık. Orada Nilüfer Göle Özal''a o kadar ağır şeyler söyledi ki… ''Niçin Türk halkına karşı o belediye başkan adaylarını iskemleye bağladınız? Niye herkesin telefon verdik, araba aldık diye başına kakıyorsunuz?'' dedi. Özal bize kızdı fakat dinledi. Amacı sorun çözmekti. Yağcılıktan hiç hoşlanmazdı.

Irak ile ilgili iki karar yanlıştı. ilk olarak Ağustos 1990''daki Irak''la ilgili sınır ötesi hareket teskeresinin, ikinci olarak 1 Mart 2003 öncesi yapılan müzakerelerde gelinen sonuçta, kırk kilometre güvenlik kuşağı oluşturma teklifinin reddedilmiş olması, Kandilli hariç bütün PKK kamplarının orada kurulmasına neden oldu ve uluslararası kurumlar tarafından himaye edilen bir organizasyon haline dönüştü. Hâlbuki biz terörü orda sınırlayabilseydik bugün Kürt meselesini daha kolay çözmüş olurduk. Bunu yaşarken insanlar fark etmiyor. Onun sonuçlarını on yıl sonra toplum olarak çok ağır ödüyoruz. Kamplar kurulmasaydı, Kürt meselesinin çözümü daha kolay olurdu. Uluslararası güçler tarafından himaye edildikleri müddetçe biz bu Kürt meselesini daha çok konuşuruz.

Yeni Türkiye Projesi taslağında yer alan maddeler bugün parti programlarında yer alıyor. Bu projeyi bugünün siyasetçileriyle paylaştınız mı?

Yeni Türkiye Projesi düşünce taslağı olarak kaldı. 1992 sonrasında hazırladık. Özal ölmeseydi hayata geçirilecekti. Ben bu notu bazı arkadaşlara verdim, şu anda çok istifade ediliyor. Özal''ın vefatına giden yol buralardan geçiyordu.

Bu konu hakkında bilgi sahibi değilim. Fakat şunu biliyorum ki; halkın kafasında Özal ile ilgili adli tıp raporunun yetersiz olduğu düşünülüyor. Bugün Özal''a suikast yapan tetikçi serbest. Hiç bunun üzerine gidilmiyor.

Demokrasi için meclis içinde bütün sorunları çözmek gerektiği benim temel ilkem. Parlamenter demokrasiden anladığım temel mantık bütün sorunlar mecliste çözülmeli. Milletvekilleri halkın sözcüsü olmalı. Böyle bir yapı Türkiye''de demokrasi kültürünü sağlayabilir.

Hatalarımız yanlışlarımız oldu. Keşke İzmir''de büyükşehir belediye başkan adayı olmasaydım. Keşke sabit kur uygulamasında IMF''in politikalarına mani olabilseydim. Çok mücadele ettim ama olmadı. Yangına benzin dökmek olduğunu anlattım fakat etkili olamadım.

Siyasette ötekileştirmeyi gördüğüm ve oligarşinin temsilcisi adamların snop ve tepeden bakışlarına şahit olduğum için bütün bu duygularımı kitaba dökmeye karar verdim. İnsanlara kötü davranacaksınız, her şeyin sahibi olacaksınız ve sonra bizden değil diyeceksiniz... Böyle bir şey olmamalı. Öfkemi kitaplaştırdım. Bu tavrın ne kadar yanlış olduğunu anlatmak istedim.

Galatasaray''ın Seyrantepe''deki stadının olmasında başbakanın ve Erdoğan Bayraktar''ın çok büyük bir katkısı var. Şantiyede yatıp kalktım. Stadın yapımını organize ettim, Riva''nın ruhsatını aldım, Galatasaray Üniversitesi''nin kurulmasında, Banka ilişkilerini düzenlenmesi için uğraştım. Fakat sonunda Mart 2011''deki kongrede açılıştan itibaren çok üzüldüm. Galatasaray''daki vefasızlık beni kahretti. 1.500 adamın çalıştığı bir iş yaptım. Birkaç kişi geliyor ve her şeyin sahibi gibi davranıyor. Böyle bir şeyi kabul etmem mümkün mü? Bu benim kabul edebileceğim ''eyvallah'' diyebileceğim bir olay değil ve demeyeceğim. Doğrusunu sonuna kadar savunacağım. Çok açık ve net iddia ediyorum; Galatasaray hizmet eden 107 yıllık tarihinde en çok hizmet eden ilk on adamı say deseler ben ilk üç arasına girerim.

Türkiye''de yapısal hastalıklar ve sorunlar sporda daha fazla hissediliyor. Vesayetin, oligarşinin baskısını spor camiasında daha açık görüyorsunuz.