Çocuklar ne yapsın, ana baba ayrıysa?

Olgun bir cemiyet, olgun fertlerden örülü bir cemiyettir. Cemiyet fertlerini sağlıklı, ruh bünyesine uygun, doğru, güzel ve iyi bir eğitimle olgunlaştırır. Onlara verdiği ideallerle yüce hedefler gösterir. Cemiyetinden aldığı ideal eğitimle eşya ve hadiselerin dilini aklen ve kalben kavramış; o dilin sırlarına ererek hayatına nizam ve şekil vermiş nesillere sahip toplumlar, daima canlı, sağlıklı ve güçlüdürler.

Cemiyet ve millet bir anne ise devlet de bir baba demektir. Cemiyet, anne hassasiyetiyle fertlerini kollar ve korur. Onlar için saadet dolu, başarılı gelecekler düşünür. Baba da bunları gerçekleştirici imkânlar sunar, çalışmalar yapar.

Devletin çocuklarına, gençlerine hazırladığı bu imkânların en önemlilerinden biri okullardır. Onların gelecekleri bu okullarda belirlenir. En önemli okulun aile olduğu hakikati mahfuz kalmak şartıyla okullar, bir milletin en hayati müesseseleridir. Her fert orada şahsiyetini bulur, hayatına yön verir, hayatını kazanacak imkânlara orada kavuşur.

Bizim okullarımız, milli ruh kökümüzü tam temsil etmekten çok uzaktır. Bunun için de şahsiyetli, milletinin öz değerlerine bağlı ve saygılı bir nesil yetişmiyor.

Bir milletin kalbi mabetlerinde atar. Bir milletin dua dilekçeleri göklere oradan gönderilir. Okullar tatile girerken camiler, cemaatinden çocuklarını istiyor, “yavrularınızı bize gönderin, onlara Kur'an okumayı, ahlaklı insan olmayı öğretelim. Sokaklarda yokluğa, başıboşluğa bırakmayalım,” diyor; sokakların tekin olmadığını, tehlikelerle dolu olduğunu haykıra haykıra söylüyorsa, o cemiyetin tehlike çanları çalıyor demekdir.

Devlet baba, anne cemiyetin camilerden yükselen yanık sesine kulak verebilse, ah verebilse ve anlayabilse o sesi, anlayıp da gereğini düşünebilse. Gereğini düşünüp yerine getirebilse. Anneyle el ele verip sağlıklı bir insanlık ailesi kurabilse. İlimde, sanatta, ekonomide, kültürde, medeniyette örnek bir devlet olabilmenin yollarını, çarelerini araştırabilse… Ah bir bilse!

Bu dilek ve temennilerin muhatabı kimdir?

Başımızdaki beyindir, bağrımızdaki yürektir, dağlar gibi, okyanuslar gibi olması gereken kalbtir. Göklere sığmayan bir ruhtur. Ama nerede o ruh, o beyin, o kalb?

Kalbin kan alıp can bulduğu yer mabet, kafanın can bulup kan aldığı yerse mekteptir. İkisi arasında uyum yoksa o kalbi ve kafayı taşıyan ruh felçtir. Biz, bu iki merkez arasında altın uyumun kurulduğu çağlarda dünyanın efendisiydik. Mabedi ve mektebi uyumlu, adalet sistemi, çarşı ve ordu sistemi uyum içinde bir millettik. Peki, nerede o ruh, o millet şimdi?

O ruh, Şeyh Galib'in Hüsn ü Aşk'ında. O ruh, asırlardır uyuyan, uyutulan milletin tarihi şuuraltında. Korkunç bir ölüm uykusuna yatırılan bu ruh dirildiği zaman, millet de, cemiyet de, devlet de dirilecektir. Asırlardır ruhuna musallat akreplerin, kobraların, örümceklerin zehirleriyle öldürülen millet ruhu, canlanma, ayağa kalkma emareleri gösterdiği her dönem, vatanda kan ve gözyaşı, kardeş kavgası ve aile faciaları artarak devam ediyor.

Bütün bunların içinde, camiler, yine de milletin kapanmaz sonsuzluk limanlarıdır. Devlet, şehit delikanlılarını bu limanlardan uğurlarken el açıp dualar ediyor veya eder görünüyor. Camilere ancak cenaze törenlerinde uğruyor, onun dışında oraya yabancı kalıyorsa, milletiyle arası açık demektir. Kendini ve milletini kandırıyor demektir. Devlet, milletine uzak durmasa, camilere yabancı kalmasa, her ikisiyle barışsa, cami mimberine, mihrabına kulak verse, onları anlamaya çalışsa ve anlasa, ah bir anlasa, çok şeyler değişir Türkiye'de, çok!..

Cami, millet çocuklarını evlerden ve sokaklardan Kur'an için, iman ve ahlak için, insanlık için çağırıp duruyor. Bu çağrılar ne kadar eksik, ne kadar yetersiz çağrılar olursa olsun, bir hakikati işaret etmektedir. Bensiz ne aile, ne okul, ne millet ve ne de devlet olur; olur derseniz, akıbetiniz bölünme, parçalanma, ihtilaf, kan ve gözyaşı olur, demek istiyor.

Her yaz dönemlerinde camilerden gelen bu cılız çağrılar, millet ruhunun çağrılarıdır. Sokaklardan gelen işportacı çağrılarına kulak verip de camilerden yükselen bu hayati çağrılara sağır kalmak kadar büyük bir gaflet olamaz.

Bir anne baba, çocuklarının hangi duygu, düşünce ve davranış üzre olmasını ister? Onlar nasıl yaşarlarsa anne ve baba da mesut ve bahtiyar olur? Hayatta başarı sadece mevsimlik eğitim ve öğretim dönemlerine mi hastır? Başarıyla kazanılan ve yine başarıyla bitirilen okul dönemleriyle mi sınırlıdır? Bunların dışında millet çapında, insanlık çapında, ilimle, sanatla, kültür ve medeniyetle ilgili başarılar gerekmez mi?

Bir gençlik, ben bu yaz tatilimi kendim, ailem ve milletim için, insanlık için araştırma ve incelemeler yaparak geçirmek, değerlendirmek istiyorum, ruhumu olgunlaştıracak birlikler, beraberlikler istiyorum; bunun için bana yol ve imkân sağlayın, diyor; bir aile ve devlet de çocukları için, gençleri için aynı istikamette planlar yapıyor ve uyguluyorsa, o ailelerin ve devletlerin geleceği parlak demektir.

Ruhun, kalbin, aklın yolunu kesen, mabet ve mektebi birbirinden ayıran her sistem, her düşünce insana düşmandır.