Sazlı sözlü bir ege muhabbeti

İlk filmi Dondurmam Gaymak ile büyük başarı kazanan ve Oscar'a aday olan Yüksel Aksu ikinci filmi Entelköy Efeköy'e Karşı'da da yine eğlenceli bir Ege depiğiyle karşımızda. Filmin kadrosunda usta oyunculardan köylülere, müzisyenlerden eski bir bakana, eşeklerden keçilere yok yok adeta. Ekolojik bir yaşam sürmek için şehirdeki yaşamı bırakıp Efeköy'e gelen bir grup entelektüelle, köyde termik santral kurulmasını destekleyen köylülerin komik hikayesini anlatıyor Yüksel Aksu. Biz de Efeköy'ün muhtarı Şahin Irmak, Entelköy'ün mimarı Ayşe Bosse ve devletin kaymakamı Selahattin Yusuf ile bu çok hoş ama boş olmayan filmi sizler için konuştuk.

AYŞE B: Ben Almanya'da doğdum büyüdüm ama babam Türk ve Bodrum'da yaşıyor. Ben de sürekli gidip geliyordum. Almanya'da oyunculuk eğitimi aldım. Ama orada daha başrol oynamadım. Sonra bu film için aradılar. Mart ayında Türkiye'ye görüşmeye geldim. Almanya'ya döndüm. Senaryoyu o kadar beğendim ve bu filmde oynamayı o kadar çok istedim ki bir hafta boyunca heyecan içinde bekledim. Sonra haber geldi.

AYŞE B: Türkçem şimdikinden daha zayıftı filmden önce. Film için geliştirdim biraz. Ders almadım ama pratik yaptım bol bol. Şimdi ben çok mutluyum. Çünkü filmden sonra biraz daha Türk oldum sanki.

AYŞE B: Tabii, çok severim. Geçen gün Hamburg'ta Erkan Oğur ve Mikail Arslan'ın konserine gittim. Çok çok güzeldi.

AYŞE B: Gidip geleceğim. Bir dünya için karar vermek zorunda değilim. İki dünyada da yaşamak güzel.

AYŞE B: Bilmiyorum ki. Umarım güzel şeyler olur. Tekliflere açığım.

SELAHATTİN Y: 3 sene önceydi sanıyorum. Yüksel Aksu'yla beraber Bişkek'te bir sinema etkinliğine katılmıştık. Bir gece otelin lobisinde hep beraber otururken Yüksel Abi birden olağanüstü bir Ege hikayesi anlatmaya başladı bize. Gecenin 2'leri 3'leri falan. Lobide bizden ve garsonlardan başka kimse yok. Hikaye o kadar komikti ki, hepimiz gülmekten yerlere yattık. Lobi bizim kahkahalarımızla çınlıyor. Orada laf arasında 'Valla ben de bu filmde oynamak isterim' demiştim. Bu olaydan 3 sene sonra bir telefon geldi. Gittim, 'Abi ne oluyor' falan demeye kalmadan, elime bir metin tutuşturup 'Kaymakamın repliğini okuyacaksın' dediler. O zaman anladım tezgahı.

SELAHATTİN Y: Emrivaki oldu biraz ama tabi Yüksel Abi çok sevdiğim bir insan. Özellikle Ege'ye olan takıntı derecesindeki kültürel ilgisi beni de çok ilgilendiriyor. Daha doğrusu Türkiye'nin bütün şiveleriyle kültürel bir birikim olarak ilgileniyorum. Gerçi filmde benim şivem yoktu. Kaymakamı oynuyordum malum.

SELAHATTİN Y: Ben siyasal bilgiler mezunuyum aslında. Ama mesliğimle ilgili hiçbir sınava girmedim. 'Bürokraside çalışmayacağım, sadece edebiyatla, yazıyla uğraşacağım' diye bir kararım vardı. Yıllar sonra kaymakam rolünü oynamak benim için de ironik bir durum oldu.

SELAHATTİN Y: Yok, film için bile kaymakam olmak sıkıcı geldi.

SELAHATTİN Y: Şunu söyleyeyim size bu iş çok zor bir iş. İnsan kendini silah altına alınmış gibi hissediyor. Ben Siirt'te askerlik yaptım. Hakikaten benzer yanları çok fazla.

SELAHATTİN Y: Yok, demiyorum. Zor diyorum. Meslek olarak sürdüremem ama Yüksel Abi gibi dostlarımız olursa işin içinde, bir ucundan tutabilirim herhalde diye düşünüyorum.

ŞAHİN I: Valla bir sabah filmimizin yapımcısı Muharrem Gülmez'in telefonuyla uyandım. Daha sonra Yüksel Abi'yle görüştük. Filmin senaryosunu okuyunca zaten filmin içinde olmayı istememek mümkün değildi.

SELAHATTİN Y: Yüksel Abi sette bambaşka bir insan oluyor.

AYŞE B: Köprüyü geçene kadar ayıya dayı demiyor ayıyı dövüyor. (Kahkahalar)

SELAHATTİN Y: Bak, Ayşe de kapmış. Gerçekten öyle. Fakat çok iyi niyetli bir insan olduğunu biliyoruz tabii. Sonuç da güzel oldu. Çok güzel yerler gördük. Çok güzel insanlarla tanıştık.

SELAHATTİN Y: Bu biraz da Ege'nin havasından kaynaklanıyor. İzmir'in özel bir durumu var tamam onu kabul ediyorum. İzmir tırnak içinde solcu ama bu solculuk biraz arkaid bir muhafazakarlık gibi geliyor bana. O biraz sıkıcı bir şey. Ama İzmir'in dışında genel olarak Ege hakikaten çok hoşgörülü ve farklı fikirlere daha açık bir atmosferi var. Filmin hikayesi de bu atmosferle harmanlanmış.

