İtalyan yönetmenlerden Türkiye'ye övgü

Andò ve Oliviero ile birer söyleşi yapıp, sinemaları ve Türkiye'ye bakışlarını konuştuk. Etkinliğin moderatörü İhsan Mursaloğlu aracılığıyla yaptığımız sohbette, iki sinemacı da Türkiye'de büyük bir değişimin yaşandığını dile getirirken, Andò, İtalya'nın Türkiye'ye nazaran yolda kalmış bir ülke olduğunu söyledi.

Aslında politik sinema noktasında İtalya'nın büyük bir deneyimi var. Bu gelenek bir süre için bozulmuştu. Ne yazık ki, bu bozulmadan dolayı, İtalyan sineması tamamen komedi ve aşk filmlerine yönelmişti. Bu biraz da yönetmenlerin kendilerine uyguladığı oto sansürden kaynaklanıyordu. Bu oto sansür bir yerde tıkandı kaldı. Öte yandan İtalya'nın politik sorunları da o süreçte artıyordu. Elbette ki bu artan sorunlar sinemaya yansımaya başladı. Gelinen noktayı bunun sonucu olarak görüyorum.

Filmde ana muhalefet partisinin lideri ortadan kaybolup gençlik aşkının yanına gidiyor. Yanına gittiği arkadaşı, onun hayallerinin kadınıydı. Kendisi politikaya bulaşmadan önce Paris'teyken sinema yapmak istemiş ama yapamamıştı. Bu yüzden kadında yapamadığı o sinema duygusunu buluyordu. Tüm siyasilerin önceden yapmak istedikleri ama yapamadıkları şeyler vardır. İki alan arasında doğal olarak bir ilişki, etkileşim var.

Özellikle özdeşleştirmedim ama hepimiz kendimizi birileriyle özdeşleştirmek isteriz. Buna eminim. Bizden daha iyi olan biriyle yer değiştirmeyi hepimiz isteriz. Örneğin filmimde ana muhalefet partisi liderinin, akıl hastası olan ikiz kardeşi var. Onun yerinde olmak isteyen birçok insan vardır. Çünkü onun yerinde olursak kendimizi güvende hissederiz.

Öte yandan günümüzde politika tamamen kurguya mahkûm oldu. Sahtesini orijinalinden ayıramaz bir duruma geldik. Demokrasi sistemlerin en iyisi olmasına karşın, o kadar da mükemmel bir sistem değildir. Demokrasinin önemli faktörlerinden birisi, bir insanın diğer bir insanı rahatlıkla aldatabilme olasılığıdır. Bunu William Shakespeare söylemişti zamanında. Politika bizi öyle bir duruma getirdi ki, artık herkes birer oyuncuya dönüştü. Herkes sahte, herkes oyun oynuyor. Birer piyes oynuyor gibi hepsi.

Türkiye'den çok etkilendim. Müthiş bir cazibesi var. Buraya 25 yıl önce gelmiştim. Türkiye'nin tamamen değiştiğini gördüm. Burası devamlı hareket halinde olan bir ülke. İtalya Türkiye'nin yanında yolda kalmış gibi gözüküyor. Yollarda dolaştığımda bunu rahatlıkla fark edebiliyorum.

Ben Sicilya doğumluyum ve İstanbul'da kendimi evimdeymişim gibi hissettim. Bu şehirde iki ruhun bir araya geldiğini fark ettim. Bu ruhlardan biri Doğu'ya, diğeri Batı'ya ait. Bütün medeniyetlerin beşiği olmuş büyük, etkileyici bir ruh var burada. Tabi ki bu İstanbul'u çok özel kılan bir şey.

İtalya'da çok kötü durumlar yaşanıyor. Onları da anlatmak gerekiyor. Milano gibi bir şehirde İtalya'nın en iyi ve en kötü tarafları birbirine girmiş durumda. 92 yılında Temiz Eller Operasyonu oldu orada. İtalya'nın en kötü tarafları ortaya çıktı. Ama görevli cesur savcılar da vardı. Bu da işin iyi tarafıydı. Berlusconi, son yıllarda serbest bir ortam yaşanmasının önünü açtı. Bazı kuralları yıktı ve genç bir kızın yaşlı bir adamla beraber olabileceğini gösterdi. Beni yaralayan Berlusconi'nin bu konuda yaptığı değil, anne-babaların tavırlarıydı. Neredeyse çocuk denebilecek genç yaştaki kızlarının sorumsuz bir hayat sürmesine anne babalar engel olmuyordu. Berlusconi'nin de etkisiyle bu sosyal bir yaraya dönüştü.

Evet, özellikle bu yüzdendi. Tabi ki filmdeki baba bir polisti. Devlette görevliydi. Polis bir babanın bu konuda ne düşüneceği, ne yapacağı sorusuna cevap aradım. Aslında nereye giderseniz gidin, aynı sorunlarla karşılaşırsınız. Bu konuda yapacak bir şey yok. Vicdanımızın sesine kulak verirsek, o zaman kötülüğün yerini iyiliğin alacağını göreceğiz. Bunu belirtmekte yarar var. Sinema veya başka şeylerle bunu anlatmalıyız.

Bir kız, yaşlı bir adamla ilişkiye giriyor. Sonra onu öldürüyor. Öte yandan babasına karşı olan duyguları var bunu hiçbir zaman belgeselle anlatamazdım. Bir de şuna dikkat çekmek istedim; Yasaların şefkatli bir yanının olması lazım. Ne yazık ki bu olmadığında, işler böyle sarpa sarıyor. Kanunlar, bireysel bozukluklardan etkileniyor ve İtalya ne yazık ki her tarafından yanlışlıklar sarkan bir ülke.

Hazır bir senaryom var. Onu öncelemeyi düşünüyorum. Bir kadınla kocası arasında geçen bir hikâye. Gerçek bir öykü ve bu kadının öldürmesiyle bitecek.

Sinemanın asli işinin mesaj vermek olduğunu düşünmüyorum ama sinema bir deneyimdir. Bu deneyim insanlarda bir iz bırakıyorsa, bu önemlidir. Gerçeklerden kaçmamak lazım. Hayatın bir hapishane olduğunu düşünmüyorum. Hayat yaşanması gereken bir yer, hapishane değil. Ve bu hayattan hepimizin güçlü mesajlar alması, bu mesajları içimize sindirmesi gerek. Tabi ki mesajlardan çok deneyimlerimiz burada önemli. Deneyimlerimizi çalıştırmamız, birbirimizle paylaşmamız lazım.

İtalya'da Türklerle ilgili deyimlerimiz vardır. Alaturka olmuş deriz. Bazı davranışlarımızı Türklerinkine benzetiriz. Mesela bana bir Türk gibi sigara içiyorsun derler. Bu arada babaannem bir Türk. İzmirli. Türkiye'ye dair görüşlerimize gelince… Çok dinamik ve çok gelişmekte olan bir ülke olduğunu biliyorum. Hatta İtalya buna imrenerek bakıyor. Değişim içinde olan ve genç olan bir ülke.

Çok sevdiğim bir sinemanız var. Özellikle Nuri Bilge Ceylan en tercih ettiğim yönetmenlerden biri. Bir zamanlar Anadolu'da filmi benim için çok önemli. Çok ilham aldım o filmden.