Cücenoğlu insana olan umuduyla besleniyor

Çorum doğumluyum. Öğretmen bir babanın çocuğu olarak çocukluğum farklı yerlerde geçti. Üniversite için Ankara Dil Tarih Coğrafya Fakültesi'ne gittim. Hem eğitim aldım hem de çalıştım. İlk oyunum 'Kör Dövüşü'nü 1971'de yazdım, 1972'de sahnelendi. Hemen arkasından 1973'te 'Öğretmen' adlı oyunum sahnelendi. Aldığım eğitim üzerine Ankara Bakanlık Kütüphanesi'nde memur olarak çalışmaya başladım. Oyun yazmaya devam ettim, hiç sahnelenmedi ama devam ettim. Sonra İstanbul'a yerleştim. Memuriyetten istifa ettim ve tam anlamıyla hayatımı oyun yazarlığından kazanmaya başladım. Hızla oyunlarım tiyatrolarda sahnelenmeye başladı, birçok ödül aldım.

Lise yıllarında mizah öyküleri yazardım. 1960'ta ilk defa tiyatroya gittim ve o alanın yükselmeye, gelişmeye açık olduğunu görerek oyun yazarı olmaya karar verdim. Daha kolay sıyrılacağımı düşündüm. Oyun yazarlığına ilk olarak 1970'li yıllarda başladım. Benim şansım biraz yaver gitti, oyunlarım hemen yayınlanıp sahnelendi. zaman tiyatro yazarlığı ne olursa olsun, kalemimle başarılı olabileceğim boş bir alandı. Dönemin olumsuz siyasi koşulları, benim memuriyette mutsuz olmama neden oldu ve ben iyice oyun yazarlığına yöneldim. Tabii ki bu işte sevgim ve inancım da vardı.

Ben yazarlık eğitimi görmedim. O dönem sadece izlediğim oyunlardan ve okuduğum kitaplardan hissederek öğrenmeye çalıştım. Tiyatro yazarlığının sistemimi kendim kurdum ve geliştirdim. 1992'de Müjdat Gezen MSM'ni açtığında beni oyun yazarlığı derslerine girmem için davet etti. O zaman araştırdım, birçok kitap okudum ve karar verdim. Oyun yazarlığı öğretilebilir bir şey. Sonrasında yazdığım oyunlar daha kolay ve bilinçli bir süreçte gelişti. Toplumcu, gerçekçi, kalıcı ve evrensel oyunlar yazmaktan hoşlanıyorum. Ama bu katı bir gerçekçilik, toplumculuk, bir propaganda değil. İnsan sıcaklığını da içeren, yaşamları sunan bir gerçekçilik. Kara mizahı kullanmayı çok seviyorum. Kaba saba değil, hayatın içinden gelen bir mizah. Bazen trajikomik öğeler kullanmayı seviyorum. Dünyaya doğru bakmak, anlayarak bakmak, sınıfsal gerçeği görüp o çatışmaların özünü hesaba katmak, işin psikolojik boyutunu ihmal etmemek gerekir. İnsana dair her şeyi vermek gerekir aslında.

Bütün oyunlarım ödül aldı. Kadıncıklar, Çıkmaz Sokak ve Şapka özellikle çok ödül aldı. Oyunlarınız hem Türkiye'de devlet ve özel tiyatrolarda hem de yurtdışında sahneleniyor.

Yazarlıktaki başarılarım fark edilince her şey benim lehime gelişmeye başladı. 1982'den sonra oyunlarım tüm özel tiyatrolar tarafından oynandı. Uluslararası Tiyatro Enstitüsü Türk oyunlarını incelemeye karar vermişti. Ben de 'Kadıncıklar' oyunumu verdim. Bir yıl sonra yeni bir yazar keşfedildiğini söyleyerek benim adımı açıkladılar. 1988'de yılında ise 'Kadıncıklar' ilk defa Yugoslavya'da oynamaya başladı. 1990'dan sonra ise oyunlarım tüm dünyaya hızla yayıldı. Önce kuzey ülkelerinde, arkasından tüm Avrasya ve Balkan ülkelerinde pek çok oyunum sahnelendi. Yakın bir zamanda Belçika ve Çin'de de başlayacak.

Oyunlarımı ayırmam çok zor ama ben bazı oyunlarımın biraz daha şanslı olduğunu düşünüyorum. Kadıncıklar, Çıkmaz Sokak, Çığ, Şapka, Neyzen, Ziyaretçi… Hepsi güzel oyunlar ama Matruşka oyunumu çok seviyorum. Oradaki insan sıcaklığı, aşkın yakıcılığı beni etkiliyor. Bulgarlar, Romenler, Gürcüler olmak üzere 14 ülke bu oyunu sahneledi. Bu şunu gösteriyor: Aşk hikayesinde kadınla erkek dünyanın her tarafında aynı. Şimdi bitirmek üzere olduğum Kadın Sığınağı oyunum da benim için oldukça özel. Bu oyunum kadın sorununu çok yönlü ele aldığı için önemli, bütün dünyada oynanacağına inanıyorum.

Kadın Sığınağı benim en iddialı oyunum. Kadın Sığınağı sadece 11 kadın karakterin yer aldığı bir oyun, hiçbir erkek karakter yok. Tacize, şiddete, ihanete uğrayan kadınların gelip sığındığı bir yerde 24 saat içinde yaşananları anlatan çağdaş bir tragedya. Kadının tüm dünyadaki durumuna dikkati çekmek istiyorum. Kadın her yerde baskı görüyor, kendi yerini bulamıyor. En bilinçli kadınlar bile tam olarak özgür değil. Kadınların içinde bulunduğu bu olumsuz duruma rağmen yaşamak için inanılmaz güçlü yanları var. Bu korkunç bir çelişki.

Eğer bir ülkenin oyun yazarı sayısı gerçekten olgunluk ve iyi eser verme bağlamında yeterli değilse, tek başına tüm dünyada yayılması bir şey ifade etmiyor. Etrafında güçlü bir çevren olması gerekiyor. “Bizim tiyatromuz çok güzel oyun yazarları yetiştiriyor” dediğin zaman, sen daha güçlü oluyorsun. Bu çok önemli. O nedenle bu eksiğin giderilmesi gerekiyor. Çok sağlam, oyunları bilinçle yazan bir kuşak gelmeli. Onların şansı daha çok olacak. Çünkü dünyaya farklı gözle bakıyorlar. Benim güçlenmem için iyi oyunlar yazan en azından 7-8 kişi daha ortaya çıkmalı. Bu bağlamda Kıbrıs Yakın Doğu Üniversitesi ve Müjdat Gezen Sanat Merkezi'nde yazarlık dersleri veriyorum.

Yeni yazarların oyunları genellikle evrensel değil, tiyatro yazmak farklı disiplinler taşımayı gerektirir. Çok samimi düşünerek söylüyorum, yeni yazarlarda kalemi güçlü diyebileceğimiz yazarlar var ama bunlar yeterli değil.

Yaşadığım sürece oyun yazmaya devam edeceğim, daha yazacağım çok oyun var. Oyunlarım şu anda 40 ülkede oynanıyor, tabii ki artık tüm dünyada oynanmasını istiyorum. Ben geleceğe dair büyük umutlar besliyorum.