Sarayda romatizma tedavisi için elektrik kullanılıyormuş

Saraydaki yaşam her zaman ilgi çeken ama hiçbir zaman tam olarak bilemeyeceğimiz bir alan. Sarayları gezerken Harem ve Padişaha ait dairelerde, özel hayatın izlerini yakalayabileceğimiz ayrıntıları göremiyorduk. Çünkü bu küçük objeler, bir havlu, bir tarak, bir ilaç şişesi… sarayların depolarında muhafaza ediliyorlardı, ta ki geçtiğimiz Cuma gününe kadar. Cuma günü açılan Saray Koleksiyonları Müzesi saraydaki günlük hayatın izlerini sürebilmemize imkan verecek. Milli Saraylar Daire Başkanı Yasin Yıldız, “Bu koleksiyon maddi açıdan olağanüstü bir değer taşımıyor, ancak bir şehzadenin küçükken giydiği bir esvap, Abdülhamid'e ait bir ilaç sandığı gündelik hayata ait olduğu için tarih hazineleri. Sarayın içinde koltuk, masa, avize, konsol, tablo, ayna, soba gibi büyük evsaflı objeleri korumak mümkün ama küçük objeleri göstermek mümkün değil. Bunlar depolarda duruyordu. Şimdi günlük hayata dair izler taşıyan objeleri sergileyebileceğiz” diyor.

Müzede Dolmabahçe Sarayı, Aynalıkavak, Küçüksu, Ihlamur ve Maslak Kasırları ile Beylerbeyi ve Yıldız Sarayı'nda yaklaşık 70 yıllık sürede saraylıların kullandığı eser ve eşyalar var. Bu eşyaların en ilgi çekenlerinden biri sağlık eşyaları bölümünde yer alan bir şok cihazı. Düşük akım elektrik üreten bu cihazın sarayda romatizma tedavisinde kullanıldığı biliniyor. Yasin Yıldız, “Sarayda çok farklı tedavi yöntemlerinin kullanıldığını biliyorduk ama elektrik şoku vermek suretiyle romatizma tedavisi için kullanılan bir aletin olması çok enteresan. 19. yüzyılın sonunda aslında Osmanlı sarayının dış dünyadaki gelişmeleri ne kadar takip ettiğini gösteriyor.” diyor. Aynı bölümde yer alan Sultan Abdülhamid'in ilaç sandığı dikkat çekiyor. Dişçi koltuğunu görünce ise sarayın Dişçibaşısı Sami Günzberg'i anmadan edemiyoruz.

Koleksiyonda çok farklı bir obje daha var. Sinema, tiyatro sandalyesi. Sarayda her eşyadan yüzlerce bulunurken ondan sadece bir adet bulunuyor. Araştırmacılar bu sandalyenin saray tiyatrosunda kullanılmak üzere numune olarak getirildiği görüşünde. Sandalye 1895 imalatı ve Şikago'da üretilmiş. Sinema makinası ise gerçekten 1900'lü yılların başlarında sarayın bu gelişmeyi de takip ettiğini gösteren bir cihaz. Ancak cihazın sağlıklı şekilde kullanılıp kullanılmadığı bilinemiyor. Çünkü yangın çıkarma tehlikesi olan bir cihaz. Stereoskop sayesinde dünyanın her yerinden çekilmiş fotoğraflar cam filmlere aktarılarak izlenebiliyordu. Abdülhamid'in fotoğrafa olan ilgisi düşünüldüğünde sarayda stereoskop bulunmasına şaşırmamak lazım.

Kişisel objeler içinde Halife Abdülmecid'in resim yaparken kullandığı malzemeleri ve hatta yarım kalmış bir resmi de var. Halife Abdülmecid'in resim merakı sadece kendisi ile sınırlı kalmamış kızına da yansımış. Kızı Dürrüşehvar Sultan'ın eğitim eşyaları arasında resim sanatına yönelik kitaplar ve resim malzemeleri de var. Belki de küçük sultan babası tuvalin üzerine resim yaparken kendisi de defterlerine resim yapıyordu. Dürrüşehvar Sultan ile ilgili ilgi çeken başka bir ayrıntı ise daha çok bir erkek çocuğa hitap edeceği düşünülen yapı malzemeleri setinin de, 8-10 yaşlarındaki Sultan'ın bebek, bebeğin yatak odası, çay takımları gibi oyuncaklarının yanında yerini alması. Saraydaki çocukların mürebbiyeleri ve hocaları ile yetiştiklerini hatıratlardan öğreniyoruz ama dünyanın farklı farklı ülkelerinden getirilmiş eğitim araçları olması da bu eğitime verilen önemi gösteriyor. Buradaki atlas gibi kapsamlı atlaslara bugün bile zor rastlandığını söylüyor Yasin Yıldız.

Müzede çocuk kıyafetleri, yorganları, işlemeler, çini sobalar, feraşet çantaları, savaşlara gönderilen sancağa asılan, avuç içi büyüklüğündeki Kur'anlar ve mutfak gereçleri de var. Mutfakta buzdolaplarının ilk örnekleri bulunuyor. Ancak mutfak eşyaları arasında en ilginç olanlarından biri kek yapımında kullanılmış olan kek kalıpları. Sarayda 1900'lü yılların başında kek kalıbı kullanılmış.