Futbolda öze dönüş mü moda mı?

Süper Lig'in ilk yarısında yabancı teknik direktöre sahip üç kulüp vardı. Vardı diyoruz çünkü Eskişehir'in teknik direktörü Skibbe istifa etti. Sadece Şota ve Carvalhal kaldı geriye. Kayserispor'u çalıştıran Gürcü teknik adama ne kadar yabancı denir o da tartışılır bir nokta. Çünkü bizim kadar Türkçe biliyor. İkinci yarıda sayı tekrar üçe yükselecek çünkü Orduspor Hector Cuper ile anlaştı.

Daha önceki yıllara göre "ille de yabancı hoca" düşüncesinin artık yavaş yavaş değiştiğinin canlı örnekleri bu üç teknik direktör. Çünkü artık kulüpler "kendi çocuklarına" ya da ülkesinin hocalarına yöneliyor. Bu modaya eskiden her fırsatta tanınmış ve başarılı yabancı teknik direktöre yönelen büyük kulüpler de uyuyor. Galatasaray'da Fatih Terim, Fenerbahçe'de Aykut Kocaman, Trabzon'da Şenol Güneş ve şike davasına kadar Beşiktaş'ta Tayfur Havutçu… Hepsi geçtiğimiz yıllara kadar teknik direktör ihtiyaçlarını karşılamak için dışarıya açıldı. Bazı teknik direktörler başarılı oldu bazıları olamadı ama en fazla 2 yılda takımlarından ayrıldılar.

Bu sene öne çıkan bir diğer nokta da yakın zamana kadar futbol oynayan futbolcuların artık kulüplerin başında teknik direktör olarak yer alması. Ertuğrul Sağlam, Bülent Korkmaz, Arif Erdem ve Şota Arveladze bu teknik adamlara en iyi örnekler. Peki, nasıl oldu da teknik direktör anlayışımız bu hale geldi? Futbolumuzda ne değişti?

Beşiktaşlıların "Sanlı Kaptanı", Milli takımın ve Beşiktaş'ın en önemli forvet oyuncularından ve Yeni Şafak Gazetesi spor yazarı Sanlı Sarıalioğlu'na sorduk bu değişimi. O da bir dönem Beşiktaş'ı çalıştırmıştı çünkü. "Eskiden teknik direktörler iyi yetiştirilemiyordu. O nedenle azdı Türk teknik adam. Parasal yönden de cazip değildi teknik direktörlük. İyi para kazanılmıyordu yani. Ayrıca herkesin kendine göre adamları vardı. Herkes kendi adamını başa getirmeye çalışıyordu. Kendi adamı başa gelmeyince de gelen adamın kuyusu kazılıyordu. Siyasi baskılar da vardı, belediyeler de baskı yapıyordu. 'Daha fazla yardım ederiz kulübünüze' diyorlardı." diyerek kendi dönemi ve geçmiş dönem sıkıntılarını anlatıyor bir kerede.

Yabancı hocaya daha hoşgörülü bakılan, yerliye ise daha az hoşgörü gösterilen dönemleri, camianın ve basının yerli teknik adamı nasıl daha kolay harcadığını da söyleyen Sarıalioğlu yabancıların yaptığını "bizim çocukların" da kolayca yapabildiğini böyle olunca yeni bir pazar ve cazip bir mesleğin oluştuğunu da ekliyor sözlerine. "Yabancıların başarısızlığı yerli teknik direktörlere iyi yönde gaz verdi. Bu milli takımda da böyle. Şimdi kıyaslanıyor yabancı varken nasıldı şimdi nasıl diye…"

HT Spor yazarı Ertan Süzgün ise bu durumu şöyle değerlendiriyor: "Anadolu futbolu son yıllarda çok gelişti. Sivasspor'un ikinci olması Bursaspor'un şampiyon olması Tolunay Kafkas'ın Kayserispor başında başarılı olması Anadolu'da lokomotif görevi gördü. Tabi büyük kulüplerin de yerli teknik adama yönelmesi burada çok önemli…"

Lig'de bir de yakın zamana kadar futbol oynayan, futbolu bırakmalarından çok kısa süre sonra da teknik direktörlük yaşamına başlayan antrenörler var. Bülent Korkmaz ve Arif Erdem bunlara en iyi örnek. Çocukluğumuzda ve gençliğimizde Fenerbahçe ile İstanbulspor'da top koşturan Aykut Kocaman ise Fenerbahçe'nin başında şu an. İnanılmaz bir istikrara sahip olan Gençlerbirliği de yine genç teknik direktörlerden Fuat Çapa tarafından çalıştırılıyor. Bu yönelime de değiniyor Sanlı Sarıalioğlu… "Teknik direktörde lider özelliği olmalı. Futbolcu antrenörünü gördüğünde 'bu adam komutan bu adam benim ipimi çeker' demeli. Kukla olarak görürse o kulüp başarılı olamaz. Antrenör olacak adamda lider özelliği olmalı ve bunu tecrübeyle harmanlamalı. Ama her lider özelliğine sahip futbolcu da iyi antrenör olacak diye bir şey yok…"

