Oyunculuk benim namusum

Betül karakteri kendi içinde çelişkileri barındıran bir karakterdi. Tiyatro sanatçısı, tiyatrodan başka bildiği bir şey yok. Ama günün birinde belediye tiyatrosunu kapatıp düğün salonu yapıyor. Çok çaresiz kaldığı bir durumda belediyeden kendisine iş vermesini istiyor. Belediye de ona 'ölü yıkayıcısı olur musun' diyor. Betül meydan okumak ve yaşamak için kabul ediyor. Ve hiç bilmediği bir alanda keşifler yapmaya başlıyor.

Evet, bugüne kadar oynamadığım bir kadın karakterdi. Aslında 'Betül'ün düştüğü durma ben gerçek hayatta düşsem napardım'ın cevabının arayışı beni cezbetti. Bir oyuncu yaşamın her tür alanına, insana belli bir mesafede durmalı. Çünkü o tanıklıkları bir gün karşısına mutlaka çıkacaktır. Hiç aklıma bir gün ölü yıkayıcısını oynayacağım gelmemişti.

Ben, bende hiç olmayan bir şeyi keşfetmeyi seviyorum. Ben o değilim. Ben Nazan Kesal'ım. Ama karşıma çıkan karakterler Betül, Hatun ya da diğerleri... Onların yaşam dinamikleri benim gibi değil. Kendi türevlerimi bana yaklaştırırsam bu oyunculuk olmaz ki. Yani benim oyunculuktan anladığım bu değil. Bana göre benden bağımsız olan ve bana uzak keşifler yapmaktır. Zor olan bu. Diğeri daha kolay. Ona yaklaşmak biraz terletiyor.

Sinemanın her biriminde olduğu gibi hayatın her alanında erkek egemen bir toplumuz biz. Erkeğin egemen olduğu bu toplumda, kadına kalan pastalar, börekler, evde oturup çocuğunu doğurup büyütmek. Bu kadar sınırlı bir yaşama alanımız olmamalı. Evin içinde olmak da üretken ve kıymetli ama kadın olmanın yeri sadece  ev değil. Dolayısıyla buna yönelen rollerde daha da mutlu oluyorum. Kadını eve hapseden rolleri oynamak bunu kabullenmek gibi. Ben bunu istemiyorum.  

Benim için ödül, filmin içindeki o süreci o yolculuğu yaşamak aslında. Yönetmenin sizi tasavvur etmesi. Sizinle çalışmaya başlaması ve film bitine kadarki o yolculuk gerçekten çok heyecan verici. O karakter olmak, onu oldurmak, setin içinde bütün ekiple bir şey ortaya çıkarıyor olmak çok heyecanlı. Jüriler çok öznel. Her jürinin beğenisi farklı. Ben ödül kollayan bir oyuncu değilim. Ödül aldığım zamanda diyorum ki 'Ne güzel. Benim o rolü canlandırırken duyduğum heyecanı jüri fark etmiş.'

Yani sinema tadı arıyorum tabi ama televizyonda da onu bulmak çok zor. Keşke hep sinema filmi çekebiliyor olsam. Dizi çekmek kötü değil ama çok hızlı tüketilen bir ürün gibi geliyor bana. Ciddi emek ve zaman harcıyoruz. Bu sorunlar ne zaman çözülürse dizi çekmek de seyretmek de mutlu eder hepimizi. Bu telaş hoşuma gitmiyor.

İyi ve kaliteli işlerin içinde olmayı tercih ediyorum. Yanlış bir şey yapmaktansa yapmamak daha iyi geliyor benim ruhuma. O zaman mesleğime haksızlık etmiş gibi oluyorum. Seyirciye haksızlık etmek istemiyorum. Kötü yazılmış bir cümleyi bile çok iyi oynamak zorundayım. Seyirciye haksızlık etmem, edemem. bu benim namusum. İşimi namusuyla yapmak isterim.

