Isparta, bildiğiniz gibi değil!

Isparta Havalimanı'na, aklımıza şu elim kazayı getiren hafif sarsıntılı bir pikenin ardından indik. Tabi ki, o kazada yitirdiğimiz, kendisiyle toryum konusundaki neredeyse ilk röportajı yapan biri olarak, Prof. Dr. Engin Arık'ı rahmetle anmayı da unutmadan... Ayaklarım Isparta topraklarına değdiğinde bile ben de tıpkı sizin gibi Isparta'ya dair bildiklerimi görüp geri döneceğimi düşünüyordum. Hatta havalimanın tabelasında bizi karşılayan Süleyman Demirel'in ismini görünce, yeni şeyler görme ihtimalini de ufak ufak silmeye başlamıştım zihnimden. Madem beklentilerim yok, o halde ben niye bu şehirdeyim diye soracaksınız. Hemen söyleyelim. Yine bir dost telefonu. Bahçelievler Belediyesi Basın Danışmanlığı görevini yürüten, sevgili Mustafa Holoğlu abimizin davetini kırmak ne mümkün.

Mustafa Abi'yi güzel kılan, onu Isparta ile alakadar eden mesele ise biraz derin. Her ikimizin de muhabbet duyduğu rahmetli Recep Yazıcıoğlu ile teşriki mesai yapmış 'güzel bir adam' görev yapıyor Isparta'da. Bir önceki dönem Çankırı Valisi olan Ali Haydar Öner. Bahçelievler Belediye Başkanı Osman Develioğlu'nun da desteğiyle Ali Haydar Bey'in Isparta ile ilgili güzel niyetlerine İstanbul'dan 50'ye yakın basın mensubuyla omuz çıkan Mustafa Abi'nin hatrını iyi ki kırmamışım. Gül şehrinin güzellikleri henüz havalimanında başladı. Gecenin ilerleyen saatine rağmen eşi Saadet Hanım'la (yukarıdaki fotoğrafta) birlikte ellerinde güllerle basın mensuplarını karşılayan Vali Ali Haydar Öner, tam dört gün boyunca bir kez olsun yanımızdan ayrılmadı. Eşi ve kendisi bizimle aynı midibüste seyahat etti, benzersiz Bayburt fıkralarıyla mest etti. Isparta'yı Vali Bey'siz anlatmak mümkün değil, ancak kendisine ilerleyen haftalarda daha genişçe yer ayıracağımı belirtip, size yeni Isparta'yı anlatmaya başlayayım.

Isparta'daki ilk günümüzde güneş üzerimize Davraz Dağı'ndeki Sirene Davraz Oteli'nde doğdu. 4 yıldızlı Sirene, Isparta'nın en büyük oteli. Antalya'ya sadece iki saat mesafedeki Davraz dağı, Türkiye'nin hatta bölgenin en önemli kayak merkezlerinden biri... Nisan ayında sabah Antalya'da 25-30 derece sıcaklıkta denize girip, iki saat sonra Davraz'da kayak yapmanız işten bile değil. Alp dağlarını andıran, eğimiyle her türlü kayakçıya imkan sağlayan bir coğrafik özelliği var. Aralık'ta başlayan kayak mevsimi Nisan sonuna kadar devam ediyor. Eğirdir gölü manzarası eşliğinde kilometrelerce uzayan parkurlarda hertürlü kayak sporunu yapabiliyorsunuz. Davraz, yaz aylarında dağcılık, dağ bisikleti, trekkingin yanı sıra futbol kulüplerinin kamp programlarına da ev sahipliği yapıyor. Kondisyon yükleme konusunda benzeri olmayan oksijeninin önemini anlatmak için Pendikspor'un Fenerbahçe'yi yenmeden hemen önce Davraz'da kamp yaptığını söylememiz yeterli sanırım. TrabzonSpor'un da kısa bir zaman önce davrazdan geçtiğini söylemek Davraz'ı yeterince anlatsa gerek. Bu esprilerin kaynağının kim olduğunu da azçok tahmin edebilirsiniz.

