Geçen asrın modası 'İngilizcilik'ti

Ergenekon vesilesiyle “Amerikancı” ithamları havada uçuşuyor. Belki de tüm zamanların en kallavî külliyatından birisini oluşturan bu yapılanmaya dair yazılıp çizilenlerin ana hatlarından birisi, mezkur kıtaya / ülkeye atıf… Google'a “Ergenekon” ve “Amerikancı”yı yan yana yazdığınızda tam 116 bin kayıt geliyor. “ABD” dediğinizde ise kayıt sayısı 3 milyon 450 bini buluyor. Aynı şeyi “İngilizci” ya da “İngiliz” olarak denediğinizde ise sırasıyla 7 bin 500 ve 1 milyon rakamları karşınıza çıkıyor. Doğal, çünkü “bu asrın modası Amerika”. Tıpkı, geçen asrın modasının İngiltere olması gibi…

Türkler, 16'ıncı asırdan itibaren İngilizler'e sempati duymaya başlamışlardı. Katolik kiliselerindeki heykelciklerin aksine; bunları kiliselerine sokmayan Protestan İngilizler, Osmanlı'nın gözünde putperest olmaktan kurtulmuştu. Hattâ, Katolik saldırılarına karşı İngilizler'in korunması gerektiğini söyleyenler bile vardı. Ancak ilerleyen asırlarda herkesçe malum sebepler neticesinde ve hassaten İngiliz yöneticilerin, Ruslar'ın 1878'de Yeşilköy'e kadar gelmeleri üzerine, “Osmanlı nasılsa yıkılacak. Bu işi Rusya yapacağına biz yapmalı, kontrolü elde tutmalıyız” düşüncesine kapılmalarıyla bambaşka bir mecraya girmişti.

Birinci Dünya Savaşı'ndaki Osmanlı yenilgisi, İngiltere'nin bu yenilgideki büyük pay sahipliği ise imparatorluktaki kimi aydınlarda “kurtuluşun” İngiltere'de olduğu kanaatini uyandırmıştı. İşte, İngiliz Muhibleri (dostları) Cemiyeti*, böyle bir ortamda vücut bulacaktı. Aslında İMC, İngilizler tarafından daha 1876'da kurulan “Mesele-i Şarkiyye Cemiyeti” ile 1915'de kurulan “Asya Türkiye'sini İnceleme Komisyonu”nun raporları doğrultusunda piyasaya sürülmüştü. Cemiyet, o derece İngiltere'nin kontrolündeydi ki, Londra'da kurulan Britanya Kızılay (!) Derneği İstanbul'da bir şube açıyor, şubenin başına da bir İngiliz misyoner ve diplomatı olan Robert Frew'i getiriyor, o da İMC için iğfal çalışmaları yürütüyordu; tabiî, çok dindar bir Müslüman kimliğiyle! Robert Frew, İngiltere'de cinayet işlemiş, bu suçtan yargılanmama karşılığında da İngiliz gizli servisi adına çalışmaya başlamıştı. İşte bu Frew, İstanbul'da arayışlarını sürdürürken, Şûra-yı Devlet üyelerinden Sait Molla, bu işe gönüllü olduğunu beyan edecekti.

İMC mevcut kanunlara göre aslında kurulamayacak bir cemiyetti, 20 Mayıs 1919'da kurulan İMC. Ne var ki, pek çok bürokrat üye oluyor, “sanki “gizli bir el” de bu kanunsuzluğu görmezden geliyordu.

“İngiliz kavm-i necibinin ilmî, edebî, ictimâî ve iktisâdî terakkiyâtından Osmanlıları müstefid etmek” amacıyla kurulan cemiyet, bir hafta içerisinde tam 53 bin üye kaydedecekti. Bu acayip ilgiye İngilizler de şaşırmışlar, “başarı”nın arka planını araştırdıklarında ise bu sayının önemli bir bölümünün, İngiltere kesesinden üyelere verilen 60'ar lira maaştan kaynaklandığını öğrenmişlerdi. Tabiî o günlerde kimse sormuyordu, üyelerden sadece 5 kuruş giriş aidatı alan cemiyetin bu paraları nereden bulduğunu. İMC ileri gelenleri, halkın kendilerine teveccüh göstermesi için İslâm vurgusunu da kullanıyorlardı. Şaka gibi olan ise cemiyetin “İslâmî” vurgusunu papaz Frew ile Osmanlı'nın en ünlü ateistlerinden olan Abdullah Cevdet'in gerçekleştirmesiydi! Bu ikili sık sık; İngiltere Dışişleri Bakanı siyonist Lord Curzon'un sömürgelerdeki Müslümanlar'ı tavlamaya matuf “İngiltere, dünyanın en muazzam İslâm hükümetidir” lafına sarılıyorlardı. İlginin bir diğer nedeni de, İMC kimliklerinin ayrıcalıklar sağlamasıydı. Devlet dairesinde bu hüviyeti ibraz edenler, neredeyse bir İngiliz diplomat kadar itibar görüyordu.

