Savaşın vurduğu Çeçenistan hızla yaralarını sarıyor ve Türk iş adamlarının da katkılarıyla kendini yeniliyor. Aynı kalan ise örf ve adetlere bağlılık. Erkek nüfusunun savaş nedeniyle azalması yüzündense yolların temizliği, duvarların sıvası gibi pek çok işte kadınlar çalışıyor.
Geçtiğimiz günlerde Türkiye'den bir grup gazeteci-yazar, milletvekili, belediye başkanı, politikacı, iş adamı, din adamı, aydın, sanatçı, kültür elçisi olmak üzere yaklaşık 100 kişilik bir heyet ile Çeçenistan'a gittik. Çeçenistan'da faaliyet gösteren Türk şirketleri Bora inşaat ve Penta İnşaat'ın davetlisi olarak ve Türksoy'la İpekyolu Medya Grubunun organizasyonu ile çeşitli açılışlara katıldık ve Çeçenistan'ın yeni yüzünü de görme fırsatına eriştik.
Doğrusu giderken zihnimdeki Çeçenistan savaştan çıkmış yok olmuş, ezilmiş, mahvolmuş, harabe, perişan ve karanlık bir ülkeydi... Başkent Grozni havaalanından pasaport işlemlerimizi yapıp dışarı çıktığımızda ilk şoku yaşadık. Havalimanının hemen önünde Türk mühendis ve iş adamlarının el emeği, göz nuru; çift minareli, şadırvanlı güzel bir cami ile karşılaştık. Bu güzel camide ikindi namazını eda ederek geziye ve açılışlar zincirine tanıklık etmeye başladık. Birleşmiş Milletler raporuna göre Çeçenistan, Kafkasya'nın en hızla gelişen ve büyüyen ülkeleriyle aynı konumuna gelmeyi başarmış. Çeçenistan'ın başkenti Grozni, dünyada en hızlı gelişen 10 şehir içinde birinci. Son 5 yıl içinde Çeçenistan Kafkasya'nın parlayan yıldızı ve cazibe merkezi haline gelmiş. Biz de buna içinde bulunduğum 100 kişilik bir Türk delegasyonu ile tanıklık ettik.
Ülke baştan başa büyük bir şantiyeye dönüşmüş. Erkek nüfus savaşlarda yok olma noktasına gelmiş. Bu nedenle İslami ölçülerde birden fazla evlilik devlet tarafından teşvik ediliyor. Devlet vatandaşına bedava ev, elektrik, su, doğalgaz, eğitim, sağlık hizmetleri veriyor. Bu nedenle dünyada üreme ve nüfus artışı bakımından Çeçenistan en önde gelen ülkelerden birisi. Savaş döneminde Çeçenistan'ı terk eden vatandaşların geri gelmesi için teşvik paketleri hazırlanmış ve her türlü kolaylık sağlanmış. Çeçenistan bugünün insanından ziyade çocukları ve gelecek nesilleri için yatırım yapıyor. Yeni bir millet, yeni bir ulus inşa ediliyor.
Sokaktaki vatandaş törelerine, örf ve adetlerine sıkı sıkıya bağlı. Namus mefhumu çok sağlam. İçki satışı yok, adeta yasak. Kadınlar mahalli başörtüsü kullanıyor. Ama kadın nüfus çok olduğundan birçok işte kadınlar çalışıyor. Yerlerin, yolların temizlik ve bakımı, duvar boyama, sıva işleri gibi işlerde çokça kadın istihdam ediliyor. Ülkede savaş şartlarının tabii bir uzantısı olarak insanlar bellerinde silahla serbestçe dolaşıyor. Adeta cep telefonu gibi silah taşınıyor, yasak söz konusu değil. Tabiatıyla 70 yıllık Rus Komünist yönetiminin kalıntıları halen ülkede devam ediyor. Araçların plakaları Rus menşeili. Yazılar Rusça. Konuşmada Rusça hakim. Zaten Çeçenistan dış ilişkilerinde Rusya Federasyonuna bağlı, iç işlerinde özerk yapılanma söz konusu. Tüm yetkiler Devlet Başkanı tekelinde toplanmış. O da yetkilerini Cumhurbaşkanı yardımcıları, milletvekilleri ve belediye başkanları ile paylaşmış. Sistem demokratik cumhuriyet şartlarına doğru adım adım azimli ve kararlı bir yolculukla ilerliyor.