Bu sözlere Ertan Süzgün de katılıyor. Ona göre de iyi futbolcu demek iyi teknik adam demek değil. Ayrıca teknik adam olmak isteyen birisinin önce biraz tecrübe kazanıp sonra bir takımın başına geçmesini daha uygun buluyor. "Andre Villas-Boas mesela bir futbolcu değildi ama yine kendisi gibi futbolcu olmayan Jose Mourinho'nun yanında tecrübe kazandı. Mourinho Porto ve Inter'i Şampiyonlar Ligi şampiyonu yaptı şimdi Real Madrid'in başında. Villas-Boas da Porto ile UEFA kupasını aldı şimdi Chelsea'nin başında. Yani futbolcu olmak da önemli değil. Tecrübe kazanmak önemli... Bu yönden Arif Erdem ve Bülent Korkmaz gibi futbolcuların biraz daha zamana ihtiyacı var. Hemen başarı beklememek lazım…"

CNN Turk ve Kanal D spor spikeri ve aynı zamanda bir twitter fenomeni Ertem Şener ise Sanlı Sarıalioğlu ve Ertan Süzgün'den daha farklı düşünüyor bu konuda. Ona göre bu gelişme tamamen bilinçsiz olarak uyulan bir moda. "Aslında biz ne yaptığımızı bilmiyoruz. Biliyoruz ama bilinçsiziz. Modayı geriden takip ediyoruz. Artık moda bu değil. Moda, futbolu global bir yapı içerisinde düşünmek. Avrupa'da bir Avrupa futbolculuğu düşüncesi var. İngiltere'nin İrlanda'nın teknik direktörleri de İtalyan'dır mesela. Sadece Fransızlar bu konuya Fransızlar… Ama onlar da bilinçli olarak böyleler. Futbollarını yabancılara emanet etmek istemiyorlar. Futbol akademilerinde futbol üzerine bilimsel, akademik çalışmalar yapan insanlar yetiştiriyorlar. Bizde ise tamamen spor gazetesi okuyan insanların 'yahu bizde neden böyle değil' demeleri sonucu ortaya çıkan kaosun sonucu" diyor bu trend için.

Şener, bu düşüncesine Eskişehirspor başkanı Halil Ünal'ın bir sözünden örnek veriyor "Halil Ünal, Ersun Yanal için 'bana göre dünyanın en iyi antrenörlerinden biri' dedi. Peki neredeydin o zaman daha önce? Neden Skibbe'yi getirdin madem bu kadar hayrandın? Neden şimdi aldı ben söyleyeyim: Günü kurtarmak için aldı." Ayrıca teknik direktörlük değişimi durumunda yerine tekrar yabancı arayışına gireceğimizi düşünüyor. Yerine gelecek yerlinin ise kısa süreli olacağını ifade ediyor. Kulüp yönetimlerinin de burada büyük payı olduğunu ise "Yönetime gelen antrenör futbolcularının parasını istediğinde işsiz kalacağını anlıyor ve ister istemez yönetiminin yanında yer alıyor. Kulüpler de böyle hocaları tercih ediyor. Hikmet Karaman mesela çok önemli bir antrenör ama çorap değiştirir gibi kulüp değiştiriyor. Neden? Çünkü futbolcularını düşünüyor. Büyüklerin tercih etmeme sebeplerinden biri de bu." sözleriyle açıklıyor.

Ertem Şener, konuşmamızda çok iyi bildiği Avrupa Futbolu'ndan da örnekler veriyor. "İspanya'da bir teknik direktör önce C takımına sonra B takımına en son A takımına antrenörlük yapar. Seçici derler zaten Teknik Direktöre. Ama bizde öyle değil. Ben on sene önce istesem şu an ilk ondaki değil ama son sekizdeki herhangi bir takımın başına gelebilirdim. Çünkü yöneticilere ekran önündeyim, futbolu biliyorum, futboldan anlıyorum. Tamamen apartman yöneticisi mantığıyla çalışıyorlar. Ama inanıyorum ki son yıllarda okullarda açılan Spor Yöneticiliği bölümünden çıkan öğrencilerle bu sistem değişecek. On beş yıla ihtiyacı var Türk futbolunun" Türk futbolu açısından en güvendiği isimlerin başında Abdullah Avcı ve Kemal Özdeş geliyor Ertem Şener'in. İkisinin de oyunu çok iyi okuduğunu, 5 dakika sonrasını düşündüğünü söylüyor. Tolunay Kafkas içinse "tam bir Spalletti" diyor. Kendi kafasındaki ve Türk halkının kafasındaki teknik direktörü ise şöyle özetliyor; "Kafamızdaki model Mourinho ama önce Mourinho olmak lazım. Türkiye ona hazır değil. Bizim teknik direktörümüz Hamdi Tüzün, Alex Ferguson gibi olmalı krampon ve şortla çıkmalı sahaya.