Neredeyse tüm gezi yazılarından alışık olduğunuz üzere Anadolu'nun hangi şehrine gitseniz tarihin ruha lezzet katan kesif kokusunu burnunuzda hissedersiniz. Isparta da öyle... Osmanlı'dan Selçuklu'ya ve daha öncesine ait onlarca tarihi eseri, camileri, külliyeleri Türkiye'nin gül bahçesindeki farklı kokulardaki güllerden biri olarak görmeniz mümkün. Süleyman Demirel'in doğup büyüdüğü İslamköy'deki Kılıçarslan'ın Alp Eren Gazilerinden Keykubat'ın oğlu tarafından yaptırılan Ertokuş Medresesi ve yanındaki Fazlullah Paşa Camii bu tarihi değerlerden birisi... Avlusundaki hayatın seyrini işaret eden havuz, medreselerdeki hikmet arayışının bir nişanesi olarak durmaya devam ediyor. Yine talebelerin alimin huzuruna girerken eğilip girmelerini sağlayan alçak kapılar, bugünün 'eğitim' sistemindeki açıklara, apaçık göndermeler yapıyor. Tabi anlayana... 1224 yılında yapılan medresede, astronomi ve tıp alanında eğitim veriliyormuş. Bu yüzden avlusunun üstündeki tavan şeffaf ve yıldızların görüntüsü havuza düşüyor. Isparta'da tarih deyince çok daha eskilerden sözetmek elzem. M.S 50 yıllarında yaşayan Filozof Epiktetos'un Hür İnsan Şiiri'ni yazdığı kitabesine ev sahipliği yapan Sütçüler Yazılı Kanyon Tabiat Parkı muhteşem doğal güzelliğiyle Hıristiyanlığın ilk vaizlerinden St. Paul'un niye buradan geçtiğine ilişkin ipuçları veriyor. Antalya'dan başlayıp Yalvaç'a kadar devam eden ve Türkiye'nin en uzun yürüyüş yollarından biri olan yazılı kanyonda yürümenin kutsal sayan saymayan herkese iyi geleceğinde hemfikirim. Yazılı kanyon yürüyüşünü buz gibi serin suya ayaklarınızı sokup, dere üzerindeki tesislerde alabalık yiyerek noktalamanızı salık vermeme gerek yok sanırım. İyi gelmek demişken, Antalya-Isparta arasındaki torosların sırtında çam ormanlarının orta yerindeki huzur vadisini tavsiye etmemek olmaz. Huzuru arıyorsanız, Aksu nehri üzerindeki Karacaören 1 ve 2 baraj gölü çevresinde bulmanız muhtemel. Yalvaç'taki tarihin ilk grevine ve ilk alışveriş merkezine ev sahipliği yapmış Pisidia Antiocheia antik kentini de görmeden gelmeyin.

Isparta'dan bahsedip sözü güle getirmemek olur mu? Hele 19. yüzyılın sonlarına doğru Isparta'da gülcülüğü başlatan Gülcü İsmail Efendi'ye rahmet okumamak hiç olmaz. Isparta'nın neresine gitseniz İsmail Efendi'nin kokusunu duyabilirsiniz. 'Gül alırlar, gül satarlar / Gülü gül ile tartarlar/ Gülden terazi tutarlar/ Çarşı pazarı güldür gül' dizelerinin kim için söylendiğini hatırlatmaya da gerek yok sanırım. İstanbul'da, Ankara'da, İzmir'de bir gül dalına onlarca lira ödeyen romantiklerden ya da buket buket güller bekleyen hanımefendilerdenseniz Isparta pek size göre değil. Çünkü burada gülün buketlenmişi değil, yağlısı makbul. Yağ gülü olarak adlandırılan ve dünya gül yağı üretiminin yüzde 65'inin karşılandığı güller, Isparta için sadece ekmek kapısı anlamına geliyor. Ancak yine de gül kokusu duymak için Isparta biçilmiş kaftan. Mayıs ayının ortalarından Haziran'ın sonuna kadar Isparta'ya yolunuz düşerse, gül bağlarından birine uğrayıp üzerine sprey sıkılmamış güllerin kokusunu doyasıya içinize çekin. Şehir içinde yapacağınız gezide cadde boyunca uzanan gül ürünleri satan marketlerinden sızan gül kokuları da size iyi gelecektir. Aklınıza ne geliyorsa, o eşyanın gül kokulusunu Isparta'da bulmanız pekala mümkün. Gül kokulu seccade, tesbih bile var. Damağınızda erittiğinizde ağzınızda kalan gül yaprağıyla gül lokumu ve kozmetik ürünleri en güzel hediyelikler. Isparta'da 8 bin aile yaklaşık 8 bin ton gül çiçeği elde ediyor. Ispartalı çocuklar gül bahçelerinde büyüyor. Gül bahçesinde büyüyen çocukların ise gül yüzlü olacağına inanılıyor. Devlet başkanları gibi önemli konukların ziyaretlerinde sokakları gül suyu ile yıkanan Isparta'da her yıl düzenlenen Gül Festivali'nde Isparta sokakları gül kokuyor, gül yapraklarıyla bezeniyor. Kabe'nin gül suyu ile yıkandığına, camilerin gül koktuğuna işaret eden Isparta Valisi Ali Haydar Öner, 'Isparta bu güzellikleri Türkiye'ye, bu güzel kokuyu dünyaya yayıyor' ifadesini kullanıyor.