AYŞE B: Tabii, sahneler normalden uzun sürüyordu. Çünkü çok kalabalıktık. Ama çok zevkliydi.

ŞAHİN I: Başta bir endişe oluyor. Her oyuncu karşısında iyi oyuncu istiyor çünkü. Fakat birinci sahneyi çekmeye başladıktan sonra anladım ki özellikle oradaki yerel oyuncular filme bambaşka bir lezzet katacaklar ve bu benim oyunculuğumu da bambaşka bir yere götürecek. Nitekim öyle oldu. İşimi zorlaştırmak bir yana, kolaylaştırdılar diyebilirim.

ŞAHİN I: Ben yüzde yüz katılıyorum. Filmin çok sağlam önermeleri var çünkü.

SELAHATTİN Y: Bana kalırsa asıl önemli olan seyircinin bu filmin atmosferinin içine girmesi. Filmde insanların bilmedikleri yeni bir şey yok. Ama insanların görmedikleri yeni bir şey var. Yani seyirciye bilgi değil, bir psikoloji teklif ediyor. Bilgi çok var zaten etrafta. Önemli olan bence bir ruh hali, psikoloji edinmek. Film bana kalırsa bunu başarıyor.

SELAHATTİN Y: Bana kalırsa olmalı. Benim çok sevdiğim yazarların çoğu kesinlikle yerel sanatçılar. Çünkü yerel olanı gerçek anlamıyla ele almışsa bir sanatçı, o zaten evrensel olanı ele almış demektir. Madagaskarlı bir adamın duygusuyla, Yozgat'taki bir adamın duygusu aynıdır. İnsandır yani sonuçta. Dolayısıyla insanla ilgili olan hiçbir şey diğer insanlara yabancı değildir. Yüksel Aksu'nun yerel vurgusu bana kalırsa çok önemli. Hatta içimden dilerim keşke hayatı boyunca böyle filmler çekse.

Herkesi filme bekliyoruz. İyi eğlenceler…

Filmin kadrosunda usta oyuncuların yanı sıra köylüler, bir müzisyen, bir yazar ve bir de eski bakan var. Ama kadronun en ilginç oyuncuları şüphesiz eşekler. Öyle ki filmin oyuncuları 'Hepimiz eşeğiz' diyecek kadar benimsemişler rol arkadaşlarını...

ŞAHİN I: Bunu inşallah alırlar. Bu film ciddiye alınmayacak bir film değil. O yüzden umutluyum. Ama bu durumun genel olarak bir sinir bozuculuğu var. Maalesef dünyada da böyle. Oysa ki bence en ciddiye alınması gereken türdür komedi. Komedinin kendisi siyasettir zaten. Bu algıyı birazcık değiştirmek gerekiyor. İnşallah biz bu filmle bunu başarabiliriz.

ŞAHİN I: Bence mizahın sınırları yoktur. Olmaması da lazım.

SELAHATTİN Y: Mizah kesinlikle ciddi bir iştir. Türkiye'de de dünyada da bu konuda mizahın hep hakkı yenir. Eleştiri söz konusu olduğunda mizahla alacağınız yol, ciddiyetle alacağınız yoldan daha kısa, daha etkilidir. Mizah kendi doğası gereği bir barış vahası da kurar. Farklı fikirlere açık olmak vardır mizahın içinde. Mizah gerçeği çok acıtıcı biçimde de ortaya koyar. Ama bunu dökmeden kırmadan, kazasız belasız yapar. Mizah aslında trajedinin çok derinlere inmiş bir halidir. Ve sadece yüz kasları değişmiştir. Çok ilginç bir İran atasözü vardır. Der ki: 'Ağlayan bir şeye ağlar, gülen bin şeye ağlar'. Kısacası mizahın sanatsal anlamda işlevi dramdan çok daha fazladır.

SELAHATTİN Y: Bizim ortaoyunu dediğimiz gelenekte bu var. Fakat Türkiye'de konservatuvarda geleneksel Türk tiyatrosu ciddiye alınan ve öğretilen bir disiplin değil bugün. Ve memleketin buna çok ihtiyacı olduğunu düşünüyorum. Çünkü ortaoyununda sahnede Laz, Arap, Kürt, Çerkez, Arnavut'un çekişmesini izlerken insanlar bir toplumsal terbiye ve eğitim de alıyorlardı. Bir Kürdün aksanına gülmemeyi, bir Karadenizlinin diliyle dalga geçmemeyi öğreniyorlardı. O terbiye, ortaoyunu gibi büyük bir uygarlık birikimi kalktı ortadan. Kalkınca ortaoyunun sahnesini bugünkü kavgalar aldı. Bu Türkiye'nin trajedisidir.

ŞAHİN I: Mizahın aslında kendisi politiktir. Bugün herkes bunu yapmıyor, yapamıyor ya da tercih etmiyor. Galiba 90'lı yıllarda daha fazla etkiliydi politik mizah. Şimdi de yapanlar var ama yeterli düzeyde değil. Mizah nerden bakarsanız bakın politiktir ve bu bizim filmimizde de var.

ŞAHİN I: Evet. BKM gibi bir kurumdan geldik. Yılmaz Erdoğan'ın da mizahla ilişkisi ve tavrı böyledir. Dolayısıyla benim de yolum budur.