Mahrem olana bakmama kültürü

Kültürün, değer hükümleri olduğu, bir yaşama biçimini ifade ettiği, davranış ve düşünce sistemimizi yansıttığı şeklinde ve dahi birçok şekilde tarifi mevcut. Benim içinse tüm bu ve benzeri tanımlar, içselleştirme halini hak ettiğince vurgulamadığından, biraz eksik kalıyor, tam olarak oturmuyor, derdi açıklamıyor. O nedenle ben 'Okuduklarımızı unuttuktan sonra geriye kalandır'ı severim. Öğrendiklerimizi unuttuktan sonra diye de genişletilebilir. Böyle söyleyince özümsemenin altı daha iyi çizilmiş oluyor sanki, yani 'Şöyle mi yapsam böyle mi yapsam' diye düşünmeden yapıp ettiklerimizdir kültür, bize ait olan, içimize işlemiş olan, içimizden gelen şeylerin tümü. Ve elbette medeniyetle doğrudan ilişkilidir. Ne kadar medeni olduğumuz yaratılan kültüre bakılarak anlaşılabilir, öyle ortaya çıkar.

Özel hayata yaklaşım örneğin, tamamen kültürel bir mesele. Kişinin duruma bakışı, bu konuyla ilgili geçmişten bugüne geliştirdiğini, biriktirdiğini ortaya koyar. Medeniyetin tek göstergesi değil elbette, tek bir göstergesi olamayacağı için. Ama bana kalırsa önemli yapıtaşlarından biri. Özel hayata duyduğu saygı ne kadar gelişmişse, kişi o kadar medenidir denebilir. Mahrem olanın mahrem kalması gerektiği önce öğrenilmeli, sonra öğrenilen, unutulacak kadar hayata yerleşmeli. Bu mecburiyet kelimenin içinde de gizli üstelik. Mahrem, haramla aynı kökten türemiş, yani yasaklı anlamına geliyor. Başkalarına yasak, kişinin gizlisi. Özel… Ortaya dökülse bile bakılmaması gereken. Hiç düşünmeden 'Baksam mı bakmasam mı' ikilemine düşmeden, toptan reddedebilmeli. Önce birilerinin mahrem görüntülerini izleyip sonra özel hayatın gizliliğini savunanların medeni olduğunu söylemek mümkün mü? Sanıyorum değil. Söylediklerine inanmak da. Toptan değişmek gerek. Dönüşmek, aydınlanmak… Toplumda internet sayesinde, pek çok suç işlenebiliyorsa, pek çok zaafa yenik düşülebiliyorsa yeniden yapılanma şart. Kimselerin görmemesinin, yapılanın ayıp olduğu gerçeğini ortadan kaldırmadığını hatırlamaktan başlamalı mesela. Herkeslerin yapmasınınsa bir yanlışı yapmanın haklı gerekçesi olamayacağı vurgulanmalı sonra. Hele ki 'Gözetlenenin hiç mi ayıbı yok' türünden sorular gündeme bile gelmemeli. Herkesin kendi hayatı üzerindeki tasarruf hakkına saygı akıldan çıkmamalı. Öğrenip unutacak kadar içimize işlemeli. Bize ait olmalı.

Selim Atakan'ın Shakespeare'in metin ve şiirleri üzerine yaptığı bestelerden oluşan müzikli gösterisi Hekate'nin Şarkısı ile açıldı 17. İstanbul Tiyatro Festivali. Macbeth oyunundan yola çıkılarak kurgulanan yapımın yönetmeni Engin Alkan. Bu isimler meraklıları için gösteriyi yeterince değerli kılabilir elbette. Ama ben başrol oyuncusuna dikkat çekmek isterim. Yani dizilerden tanıdığım ve sesinin bu denli güzel ve etkileyici olduğunu bilemediğim Ayça Varlıer'e. Müthişti. Sahnede, Shakespeare'in sonelerini seslendirirken, ne kadar iyi bir müzikal oyuncusu olduğunu düşündüm. Türkiye bu alanda pek zayıf olsa da. Sonra kendisiyle ilgili yaptığım kısa araştırmanın ardından, Amerika'da Hartt Scoll of Music'te müzikal sinema üzerine eğitim aldıktan sonra, Harward Üniversitesi'nin Moskova Sanat Okulu'yla ortaklaşa yaptığı program dahilinde beş ay Moskova'da, iki yıl Boston'da kalarak oyunculuk master'ı yaptığını öğrendim. Dedim ya sadece dizilerde seyrettiğinizde yeteneğinin sınırlarını keşfetmek mümkün değil. Oyun, festival kapsamında yeniden sahnelecek. Shakespeare sevenler, onun unutulmaz dizelerini bir de Varlıer'den dinleyin derim.