Turizm demişken, göller bölgesinin ortasında yer alan Isparta'nın tabii güzelliklerinden bahsetmemek olmaz. Şehir merkezine sadece 12 kilometre uzaklıktaki Gölcük, bir volkanik göl. Mesire için biçilmiş kaftan. Yüksek Mimar olan Isparta Belediye Başkanı Yusuf Ziya Günaydın'ın mimar olma avantajı iyi değerlendirilebilirse tarihi ve doğal güzellikler ön plana çıkarılabilir. Aksu ilçesindeki Zindan Mağarası da görülmesi gereken tabii güzelliklerden. 1870'li yıllarda Don Kazaklarının yerleştiği Beyşehir Gölü'ndeki Mada Adası da görülmesi gereken yerlerden... Mada'da yaşayan yörükler, karşı tarafa sandallarla geçiyor. 60 kişilik basın ordusuyla karşıya geçip geri dönmek epey meşakkatli olsa da değdi.

Isparta sokaklarında dolaşırken Ispartalı bir vatandaşa kulak veriyorum. 'Çoban Sülü' bize iki inek bıraktı, sağıp sağıp gullanın deyip gediverdi" diyor. Vatandaşın kastı, kışla ve üniversite. Dünyadaki en önemli elma üreticisi kentlerden biri olan, yağ gülü üretiminde ilk sırada yer alan Isparta, askerden ve öğrenciden geçinmeye alıştığı için şehre yatırımcı çekmek ya da dışarıya açılmak konusunda neredeyse bugüne kadar adım atmamış. Şehirdeki işletmelerin isimlerinde bolca dikkat çeken 'taş'lı ibareler de Demirel ailesinin şirketlerine ait. 100 binin biraz üzerindeki nüfusuyla kendilerine Süleyman Demirel'in hediyesi olan 48 bin öğrenciyi ağırlayan Isparta, Eğridir Dağ Komando Okulu'ndan da epeyce nasipleniyor. Ancak son dönemde gerek yatırımcılar, gerek Ispartalılar, şehrin sahip olduğu hazineleri yeniden keşfediyor.

Vali Öner'in çabalarıyla Isparta'yı bir turizm cenneti yapma hedefi için çalışmalar çoktan başlatılmış. Vali Öner'in bu konuda tavrı çok net: "Yatırım yapmak isteyene kapılarımız sonuna kadar açık. En küçük bir bürokratik engelle dahi karşılaşmayacağından emin olabilirler." Vali Öner, özelilkle yatak kapasitesi yeterli olmadığı için acilen otel yatırımlarına ihtiyaç olduğunu vurguluyor.

Şarkikaraağaç ilçesine bağlı Gedikli köyünde yaşayan Hanımla Aşireti Yörükleri gelenek ve göreneklerini sürdürüyor. 1937 yılından itibaren yerleşik düzene geçerek bölgeye yerleşen Ötgünler, keçi kılından yaptıkları heybeleri de turizm amaçlı olarak üretmeye devam ediyor. Gedikli'ye yerleşmeden önce kışları Antalya Serik ve Manavgat'ta, yazları Torosları aşarak Anamas ile Akşehir Sultan dağlarında geçiren Ötgünlü aşiretinin 1937 yılına kadar sermayesi deve, koyun, keçi, sığır ve at olmuş. Köyün girişinde de yörükleri simgeleyen at, keçi ve deve heykellerini görmek mümkün. Yandaki fotoğraftaki Yörük dedesi, çakar almazıyla...