'Gerdanlık' 35 yaşında

00:001/11/2008, Cumartesi
G: 31/10/2008, Cuma
Yeni Şafak
'Gerdanlık' 35 yaşında
'Gerdanlık' 35 yaşında

Boğaziçi Köprüsü'nün temeli, dönemin Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay ve Başbakan Süleyman Demirel'in yanı sıra binlerce İstanbullu'nun katıldığı bir törenle, 20 Şubat 1970 tarihinde atıldı. Asya ile Avrupa'yı birleştiren Boğaziçi Köprüsü, 30 Ekim'de 35 yaşını doldurdu

stanbul'da kent trafiğini rahatlatmak amacıyla Asya ile Avrupa arasında, '3. asma köprü, yapılsın mı, yapılmasın mı' tartışmaları bu günlerde hararetle yapılıyor. Geçtiğimiz hafta sonu Arnavutköy'de 3. köprünün yapılmasına karşı çıkan sivil toplum örgütleri, vatandaşlar ve bazı bilim adamları, 3. köprünün kentin kuzeyindeki son ormanlık alanların da yok olmasını hızlandıracağı endişelerini taşıyorlar. Bu tartışmalar sürürken, Boğaz'ın ilk göz ağrısı Boğaziçi Köprüsü, 30 Ekim' de 35 yaşını doldurdu...

Asya ile Avrupa kıtalarını birleştirerek, binlerce yıllık bir rüyayı gerçeğe dönüştüren ilk köprü olma özelliğini taşıyan Boğaziçi Köprüsü, kimi zaman sevgisine karşılık bulamayanların isyanına, kimi zaman parasızlıktan bunalıp intihar edenlere, kimi zaman seslerini duyurmak için kendilerini korkuluklara zincirleyenlere, kimi zaman da devasa yükseklikteki ayaklarının tepesine tırmanan kişilere mekân oldu.


İLK FİKİR MENDERES'İN

Osmanlı döneminde hızla büyüyen İstanbul'da özellikle şehrin iki yakasını birleştirme düşüncesi, 19. yüzyılın başından itibaren Osmanlı Sarayı'nın da birinci vazifesi haline gelmiş, ilk olarak 1860 yılında dönemin sultanı Abdülmecid, Fransız mühendis S.Preault'a bir proje yaptırmıştı. Bu projeye göre tıpkı bugünkü gibi bir tüp geçit Boğaz'ın altına döşenecek, tüp Boğaz'ın altında ayaklar üstüne oturtulacaktı.


TEMELİ DEMİREL ATTI

Ancak mevcut imkânlar ve yaşanan iki dünya savaşı, iki yakayı birleştirme hayallerini engelledi. Sonunda 'Boğaziçi Köprüsü Projesi' yasa tasarısı 4. Adnan Menderes hükümetinin işbaşında olduğu 13 Eylül 1957'de Meclis'ten geçti. Proje 3 Temmuz 1968'de İngiliz Freeman Fox and Partner ve Botex firmasına 303 milyon liraya verildi. 34 ayda bitirilmesi taahhüt edilen projenin anlaşması 27 Ocak 1970'te imzalandı. Mimarlar ve İnşaat Mühendisleri odaları, birinci köprünün yapımına karşı kampanya düzenledi. Temeli Beylerbeyi ayakları şantiyesinde, 20 Şubat 1970'de Cevdet Sunay ve Süleyman Demirel'in katılımıyla atıldı. Cumhuriyet'in 50. yıldönümü olan 29 Ekim 1973'ten bir gün sonra, 35 mühendis ve 400 işçinin o günkü zorlu şartlarda çalışmasıyla 10 ay gecikmeli açılan köprüde ilk geçiş ücretleri, binek araçlar için 10 lira, motosikletler için iki lira, pikap ve 12 kişilik minibüsler için 15 lira, büyük otobüs ve belediye otobüsleri için 30 lira, kamyonlar için 50 lira, sekiz akslı treylerler için de 400 lira olarak belirlendi.


Köprünün ilkleri
  • Tören alanında yayaların yürüyüşü başladı: 30 Ekim 1973'de törenden sonra yoğun yaya geçişi nedeniyle köprü salıncak gibi sallanmaya başlayınca çökme tehlikesi doğabileceği düşüncesiyle derhal yaya geçişlerine son verildi
  • İlk ölüm olayı, köprünün açılışı sırasında 58 yaşındaki Bayram Atılgan'ın fenalaşarak hayatını kaybetmesiyle yaşandı.
  • Köprünün ilk kazası ise araç trafiğine açıldığı ilk gün Ortaköy ayağı üzerinde 34 CF 231 plakalı otomobilin, Faruk Atilla adında bir vatandaşa çarparak ayağından yaralamasıyla gerçekleşti.
  • İlk 24 saat içinde 28 bin 126 motorlu araç köprüden geçti. Bu rakam 402 araba vapurunun taşıyacağı araç adedine eşitti. Köprü 440 milyon liraya maloldu.
  • İlk intihar girişimi, 16 Aralık 1974'te yaşandı. İlk atlayanlar ise 14 Ocak 1975 tarihinde Ali ve Esma Cennet adlı çift oldu.
  • Köprü hizmete girdikten 18 yıl sonra, 1991 yılının ağustos ayında ilk kez bakıma alındı. Çalışmalar 2.5 ay sürdü.
  • Köprü, ilki 1979 yılında düzenlenen dünyanın kıtalararası koşulan ilk maratonuna da halen ev sahipliği yapıyor. Avrasya Maratonu adı verilen ve 1979 yılında 34 maratoncu ile başlayan uluslararası maratonun ilk galibi 2.35.39'luk derecesiyle Zonguldak bölgesinden Hasan Saylan olmuştu.
  • 29 Aralık 1997 tarihinde Boğaziçi Köprüsü'nden 1 milyarıncı araç geçiş yaptı.
  • 17 temmuz 2005'te F-1 pilotu David Coulthard saatte 120 km hızla Boğaziçi köprüsü üzerinden Avrupa' dan Asya' ya geçti.