Her zaman olduğu gibi işin basın ayağı da önemliydi. Alemdar, İstanbul ve Peyâm-ı Sabah cemiyetin yayın organı gibi çıkıyorlardı. Bu gazetelerde, “Âlem-i İslâm'ın muhib ve müzahir-i hakikisi (kol kanat gereni) İngiltere Kralı Haşmetli George Hazretleri” gibi ibarelere rastlamak sıradan işlerdendi. Gazeteler, propagandanın yanında üyelerle haberleşme için de kullanılıyordu. Yine İngiliz işgâl kuvvetlerine yardımcı olmak için vatanseverlerin isimleri “Black List” halinde zaman zaman bu gazetelerde yayınlanıyordu. İşgâlciler, Malta sürgünlerini belirlerken bu “Kara Liste”den çok faydalanmışlardı. Bu arada cemiyet; yahudi, ermeni ve rumlardan müteşekkil “Black Jumbo” (Siyah Fil) isimli İngiliz casusluk şebekesine de önemli hizmetlerde bulunuyordu. Damat Ferit Paşa, tamamen İMC mensuplarından oluşan bir hükümet teşkili hayalleri kursa da sonunda işler yolunda gitmeyecek, Millî Mücadele başarıya ulaşınca İMC'nin önde gelenleri İstiklâl Mahkemeleri'nde cezalandırılacak ya da sürgün listesi “150'likler”e ekleneceklerdi. Bitirirken, Ergenekoncular'ın hastalıklı muhakemesine de temas etmeli. Onlar, önüne gelene “Amerikancı” karasını çalmaktan pek mutlular anlaşılan. Ancak, İMC'nin “İslâmcılık” tasladığını hatırlayınca; Ergenekon esnafının da, “Şu da Amerikancı, bu da Amerikancı” efelenmelerini pek ciddiye almamak gerekiyor. Muhtemeldir ki, bir ülkeye, bir gizli servise dair hedef şaşırtıyorlar. Hem zaten, eski YÖK'çü, yeni Ergenekoncu Kemal Gürüz, “Ben Amerikancıyım” demedi mi?

Sait Molla ile papaz Frew arasındaki mektuplaşmalar, bugünün telefon dinlemelerini andırır biçimde zaman zaman millî güçlerin takibine takılabiliyordu. Sait Molla'nın mektuplarında bu durum sıklıkla dile getiriliyordu. Molla, mektuplarının birinde, “Mektubumu almadığınıza üzüldüm. Aracı şahsı biraz sıkıştırınız. Tehlikeden sakınmak benim için önemlidir” diyordu. Bir başkasında ise “Mektubumdan Hikmet'e bahsedilmiş. Yazılanları nerden öğrenmişler? Hikmet'i şaşkınlık içinde dinledim” diyerek “okumaya takılmak”tan şikâyetçi oluyordu.

Hiç şüphesiz İMC, dönemimin manda taraftarı kuruluşları arasında açık ara önde olanıydı. İngiltere ile olan ilişkilerin eskiliği bunda etkiliydi elbette. Ancak, bu durum ABD'nin döneme kayıtsız kaldığı anlamına gelmiyordu. Halide Edip Adıvar'ın fikir annesi olduğu “Wilson Prensipleri Cemiyeti” Amerikan mandacılığını savunan bir STK'ydı. Cemiyet, Türkiye'yi Amerikan mandası altına sokarak “ülkeyi kurtaracaktı.” 4 Aralık 1918'de kurulan cemiyet, hemen ertesi günü 5 Aralık 1918'de ABD Başkanı Wilson'a gönderdiği bir muhtıra ile Amerikan mandasını talep etmişlerdi. Ancak Millî Mücadele'nin başarıya ulaşmaya başlamasıyla birlikte ABD mandacıları da tezgâhı kapamak zorunda kalacaklardı.

Başbakan Erdoğan, Perşembe günü fütursuz yalanları ve üst düzey saygısız tutumu nedeniyle İsrail Cumhurbaşkanı Şimon Peres'e “ayar verdi.” Gelişme sadece; ota böceğe “şok” kondurma meraklısı Türk basını tarafından değil, dünya ajansları tarafından da “şok, şok” ibaresiyle abonelere geçildi. Yani, vaka gerçekten önemliydi. İsrail Cumhurbaşkanına fırça, içimizdeki “İsrail muhibleri”ni de -bir kez daha- teyit etme fırsatı verdi. Herkesin canlı yayında duyduğu üzere Erdoğan “Sayın Peres” demediği, ona “sen” diye hitap ettiği halde gece boyu CNN Türk, ertesi sabah da Hürriyet, tartışmayı “Sayın Peres”li verdi. Hürriyet'in başyazarı Oktay Ekşi ise ilerlemiş yaşına aldırmadan gecenin o vakti yeni bir yazı kaleme alarak, Başbakan Erdoğan'a “azarlamacı, skandal çıkaran” ifadelerini layık görürken, Peres'e ise “olgun devlet adamı” diyordu. Yazı, tam bir turnusol kâğıdıydı. Mikrofon uzatılan eski hariciyecilerin istisnasız hepsinin, “Vah vah, ne kötü oldu, bu öfkenin bedeli çok ağır olur” yollu beyanları ise yıllarca Dışişleri'ne yön veren “İsrail muhibleri”ni fâş ediyordu.