İşçi sofrasından nefis pizza

İnsanlığın ilk işçileri muhtemelen çiftçiler ve çobanlardı. Verdikleri emek karşılığında bir ücret almasalar da organize çalışma kültürünü inşa eden bu insanlar, çalıştıkları zaman aralığında ne yiyorlardı? Arkeolojik veriler bu konuda Hititlere kadar gidebiliyor. Hitit metinlerinde “azzik” kelimesi, bize bu soru için bir ipucu veriyor.

Azzik, “tekrar yemek, yeniden yemek” anlamına geliyor. Bu, bugün Türkçede bulunan “azık” kelimesiyle neredeyse aynı anlamda. Anadolu kültüründe de çobanlar ve çiftçiler, yazıda, tarlada yemek için daha çok ekmek arası, dürüm biçiminde yiyecekleri yanlarında götürürler. Bu yiyeceklerin bir başka niteliği de ısıtılmaya gerek olmayan, soğuk tüketilen yiyecekler olması.

Nitekim Hitit mutfağında da soğuk etin ekmek arasında konulduğu bir tarif bulunuyor. Mısır piramitlerini yapan işçilerin ne yediğinden de burada bahsetmek isterim. Piramitlerin bulunduğu bir alan olan Heit el-Ghurab’da yapılan kazılarda, binden fazla işçinin barındığı yapılar ve burada yedikleri yiyeceklere dair kalıntılar da bulundu. Buluntular bize Mısır piramitlerini yapan işçilerin, bol ekmek, sığır, keçi, koyun ve balık yediklerini gösteriyor.

SARAY MUTFAĞINA GİREN LEZZET

Daha yakın tarihlere geldiğimizde çok iyi tanıdığımız ve sevdiğimiz pizzanın da bir işçi yemeği olduğunu görüyoruz. İtalya’da 1800’lü yıllarda saray mutfağına dahil edilen pizza, aslında bundan çok daha önce, tıpkı bizim pidelerimiz gibi pişiriliyordu. Pizza fırınlarının önünde, daha çok işçilere dilim dilim satılan pizzayı tesadüfen fark eden kraliçenin merak etmesiyle saray mutfağına girdi. İspanyol mutfağının ünlü yemeği paellanın da bir işçi yemeği olduğu yazar kitaplarda. Bir tavada pişen pirinç şeklinde icat edilip, içine türlü sebze ve deniz ürünleri eklenip lezzetlendirilmiş bu yemek aynı zamanda Arap Kültürü ile Avrupa Akdeniz Kültürü’nün ortak bir meyvesidir.

SEFER TASLARI OLMAZSA OLMAZ

Bugün hala işçi yemeği dendiğinde, çoğunlukla aklımıza gelen şey ekmektir. Simit, poğaça gibi hamur ürünleri ve tabl’d’hote menüler işçi sofralarının genel çizgisini oluşturuyor. Bir zamanlar, bugün ev yemekleriyle sağlıklı beslenme tutkunlarının kullandığı sefer tasları, işçi yemeklerinin ayrılmaz parçasıydı ve genellikle dünden kalan yemeği içinde taşırdı. Bu da bir yerde yine “yeniden yemek” işiydi. Kemal Sunal’ın eski Türk filmlerinde canlandırdığı karakterlerin bazıları sefer taslarında makarna, pirinç pilavı, haşlanmış patates taşırdı. Elbette ağır işlerde çalışan emekçilerin daha verimli ve sağlıklı olabilmeleri için kalori ihtiyacını karşılayacak şekilde öğle yemeklerini yemeleri gerekir. Günümüzde yasalar işletmelerin bu koşulları sağlamasını zorunlu kılıyor. Gelin bugün tarihe mal olmuş ünlü işçi yemeklerinden birer tarif verelim. Sağlıklı, mutlu bir pazar dilerim.

Hitit Sandviçi

-1 adet 200 gramlık, tam buğday unundan yapılmış ekşi mayalı ekmek
-200 gram kızartılıp soğutulmuş yağsız koyun eti

Ekşi mayalı tam buğday ekmeğini ikiye bölelim.
Arasına önceden kızartılmış koyun etini koyarak
sandviç yapalım. Bu eski tarifi yeşilliklerle
zenginleştirirsek çok daha lezzetli ve besin değeri
yüksek bir sandviç elde edebiliriz. Afiyet olsun.

Pizza Margarita

-3 su bardağı un

-3 yemek kaşığı zeytinyağı

-1,5 su bardağı su

-Yarım tatlı kaşığı instant maya

-2 çay kaşığı tuz

-1 çay kaşığı şeker

-1 su bardağı konserve domates
-Yarım çay bardağı zeytinyağı
-1 çay kaşığı kekik

-300 g. mozzarella peyniri

-Bir avuç taze fesleğen yaprağı

-4 diş sarımsak

-1 çay kaşığı kırmızı biber

-1 çay kaşığı karabiber

Maya, şeker, tuz ve ılıttığımız suyu karıştırıp kabarana kadar mayalandıralım. Hamurumuzu yoğurup dinlendirelim. Ayrı bir yerde sarımsakları soyup ezelim. Bir tavaya yağı ilave edip sarımsakları kavuralım. Domates, tuz, karabiber ve kırmızı biberi ilave edelim. Birkaç fesleğen yaprağını kıyıp sosa ilave edelim. Peynirimizi rendeleyelim. Kabaran hamuru kabımızın ölçülerine göre çok kalın veya çok ince olmayacak şekilde açalım ve kabımıza yerleştirelim. Kabı yağlamak yerine mısır unu serpebiliriz. Üzerine sosu sürdükten sonra rendelenmiş peyniri serpelim. Önceden ısıtılmış 220 derecelik fırında 10 dakika pişirdikten sonra ısıyı 200 dereceye düşürüp kızarana kadar pişirelim. Fırından aldığımız pizzanın üzerine taze fesleğen yapraklarını makasla keserek serpelim.

Dilimleyip servise alalım. Afiyet olsun.