Grozni'de ilk olarak Penta İnşaat yönetim kurulu başkanı Sivayuş Mehmetoğlu'nun samimi ve centilmen rehberliği ve ev sahipliğinde şehri gezdik. Türklerin yaptığı yollar, okullar, camiler, medreseler, barajlar, dere ıslah çalışmaları, iş yerleri, AVM'ler, çarşılar, konutlar, devlet binaları, rezidanslar, hastaneler, dispanserler ve benzeri yapıları yerinde gördük. Yüzlerce, binlerce Türk işçisi karınca gibi Çeçenistan'ın imar ve inşası için sıcakta alın teri döküyor ve yepyeni eserler ortaya çıkartılıyor. Ülke adeta bir büyük şantiyeye dönüşmüş. Grozni'de bir diğer Türk şirketi Bora İnşaat'ın başkanı; genç, enerjik ve entelektüel bir iş adamı olan Alper Suri ile tanıştık. Alper Bey çalışkan, azimli, kararlı aşk ve şevkle çalışan bir gönül insanı ve gözü ve gönlü açık bir şahsiyet. Bora İnşaat'ın ve Penta İnşaat'ın yaptıkları bizi şaşkınlığa çevirdi. 30 ve 40 katlı 7 ayrı gökdelenden oluşan Grozny City büyük bir kalkınma projesi olmuş. Bu iki kurumda 10.000 insanın aş ve ekmek sahibi olarak çalıştığını müşahade ettik ve Türkiye'den gelenlerle tanıştık, kucaklaştık, halleştik, dilleştik...
Daha sonra Çeçenistan'ın tarihi günlerinden birisine tanıklık etme imkanı bulduk. Başkent Grozni'de, diğer önemli şehirleri Gudermes'te ve Calka'da Çeçenistan Cumhurbaşkanı Ramazan Kadirov'un ev sahipliğinde üç muhteşem eserin açılışını birlikte yaptık. Önce Calka kentinde Türk iş adamlarının yapımını gerçekleştirdiği Osmanlı Türk klasik mimarisinde inşa edilen büyük bir caminin açılışını yaptık. Tören alanına geldiğimizde genç, ihtiyar, çoluk çocuk yüzlerce Çeçen bu güzel olayı yaşamak için saatler öncesi cami çevresini doldurmuştu. Bizimle birlikte Orta Asya cumhuriyetlerinden 15 ülkeden bu tören için gelen çok sayıda VİP konuk vardı. İslam aleminden, Arap dünyasından, prensler, şeyhler delegasyonda bizlerle birlikte bu güzel tabloyu izleyen ve yaşayanlar arasında yerlerini aldılar. Çeçenistan Devlet Başkanı Ramazan Kadirov geniş bir güvenlik ve koruma çemberi altında tören alanına intikal etti. Bizlere "hoş geldiniz" diyerek elimizi sıktı ve ev sahipliği yaptı. Kuran-ı Kerim tilavetiyle başlayan merasim ülkelerin dini otoritelerinin konuşmalarıyla ve dualarla devam etti. Ardından kurdela kesimi yapılarak cami açılışı ve hizmeti girişi gerçekleşti. Öğrenciler için 2 ile 4 kişilik özel odalar, etüd salonları, oyun alanları, büyük dershaneler, spor tesisleri, yemekhaneler, her türlü detay titizlikle düşünülmüş ve hazır edilmiş. Doğrusu gıbta ile baktık.
Çeçenistan'daki açılışların son halkası Gudermes şehrinin göbeğinde harikulade etkileyici bir camiydi. İstanbul'dan gelen Eyüp mehter takımı, mehterbaşı Osman Sak yönetiminde harika bir gösteri yaptı. Adeta 600 yıllık Osmanlı'nın fütuhatlarından birisine tanıklık etmiş gibi olduk. Çeçenistan'da dini ilimler ile modern ilimler birlikte, maddi ve manevi kalkınma beraberliğinde yürütülüyor. Tasavvuf geleneğinin sürdüğü, gönül erlerinin hizmetlerinin devam ettiği bir coğrafyayı gözlemledim... Çeçenistan Kafkasya'nın parlayan yıldızı, gelecek vaad eden bir dost ve kardeş ülke, dindaş ve yoldaş bir toplum olmaya aday. Dileğimiz yolları ve bahtları açık, ak ve aydınlık olsun...
Çeçenistan direniştir. Çeçenistan sevdadır. Çeçenistan hülyadır. Çeçenistan kızıl elmadır. Çeçenistan turandır. Çeçenistan Şeyh Şamildir. Çeçenistan şahlanıştır. Şehitler diyarıdır, şüheda toprağıdır, yetimler diyarıdır, öksüzler beldesidir. Çeçenistan bizdendir. Tarihi acılarla doludur. Kader onları zorlu ve çetin imtihanlara muhatap etti. Yıllarca SSCB, Çarlık Dönemi'nin, Rusya'nın boyunduruğu altında kaldılar. Yakın geçmişte yine acılara ve ızdıraplara sahne oldu. 1994 yılı Aralık ayında başlayan ve iki yıl süren Birinci Çeçen-Rus savaşı ile 11 Ekim 1999 yılında başlayan 2. savaş sırasında Çeçenistan yok edilmeye çalışıldı. Adeta tarihten silinmek istendi. Bu dönemde 300 bin evladını kaybetti, şehitler mertebesine gönderdi. 500 bin Çeçen evladı başka ülkelere göç etmek zorunda kaldı. Ülkenin bu iki savaş sırasında yüzde 90'ı viraneye döndü. Korku ve hayaletler ülkesi oldu.
