Hayat Edebiyatımızın kedileri

Edebiyatımızın kedileri

Bir kediyle yazmak, kitap okumak, yaşamak... Kediler sayısız yazarın hayatına ortak oldu. Kimisi onların yazı masasına kıvrılıp uyudu, kimisi kitaplara konu oldu. Kuşku yok ki bu ilginç canlılar edebiyata da bir sıcaklık kazandırdı.

Merve Akbaş Yeni Şafak
 Şair Lale Müldür
Şair Lale Müldür

Bir kediyle yazı yazmak çok da kolay değildir. Örneğin kedim Bisküvi bu yazıyı bana yazdırmamak için elinden geleni yaptı. Bir süre klavyenin üzerine uyudu. İlgilendiğim kitapları okumamı engelledi. Sıklıkla miyavlayarak beni oyuna davet etti. En sonunda orta bir yol bulduk. Ben yazı masama kuruldum, o da kucağıma kıvrılıp uyudu.

Dünya ve Türk edebiyatında kedileriyle yazı masasına oturan sayısız yazar var. Bu dört ayaklı canlıların sevgisi kimi zaman edebiyatçıların yazdıklarına, kimi zamanda hayatlarına etki etmiş. Dünyaca ünlü yazarların kedilerini hızlıca düşününce aklımıza hemen Mark Twain, Charles Dickens gibi isimlerin yanında Ernest Hemingway‘in altı parmaklı kedisi ve Jean Paul Sartre ile kedisi Nothing gelebilir. Ancak pek tabidir ki kediler Türk edebiyatında önemli bir yer işgal ediyor. Tevfik Fikret, Halid Ziya Uşaklıgil, Osman Cemal Kaygılı, Asaf Halet Çelebi, Ahmet Hamdi Tanpınar, Orhan Veli, Turgut Uyar, Tomris Uyar, Sabahattin Ali, Cihat Burak, Nurullah Ataç, Aziz Nesin, Ülkü Tamer, Bilge Karasu, Haydar Ergülen edebiyatımızın kedi dostu yazarlarından. Tabi bu listenin oldukça eksik olduğunu da söylemeliyiz. Yazarların hayatına dahil olan kedilerin sayısı hayli fazla.

Bunu tespit edebilmek için edebiyat tarihimize dönüp, ufak incelemeler yapmamız yeterli olacaktır. Örneğin Nâzım Hikmet’e bakalım. Ünlü şairin ilk şiirlerinden biri kedilerle ilgilidir. Hatta beslediği kedi hakkında yazdığı bu şiiri o yıllardaki edebiyat hocası Yahya Kemal’e götürür. Yahya Kemal ise Nazım’ın şiir yazdığı kediyi gördükten sonra “Sen bu pis, uyuz kediyi böylesine övmesini biliyorsan şair olacaksın” der. Haksız da çıkmaz!

SEVMEYENLE ANLAŞAMAM

Edebiyat tarihimizin en ilginç eleştirilerinden biri de yine kedilerle ilgilidir. Eleştirmen, yazar, şair Nurullah Ataç, “Kimsenin zevkine karışılmaz, kedileri ille herkes sevsin demeyeceğim; ama ben, kedi sevmeyenlerle anlaşamam” cümlesiyle başladığı o meşhur Kedi yazısında Tevfik Fikret’in kedisi için yazdığı Zerrişte şiirini diline dolar. Zerrişte Fikret’in kedisidir ve Ataç’a göre kedi için yazılan bu mısralar şairin ukalalığını ortaya serer. Ataç öyle yüklenir ki Fikret’e kediye verdiği ismi dahi eleştirir.

Hüseyin Rahmi Gürpınar

BİR ÇALIŞMA ARKADAŞI

Hüseyin Rahmi Gürpınar da kedilere çok düşkün yazarlarımızdan biri olarak bilinir. Nazlı, Sarı, Hüsnü ve Fındık onun baktığı kedilerdir. Heybeliada’daki köşkünün adeta sahipleri bu dört dostundan Nazlı onun için en özel olanıdır. Sarı ise “yazı masasına oturunca kucağına sıçrayıp kurulan bir çalışma arkadaşı.” Belki de bu bağlılık nedeniyle de son sözleri, “Kedilerimi iyi doyurunuz” olur. Gürpınar 12 yaşında ölen kedisi Nazlı’sı için yazdığı Kedim Nasıl Öldü’de onu şöyle anlatır: “Mağrur olduğu kadar da hırçındı. Pek samimi birkaç aşinasından başkasının uzanan desti nevazişine tahammül gösteremez, hemen tırmalar. Kaçar, kendini okşatmaz, hele çocuklardan hiç hoşlanmazdı. Güzelliği esaretine sebep oldu. Çalarlar yahut kaçar endişesiyle onu evde mahbus tutar, bahçeye sokağa salıvermezdik. Diğer kedilerin hakkı cevelânı olan duvarlara, ağaçlara tırmanmak, damlarda gezmek, mahalleyi dolaşmak hürriyetinden mahrumdu. Evlerimizin hanımları gibi harici havayı pencereden teneffüs eder, ancak kafes arkasından güneşlenirdi.”

Haydar Ergülen

KEDİLERE BENZESEK KEŞKE

Haydar Ergülen de kedici yazarlarımızdan...Geç yaşta başlayan kedi sevgisi onda büyük bir yer edinmiş. Şöyle diyor Ergülen kediler için: “Köpekleri biz eğitiriz, bizi de kediler eğitir.” Şair Lale Müldür ise şiir ve kedi arasında bağlantılar kurar, “Şair ve kediler arasındaki bağ, güzellik ve aşkın bir olduğu bir haldir” der.

