Müzik maneviyat gerektirir

Alim Kasımov'un Konya'ya bu üçüncü gelişi. İlk olarak bir kutlu doğum haftası etkinlikleri dâhilinde davet edilmiş, ikinci gelişi ise yine Mistik Müzik Festivali için, 2003 yılında. 'Buradan çok fazla manevi zevk alıp vatanıma döndüm. İnşallah bu sefer de öyle olur' diyen Kasımov, bu sefer Konya'yı gezme fırsatını bulamamış ancak eşi Tamilla Kasımov'un kendisinin yerine de gezdiğini söylüyor. Yanında oturan Tamilla Hanım ise bu espriye gülümseyerek karşılık veriyor.

Alim Kasımov, festivalde izlediği Şafşavan Bakkalî Zikri'ni çok beğenmiş, 'Hanımların sesleri, ilahiler, ritimleri çok güzeldi' diye hanımların icrasını ve festivalin değerli sanatçıları seçip davet etmedeki başarısını övüyor. Konser değerlendirmelerinden sonra konu Azerilerin geleneksel müziği olan Muğam'a geliyor. 'İyi icracılar yetişiyor mu?' diye soruyorum. 'Mugham bilen insanlar var ancak iyi icracı çok sık çıkmaz' diyor. Diğer geleneksel müziklerde de durumun böyle olduğunu belirtiyor. 'Hem ben hem de Fergana üniversitede öğrenciler yetiştiriyoruz, içlerinden bir tane bile sanatçı çıksa bu büyük bir şeydir. Bin öğrenciden belki bir tane çıkar' diyor. Kasımov'a göre müzik, maneviyat ve yaratıcılık gerektiren bir iş, bu yüzden iyi icracıların kolay kolay yetişmemesi çok normal.

Kasımov'a geleneksel Azeri sazı olan 'tar' çalmaya devam edip etmediğini soruyoruz. 'Ona çalmak demezler…' diye mütevazı bir şekilde cevaplıyor. Ses çalışırken kendisine yardımcı olsun diye tar çaldığını, perdelerin yerlerini gösterdiği için onunla çalışmanın iyi olduğunu söylüyor. 'Mesela sizin klasik müziğinizde de tanbur var, onu görmeyi çok isterim. Ama çok uzun bir saz!' diyor. Tanbur sazına hayranlığından bahsediyor, ufak bir fiyat araştırması yapıyoruz ve İstanbul'a geldiğinde kendisi için bir tanbur edinmek üzere sözleşiyoruz.

Kasımov, Türk klasiklerini dinlemekten zevk aldığını söylüyor, arada Türk televizyonlarından da dem vuruyor. Alim Bey'in anlattığına göre, torunları sürekli Türk televizyonlarını izleyip 'Ben de Türk'üm' diyorlar; Türkiye'de yaşamak ve okumak istiyorlarmış. Dedeleri olarak onlara 'İnşallah gidersiniz' diyormuş. Kasımov, torunlarının Türkiye sevgisinden oldukça memnun görünüyor.

Avrupa ülkelerinde çok fazla ilgi gören Kasımov, Türkiye'ye de ilk kez Fransız Konsolosluğu'nun İstanbul ve İzmir'de düzenlediği etkinliklerde sahne almak üzere geldiğini anlatıyor. 'Azerbaycan'dan Türkiye'ye gelip konser vermem Fransızlar sayesinde oldu' diyerek durumun garipliğini ortaya koyuyor.

Bayram sonrası Birleşik Arap Emirlikleri ve Meksika'da konserler vereceğini söyleyen Alim Kasımov, artık pek yeni beste yapmıyormuş. 'Bizim icralarımızda aranjman daha önemli yer tutar' diyen sanatçı, yaptığı aranjmanlara çalışarak konserlere çıkıyor ve albümler yapıyor. Dünya müzikleri ile arası ise oldukça iyi. 'Kronos Quartet, çellist Yo-Yo Ma gibi sanatçılarla çalıştım. İnsanı düşündüren, insana tesir eden her musiki azizdir, hepsini zevkle dinliyorum. Seve seve dinleyince, bizim musikiye de karışıyor, yer ediniyor kendine' diyerek dünya müziklerinden etkilendiğini belirtiyor.