Salıncak, benim Beykent Üniversitesi'nde yüksek lisans tezimdi. Bizden film istendi, ilk başta korktum. Sonra niye korkuyorsun dedim. Yıllardır bu işin içindesin. Vizörün önünde değil de arkasında olacaksın. Orayı merak ettim. Çok tipik ve sıradan bir öğrenci filmi olsun istemedim, emek verdim. Ercan senaryosunu yazdı. Sonra çektim. Sinemayı bütünüyle bilmek hoşuma gitti aslında. Kameranın arkasında da neler oluyor deneyimini bu filmle yaşadım. Bundan sonrası için de yine kısa çekmek niyetim. Kısa çekip uzun metrajı da oynamak daha heyecan verici.

Kendim olarak kalmaya çalışarak koruyorum. Öte yandan insan olarak bu dünyaya karşı kaygılarım artıyor. Coşku doluyumdur ama bir biçimde umudum azalıyor. İyilik geçer akçe değil artık. Daha izole oluyorsun, daha çok kendine ya da çok güvendiğine sarılıyorsun. Daha çok sanat yapmak, bu sanat aracılığıyla insanlığa bir şey söylemek istiyorsun. Kötülüklerin yerine sanat üreterek insanları nefes alır hale getirebiliriz diye düşünüyorum. 'Dünyada ne kadar fazla kötülük varsa güzellik yaratmak için de o kadar sebebimiz var demektir' der Tarkovski. Yaşadığımız günler sanatın ve sanatçının kıymetinin bilinmediği ötelendiği günlerdir ve ne yazık ki bu ilk kez gelmiyor başımıza.

Tiyatrolar kapatılmasın, sanat ya da sanatın bütün birimleri insan için gerekli. Çünkü sanat insana nefes aldıran, alan açan bir şey. O yüzden de açıkçası çok mutsuzum. Devlet tiyatroları opera bale, kurumsal yapıların Türkiye Sanat Kurumu çatısında toplanacağı söyleniyor. Ve bu yıllardır devlet tiyatrosunda çalışan ve bir şekilde özel tiyatro yapan biri olarak beni çok mutsuz ediyor. Devletin bir biçimde sanata destek vermesi ve sanattan elini çekmemesi lazım. Sonuçta o kurumlar da bizim vergilerimizle ayakta duran kurumlardır. Bu şekilde insanlar tiyatroları izler hale geliyorlar. Halk bu şekilde sürekli düğünlere gidip çalgı çengi mi yaşayacak? Şu an on sekiz tane bölge tiyatrosu var. Buralardaki insanlar neyle beslenecekler? Bu seyirciye de yapılmış bir haksızlık olur. Biz sanatçılar içimizdeki sanatçı ruhu bir şekilde besleriz peki ya seyirci?

Çok etkileniyorum. Zaten o yazıları ilk okuyan benim. Gece yarıları bitirip, bana okutur. Ben de bir taşra kızıyım. Ercan'ın bu dünyayı çok iyi hissettiğini düşünüyorum. Bir de o edebiyat yapmayan hali var ya. Gerçekten kalbiyle yazıyor. Bir takım numaralar çekmiyor. Hesapsız yazıları. Hissettiği gibi yaşıyor ve öyle de yazıyor. Bazen çok gülüyorum.

Bir çoğu komik o hikâyelerin. Çok güldüğüm kadar çok ağlıyorum. İdareten duygular yaşatmıyor bana. Hep böyle tavan. Ya çok gülüyorum, ya çok ağlıyorum. Ya da boş boş bakıyorum bazı hikâyelere, vay be sen neymişsin diyerek. En büyük hayranıyım. İnsan olarak hayranım ben Ercan'a. İlk tanıştığımız zaman ben onun vicdanına aşık oldum. Çünkü kendi hayatını bir başkasının hayatından daha çok önemseyen bir adam değil. Bu düsturla yaşayan bir insan nasıl vicdansız olabilir. Herkese gücü yettiğince bir şey yapıyor. Ama artık 30 yaşında değil. Kendisinin de bir şeyler yapması lazım.

