Kutsal değerlere itinayla saldırılır

Shakespeare'e secde eden bir Osmanlı aydını duymuş muydunuz ? Ya da Türk hacıları taciz eden top modeli? Kemal Sunal'ı “Kibar Feyzo” filminde minareye çıkıp göbek atarken izlemişsinizdir de, Bülent Kayabaş'ı Besmele çekip rakı içerken görmüş müydünüz? Yeni Şafak Pazar'da her hafta yazılarını, haberlerini okuduğunuz Taceddin Ural, bu kez yazısını biraz uzun tutup kitap yaptı. Ural, bu hafta piyasaya çıkan Medyatik Kuşatma adlı kitabında, Türk medyasında “kutsala”, “yerele”, “bize” yönelik saldırıların eksiksiz bir çetelesini tutuyor. Ceman 16 yıl bilfiil medyada, kendi deyişiyle “arazide” çalışan Ural, yazılı basında, televizyonda, reklâmlarda, hatta Yeşilçam'da rastladığı amansız saldırıların izini sürerken, bu saldırıların arkasında yatan psikolojiyi deşmeyi de ihmal etmiyor.

Ural bu psikolojiyi şöyle tanımlıyor: “Tanzimat'tan bu yana neredeyse 150 yıllık bir geçmişi var Türk medyasının. Bu sürece şöyle üstün körü bakmak bile ortada çok ciddi bir içerik sorunu olduğunu fark ettiriyor. 'Makûl' ile arası mesafeli bir medya var. Çeşitliliğini, yaygınlığını dikkate alınca da, önce tek tek, sonra da toplum olarak, kelimenin tam anlamıyla 'medyanın hedefi' haline geliyoruz. Sorun da burada zaten. Kutsallığı ve önemi, sınanarak tescillenmiş 'yerleşik değerler'e, belki de daha doğru bir ifadeyle İslâm'ın, hayatın her noktasına yönelik düzenleyici iradesi sonucu ortaya çıkan şerî ve örfî kıymet hükümleri ve davranış kalıplarına karşı adeta marazî bir tutum alışı var medyanın hemen her şubesinin.” Ancak Ural'a göre, geçmişin kimi Batıcı aydınları bile söz konusu din olduğunda bugünkülere kıyasla insaf sahibiydi. Ural, “Murat Belge, Tanzimat edebiyatının önemli isimlerinden Ahmet Mithat Efendi'nin alkol alsa da, bazen bir Hıristiyan'ın evinde sabahlasa da Batı'ya karşı 'iyi din kavgası' verdiğine işaret ederek, 'İyinin bizimki olduğundan hiç şüphesi yoktur' der. Ahmet Kabaklı da, Tanzimat edebiyatçılarının çoğunun 'halka faydalı' olmayı öncelediğini anlatır. Servet-i Fünun mensupları ve süreci takip eden entelijansiyada ise istisnalar dışında bunu göremezsiniz” diyerek Tanzimat'la başlayan pozitivist eğitim imparatorluğun yıkımıyla birleşmesiyle bugün içinde solumak zorunda kaldığımız medya ortamının oluştuğunu söylüyor.