Türk edebiyatının kendisini kedilere adamış bir diğer ismi ise Bilge Karasu. Göçmüş Kediler Bahçesi isimli kitabın da yazarı olan Karasu “Kedilere benzeyebilsek keşke” cümlesiyle seslenir okuruna. Ona göre “insan uydurduğu bir zamanla övünür.” Kedilerse “uykularının hangi katındalarsa o katın uykusunu yaşarlar.”

Ülkü Tamer’in kedisinin adı ise Bico’dur. Hem Gaziantep’te hem İstanbul’da bakar Bico’ya. En sevdiği yemek soğanlı fasulye piyazı olan, radyo saatini kaçırmayan Bico, Tamer’in çocukluk yıllarının en değerli anılarından biridir.

KAĞIT YIRTAR, DAKTİLOYA TÜNER

Kediyle birlikte yaşamanın yazılarına katkısını en iyi anlatan kalemlerden biri ise Tomris Uyar. Uyar’ın şu satırlarına sanıyorum ki kedi sahibi yazarların hepsi katılacaktır: “Şimdi evimde sadece Cahide var. Öteki kedilerimle paylaştığı özellikler, onu sevmek varken neden yazı yazdığım sorusunu kağıtları yırtarak, daktiloya tüneyerek, “hadi artık yatalım” diyerek sürekli gündemde tutması, kendisini ancak kendi canı istiyorsa sevdirmesi evin kışın en sıcak, yazın en esintili köşesini çabucak keşfetmesi (...) ve elbette dünyada kendisinden başka kedilerin olacağını gerçek dışı bulması.”

PEYAMİ SAFA İLE SAKLAMBAÇ OYNAYAN KEDİ

Ünlü yazar Peyami Safa ise şu cümlelerle anlatıyor kedisini: “Benimle saklambaç oynayan bir kedim var. Bir polis hafiyesinin bile kolayca bulamayacağı esrarengiz bir köşeye saklansam, kedim, hiçbir ses ve koku, hiçbir iz ve işaret olmadığı halde beni yakalıyor. (...) Kedim her şeyi anlar ve eminim ki benden daha çok şey biliyor. Meselâ muvazene kanunlarını daha iyi biliyor ki nereden atsanız dört ayak üstüne düşer.”

  • *Karakarga Yayınları - Edebiyatta Pati İzleri – Damla Yazıcı
  • *Om Yayınları - Kedi Kitabı- Gökhan Akçura
Belirli bir noktaya geldik

Belirli bir noktaya geldik

Milli Savunma Bakanı Akar'dan hava sahası açıklaması.
İdlibdegelişmeler lehimize döndü

İdlib'de
gelişmeler lehimize döndü

​Cumhurbaşkanı, siyaset akademisinin ilk dersinde konuştu.
Külliyede kritik görüşme

Külliye'de kritik görüşme

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Bahçeli'yi kabul ediyor.
Görünmeden düşmanı tespit ediyor

Görünmeden düşmanı tespit ediyor

​ASELSAN tarafından üretilen sistem TSK'nın gücüne güç katıyor.
Türkiye'yi<br>Masonlar yönetti

Türkiye'yi
Masonlar yönetti

​Adnan Menderes'in sözleri Mason cemaatinin durumunu özetledi.
Geçici olarak<br>kayıt alınmayacak

Geçici olarak
kayıt alınmayacak

Diyanet İşleri Başkanlığından umre ziyareti açıklaması.
İran'da bilanço ağırlaşıyor

İran'da bilanço ağırlaşıyor

Koronavirüsten 4 kişi daha öldü, vaka sayısı 245'e yükseldi.
Sektöre desteğimiz<br>devam ediyor

Sektöre desteğimiz
devam ediyor

​Ziraat Katılım Genel Müdürü Özdemir, açıklamalarda bulundu.
Balayında ses kaydını internete vermişler

Balayında ses kaydını internete vermişler

​TSK'ya sızan FETÖ'cülerden skandal itiraflar.
Süre dolduğunda<br>TSK görevini yerine getirecek

Süre dolduğunda
TSK görevini yerine getirecek

​AK Parti Sözcüsü Çelik, gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Minik savaşçı

Minik savaşçı

Koronavirüsten iki hafta sonra kurtuldu.
8 firmayla ilgili şikayet geldi<br>

8 firmayla ilgili şikayet geldi

Bakan Pekcan'dan maske fiyatlarındaki artışa ilişkin açıklama.
18 kişi gözlem altında

18 kişi gözlem altında

Gürbulak Sınır Kapısında koronavirüs ile ilgili önemli açıklama.
Mayıs ayına <br>kadar ücretsiz

Mayıs ayına
kadar ücretsiz

THY'den iptal edilen seferlerle ilgili bilet iadesi açıklaması.
Kendini ihbar edene para ödülü

Kendini ihbar edene para ödülü

​Çin'de koronavirüsle mücadelede yeni yöntem.
150 bin<br>iptal kapıda!

150 bin
iptal kapıda!

​Koronavirüs Türkiye'de bir ili daha vurabilir.
Korkulan olmayacak

Korkulan olmayacak

​Uzmanlar 'kuluçka süresinin' tehlike oluşturmadığını belirtiyor.

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.