Film çekmesi lazım. Yazmayı çok istediği bir roman projesi var. Bugüne kadar kendi yapabilirliklerini ertelemiş bir insan. Onu ilk tanıdığımda yönetmenlik yapma heyecanı vardı. Ama oyunculuk yapmak aklının ucundan geçmemişti. Onun varlığı, ürettikleri, üretecekleri çok kıymetli.

Etkilediğini pek sanmıyorum çünkü biz evde bunun altını çizmiyoruz. Buna işaret ederek yaşamıyoruz. Ne kadar büyük işler yaptık demiyoruz. Unuttum ben, ödül mü aldım? Bunu yapmazsak ben ne kendimi yenileyebilirim ne de başka insanlarla sıcak ilişkiler kurarım. O ego mahveder beni. Ve böyle bir annenin büyüttüğü çocukta da egosantrik bir durum oluşur. Poyraz hiç öyle değil. Bizim dışımızda büyüyor artık, i-pad çağı çocuğu. Evin her tarafı kitap olmasına rağmen onların yüzüne bakmıyor. Bu çağın çocuklarına üzülüyorum, kendi çocuğumla birlikte.

Korkularım, endişelerim arttı. Eskiden sadece kendi hayatımdan sorumluyken şimdi ben olmazsam mağdur olacak bir oğlum var. Daha kaygılıyım artık. Mutlu ettiği oranda da endişeler çıktı ortaya. Ben olgunlaştım, sorumluluklarım arttı. Oyunculuğuma da mutlaka etkisi oldu. Anne olmak daha analitik bakmayı öğretti. Yani özetle hem kolay hem zor. Ama bir tarafıyla da korkutucu.

Çiğdem Mater, Nesra Gürbüz'le yapımcı, Ahu Öztürk yönetmen. Meryem Yavuz görüntü yönetmeni. Tam bir kadın filmi oldu. Asiye Dinçsoy ve ben oynuyoruz. Bizim dışımızda da kıymetli oyuncular var tabi. Çok iyi bir senaryo. İyi senaryoya dayanamıyorum ben. Ahu'nun uzun metrajda ilk yönetmenlik denemesiydi. İlk film risk taşır ama ekibi çok sevdim. Bu riski almaya değer dedim. Gündelikçi kadınların hikâyesinden yola çıkıyor ama bunun yanında 'kimlik nedir' üzerine de düşüneceğimiz bir film.

Hatun beni ters köşe yaptı. Beni şaşırtan rolleri seviyorum işte. Moda'da gündelikçi olarak çalışan biri. Hayata saldıran, yaşamayı seven, onlardan biri olmaya çalışıyor. Bu anlamda sınıfsal sorgulamalara da götürüyor bizleri. Bizim bulunduğumuz yerden bize hayatı da sorgulatan bir tarafı olacak diye düşünüyorum. Hatun da tam bir şimdiki zaman insanı işte.

Şimdiki zamanda yaşamaktan pek de memnun değilim. Paranın bu kadar tanrılaştığı dünyada, para için yapılmayan şey kalmadı. Altında marka ayakkabılar, çantalar ve arabalardan örülmüş bir yaşam döngüsünden bahsediyoruz. Herkes de bir biçimde böyle olmak için yaşıyor. Bu çok sığ ve içi boş bir şey. Burada insanı insanlaştıran, çoğaltan bir şey yok. Para insanı insan yapmıyor. Para çok büyük bir hastalık. Paraya kul olmak da bir hastalık. Seni sen olmaktan çıkarıyor. Aynılaşmak gibi bir kaygım yok. Hayatım boyunca da böyle olmak istemedim.

Çok iyi bir oyuncu ve çok iyi bir anne. Çok da bir şey istemedim. İkisinde de iyi oldum mu bilmiyorum ama olmak için çaba sarf ettim.