İranlı, Azeri ve Türk müziklerinin yakınlığından konu açılıyor. Kasımov, yakın zamanda iki İranlı ve bir Türk müzisyenle çalışmış, çok memnun kalmış. 'Aynı makam, aynı musiki… Eskiden aynıymış aslında, şimdi az farkları var. Şark musikisinin kökeni iyi kulağa sahip insanlar için aynıdır. Evlat gibi kardeş gibidir' diyor. Alim Bey dinlediği müziklerde pek seçici değil, ilgisini çeken her şeyi dinliyor. Altı aydır sürekli dinlediği bir türkü varmış, birkaç saniye içerisinde hatırlayıp 'Derya kenarına bir ev yapmışam…' diye başlıyor eseri okumaya, biz de zevkle dinliyoruz. Plaktan aktarılmış eski bir kayıtmış, kimin söylediği belirsiz. Öyle görünüyor ki kimin söylediğinden ziyade, Kasımov için önemli olan tek şey var: 'müzik'. 'Sesinde öyle bir hal var ki bunu okurken…' diye kayıttan nasıl etkilendiğini anlatıyor. Ardından da müsaade istiyor, konser günleri sesini çok yormama taraftarı. 'Biraz da Fergana ile konuşun' diyor. 'Fergana hanım bugün Azerbaycan'da muğam müziği icra eden en önemli hanım ses sanatkârıdır' diyen festivalin sanat danışmanı Timuçin Çevikoğlu'nun bu sözü üzerine 'Başı da örtülüdür, o da çok mühim' diyor. Biz de Fergana Hanım ile sohbete koyuluyoruz.

Fergana Hanım babası gibi, belki de daha çok, farklı tarzda müziklere açık. Dünya müziğine merakından, dinlediklerini muğam müziğine uygulayarak kendi müziğini genişletmek niyetinde olduğundan bahsediyor. Kendisine göre, Batı müziğinin geleneksel müzikler üzerindeki etkisi zamanın bir ihtiyacı.

Yeni yaptıkları bir konserde, batı müziğinde yer alan davullardan kullanmışlar ve kendisi bunun kötü bir

şey olduğunu düşünmüyor. Müslüman bir kadın olması kariyeri için problem oluşturmamış. 'Muğamı bir kadın olarak dünyada temsil ediyor olmam aslında zor bir şeydi. Ama babam sayesinde bu zorluğu yaşamadım. Yardım etmesi, ikimiz birlikte olmamız benim için her şeyi kolaylaştırdı. Ben yolun başındayken babam zaten oraları çoktan aşmıştı.' diyen Fergana babasının aksine besteler yapmaya devam ediyor. Birkaç ay sonra Azerbaycan'da çıkacak olan albümünde de besteleri yer alacak olan Fergana, Hint müziğine, ragalara çok meraklı. Nusret Fatih Ali Han'ı çok seviyor. Ümmü Gülsüm'ü dinliyor. Türk müziğindeki favorileri ise Sadettin Kaynak besteleri, eski hafızların kayıtları ve halk müziği sanatçısı Bekçi Bakır.

Sohbetimizin akşamında gerçekleşen konserde muhteşem bir performans sergileyen Alim Kasımov ve kızı Fergana'ya alkışlar dinmek bilmiyor, üç defa selam veriyorlar, bir eser daha söylüyorlar, yine dinmiyor. Dördüncü ve son selamı verirlerken onları gururla izleyen Tamilla Hanım'ı görüyor, çıkışta yanına gidiyoruz. Fergana'nın bir çocuğu 12, üçüzleri ise 10 yaşında, bu dört çocuğun büyümesinde anneanne olarak epey pay sahibi olan Tamilla hanımın, eşinin ve kızının başarısına katkısı büyük olsa gerek. Diğer çocuklarından oğlu tar, kızı ise kemençe çalıyormuş ama profesyonel olmamışlar. Tamilla Hanım, İstanbul sevgisinden bahsediyor. Camileri gezip görmeyi çok seviyormuş, İstanbul'un camilerinden bahsederken mutluluğu gözlerinden okunuyor. Derken, Kasımovlar kulisten çıkıyor ve hayran-larıyla selamlaşıp hızla dışarı çıkıyorlar. Kasımov ailesiyle geçirdiğimiz bir gün böylece son bulurken; Tamilla Hanım bir sonraki İstanbul camileri gezisini, bizler de bir sonraki Alim Kasımov- Fergana konserini iple çekiyoruz.