İyi öykünün ayak sesleri

Edebiyat dergilerini takip etmek her yazar -ve elbette şair- için hayati derecede önemlidir. Yaşayan edebiyattan haberdar olabilmek; edebiyatın hangi mecralarda seyrettiği, biçim ve içerik olarak hâlihazırda nelerin yapılıp yapılmadığını ilk elden görmek için başvurabileceğiniz başka bir kaynak yok. Edebiyat dergisi okuru olmanın en çarpıcı anlarından birisi, dergilerden öykü şiir ve yazılarını takip ettiğiniz genç bir yazarın, eserlerinin toplanıp bir kitap olarak önünüze düştüğü andır. Böyle anlarda bir doğuma, bir erginleşme hikâyesine şahitlik etmişçesine mutlu olursunuz.

Okur Kitaplığı''ndan çıkan Borges mi Ben mi''nin yazarı Remzi Şimşek''i dergilerde yayımladığı öykülerden ve özellikle de İkindi Yağmuru dergisindeki kritik yazılarından tanıyordum. Kitabının çıkmasını, öykülerini bir de toplu halde okumayı iple çekiyordum desem yalan söylemiş sayılmam. Dolayısıyla saklamaya gerek duymadığım bir heyecanla aldım elime kitabı.

Remzi Şimşek, ilgi alanları geniş, öykü ve yazmak üzerine düşünen bir yazar; bu genişlik, kalemine de yansıyor haliyle. Kendine has olanı koruyarak, anlatacağı hikâyeyi anlatmak için yeni yollar arıyor Şimşek. Bu yol kâh denenmiş olandan geçiyor kâh yeniden. Her halükarda Şimşek''in öyküyle ilgili kendine ait bir gündemi olduğu, aramaya devam ettiği görülüyor. Şahsen bir ilk kitapta can sıkıcı –evet can sıkıcı- bir bütünlük, okuru neredeyse bezdiren bir olmuşluk hali görmektense bu tarz bir kararsızlık görmek bana daha umut verici geliyor.

Borges mi Ben mi, 12 öyküden oluşuyor. Kitapta herhangi bir bölümlendirme yapılmamış olsa da Şimşek''in işlek kaleminin farklı yönelimlere sahip olduğu, az önce de bahsettiğim gibi birkaç öyküde bir farklı yollar / temalar / biçimler denendiği görülüyor. Genel olarak Borges mi Ben mi''de üç yönelim belirledim. Öykülerin sıralaması da beni haklı çıkardığına göre Şimşek''le aynı fikirde olduğumu düşünmekte bir engel yok.

İlk yönelime, ''Kendini Fark Eden Hikâye'' diyebiliriz. Bu öykülerde Şimşek''in öykü karakterlerinin; ya öykü / yazmak üzerine düşünen ya da bizzat bir öykünün karakteri olduğunu fark eden karakterler olduğu görülüyor. Bu farkındalık, birçok yazarı hatta son yirmi yılda öyküye yeni başlayan hemen her yazarı büyülese de şahsen bu Borgesyen muğlaklığın, gerek Türkiye gerek dünya öykücülüğü açısından çok denenmiş ve tüketilmiş bir çıkmaz sokak olduğunu düşünüyorum. Öykünün içinde ''yazma eylemi'' ile ilgili düşünen hikâyeleri kast ediyorum, yazarın bir öykü yazarken aynı zamanda öykü üzerine düşünüp konuştuğu; karakterin bir öykü karakteri olup olmadığını sorguladığı; yazarın yazarlığının altını koyu kalemle çizip durduğu metnin ''metin'' oluşunun sürekli vurgulandığı öyküler… Ancak yazar, bu tercihte sıkışıp kalırsa bazen en temel derdini unutabiliyor; hikâye anlatmak: Bizi başkalarıyla yaklaştıran dert, başkalarının hikâyelerini görebilme / anlatabilme yeteneği, yazarı kâğıt ve kalemin başına geçiren meleke bu değil mi? Kendi benini, kendi yazı yolculuğunu kurcalayıp durma ve sürekli kendi kuyruğunun peşinde dolaşma riski bulunuyor bu noktada.

İkincisi, ''epik / destansı anlatıcı.'' İyi bir epik anlatıcı, kolay bulunmaz ama onu bir kere buldunuz mu bırakmamalısınız. Şimşek, destan anlatısını çok iyi başarıyor. Su gibi akan, hem akıcılığa hem de derinliğe sahip hikâyeler… Destanlardan -yazarken ve okurken- aldığımız bu keyif, modern zamanlar öykücüsü için büyük bir soru işareti olarak duruyor karşımızda. Soru şu: Gerçekten bu kadar seviyorsak neden ayrı düştük?

Az önce de sözünü ettiğimiz ''hikâyenin varlığı'' bu öykülerde (Denberiler, İnsan Bazen Aptallaşır) tam olarak hissediliyor. Birinci bölüm kapsamındaki öykülerde sürekli kendini gösteren yazar, andığımız öykülerde okurla metnin arasından tamamen çekiliyor. Anlatıcıyla okur (dinleyici de diyebiliriz) baş başa. Ortada olan ise iyi düşünülmüş, iyi anlatılmış kuvvetli bir hikâye. İnsan düşünmeden edemiyor: sözlü kültürle yazılı kültürün, hikâye -anlatmak- ile öykünün arasının bunca açılması iyi mi gerçekten?

Üçüncüsü; durum öyküleri. Şimşek, kitabın son öykülerinde (Kırık Plak ve diğerleri) modern bir tür olan öykünün tanımlarını yapıyor adeta. Elbette vaaz vererek değil öykü yazarak. Her kelimesi, kurgunun her aşaması düşünülmüş, gerçek bir olay örgüsüne sahip, sahici öyküler bunlar. Gerek dramatik kurgu, gerek karakterlerin gücü gerek etki olarak tam manasıyla öykü. Klasik öykü.

Remzi Şimşek, kendisine bu üç yoldan birisini seçecek mi ya da her birinin altından kalkmayı becerdiği bu yollar, ona başka ve yeni bir yol açacak mı? Kabaca söylemek gerekirse, biçimsel olarak en eskiyi, eskiyi ve neredeyse ''şimdi''yi öyküleriyle deneyimleyen öykücü, zamanın ruhunu, hatta geleceğin öyküsünü yakalamayı deneyecek mi? Bunu sonraki kitaplar gösterecek.

Remzi Şimşek''in ilk kitabı Borges mi Ben mi deyim yerindeyse gebeliğin güzelliğini taşıyor. Kusurları, kararsızlığı ve parlaklığıyla Şimşek öyküsünün rotası ve bundan sonra nereye, nasıl seyredeceği her iyi öykü okuyucusu ve öykücülüğümüz için de merak konusu. Aslında hala yazmaya ve yayımlamaya devam eden bir öykücü olduğu, ilk kitabı uzun süre tezgâhta beklediği ve ben de kendisini takip etmeye devam ettiğim için sizlere ufak bir ipucu verebilirim: 2000''li yıllarda yazılan bir öyküden bahsedilecekse Remzi Şimşek kesinlikle o listede olacak ve olmalı da. Bundan sonra neler olacağını hep birlikte göreceğiz.

Borges mi Ben mi

Remzi Şimşek

Okur Kitaplığı

Mayıs 2014

87 Sayfa