Peki kitaptaki güncel örnekler neler? Ural, Medyatik Kuşatma'daki safhaları şöyle sıralıyor: “Meselâ, diziler var. Dört sezon oynayıp da, tek bir karakterinin tek bir rekat namaz kılmadığı, fonda bir kez bile ezan sesinin duyulmadığı, senaryoda bazen dinî bayramlar yer almasına rağmen kimseciklerin fitre, zekât vermediği, dizi kahramanlarının bir tanesinin bile Hacca gitmediği, tesettürün, o da 'tavşan kulak' bağlamayla sınırlı ve sadece temizlikçi kadınlara, kenar mahalle yaşlılarına reva görüldüğü, 'günaydın'ın, 'selâm'ın, 'merhaba'nın gırla gittiği karşılaşma sahnelerinde 'Selamünaleyküm'ün 'inadî' bir ısrarla kullanılmadığı, sanki bütün ülke insanı her vesileyle içki içermişçesine bardakların dolup dolup boşalmasına karşılık tek, ama bir tek kahramanın bile 'günah olduğu için ben alkol kullanmam' demediği, hatta 'ladinî' bir yaklaşımla alkol kullanmamanın sağlık nedenlerine bağlanmaya bile layık görülmediği, erkeklerdeki altın alyanslar gözümüze sokulurken, numunelik bir tek gümüş yüzüğün bile 'itinayla' gösterilmediği bir vasat bu.” Kuşatmanın yeni örneklerle sürdüğünü söyleyen Ural, hemen bu yılın bir bilançosunu da çıkarıyor: “Günümüzden 'tesettür faciası'nı, 'diri diri yakılan mini etekli kız'ı, 'bacaklarına kezzap atılan kızlar'ı biliriz vs. Daha bu Ramazan'da 'oruç dayakları' da okuduk, içki bazlı 'mahalle baskıları' da. Sonra da, bir okur olarak şanslıysak eğer tekziplerini de okuduk elbette! Nasıl, çok bariz değil mi silsiledeki 'taammüden'lik ile 'müzmin'lik? Özetle çok şey derledik bu alanda. 'Ezan sesinden şikayet, Kutlu Doğum Haftası'na yakışır derby olsun diyen Hakan Şükür'ün başına gelenler, namaz molası, Merkez Bankası'ndaki mescid, AK Parti'li Edibe Sözen'in çocukları, gençleri koruma yasa teklifinin akıbeti…”

Medyatik Kuşatma, okuması eğlenceli bir kitap ama yazarına göre iş ciddi. Taceddin Ural, günümüzde temiz kalan kuruluşlar olsa da, en geniş tabiriyle medyanın kutsala bize ve yerele dair ne varsa son derece tehlikeli bir biçimde saldırmaya devam ettiğini söylüyor.

Televizyon reklamlarının bu alanda zirve yaptığını söyleyen Ural, “Bir reklamcı, bir zamanlar, 'Seks her zaman sattırır' demiş. Global izdüşüm / aparma noktasında dünya ile 'başarılı' bir eklemleme sergileyen reklam sektörü, öncelikle bu kuralın sıkı bir takipçisi. Bazen 'saçma' derecesinde bağlıdır reklamcılar bu ilkeye. Meselâ, millî futbol takımını bir şampiyonaya uğurlarken çekilen reklam filminde, kadın iç çamaşırı ile Mehter Takımı'nı ya da dansözleri yan yana getirebilmek 'nasıl bir şuur'un eseridir anlamak mümkün değil. Yine, toplumsal hicabı törpüleme bağlamında boza, yoğurt satar gibi prezervatif sattırır ya da 'bağıra bağıra' kadın hijyeninin çok mahrem ürünlerini pazarlar evimizin ortasında reklamcılar. Otuz sene önce, ilkinin reklamı kimsenin aklına gelmezdi, ikincisi de siyah beyaz ekranda belli belirsiz bir paket olarak görünür geçerdi. Sonra 'sokuşturma' alışkanlığı da var reklamlarda. Pek çoğu Uzakdoğu dinlerinin ritüellerinden esinlenen kavramlar, -meselâ, 'dejavu' reenkarnasyonun temel kavramlarından birisidir, keza nirvana da bir başka 'Uzakdoğu imalatı dinin' kavramıdır-, figürler -bir anne ile kızı yıllardır yoga yapar bir reklamda- bağlamı oluşsun oluşmasın reklama katıverilir. Keza yine, 'Darwinizm' propagandalı reklamlar da zaman zaman boy gösterir medyada” diyor.

Severek izlediğimiz Yeşilçam filmlerinin de söz konusu saldırının bir parçası olduğunu söyleyen Ural bu tezini örneklerle açıklıyor. “Otuz, kırk yıl öncesinin ürünleri olmasına rağmen TV'lerde tekrar tekrar gösterildiği için bugünleri de rehin alan Yeşilçam filmleri var sonra. Sadri Alışık'ın, “elini ayağını öptüğüm Allah'cığım” diye dua etmesi; Öztürk Serengil'in çırılçıplak bir kadına “Selamünaleyküm” demesi, Metin Akpınar'ın seccadeden kalkıp zinaya gitmesi, meyhaneden gelen Salih Güney'in “Nerdeydin?” sorusuna “Cennet'teydim” demesi var, Münir Özkul'un Türkan Şoray'a “Sen benim mabudemsin” demesi var; var, var, var... “Yeşilçam'daki dindar” mevzuna zaten hiç girmeyelim, bitiremeyiz.”