Sendikacı değil sendikalıyız!

Artık başrol dayanışmanın diyerek kurulan Oyuncular Sendikası harıl harıl çalışmaya başladı. İlk iş meslek tanımlaması yapmak, sonra onları esnaf statüsüne sokan Bağ-Kur'dan kurtulup SSK'lı olmak. Daha sonra çalışma süreleri ve şartlarıyla ilgili düzenlemeler yapmak. Herkes oldukça hevesli ve heyacanlı gözüküyor. Bu geç kalınmış hareketi sendikanın yönetim kurulundan oyuncu Janset'le konuştuk.

İlk toplantımıza 550 oyuncu geldi, bir o kadarı da destek mesajı gönderdi. Herkes bir araya gelince madem sendikamızı kuralım dedik. Bir de gördük ki herkesin zaten böyle bir isteği varmış. Güler Ökten '40 yıllık hayalimi gerçekleştirdiniz' dedi ağlayarak. Bu bizim için çok önemliydi. Rutkay Aziz, Haluk Bilginer, Kenan İmirzalıoğlu bu aşamada bizi hiç yormayan oyunculardı. Öyle istekliydiler ki, umutsuzluğa kapılma şansımız yoktu.

Sine-Sen kamera arkası sendikası olsun biz de sahne, perde, ekran, mikrofon oyuncularının sendikası olalım dedik. İkimiz güçlerimizi birleştirelim istedik. Zaten biz ilk olarak Sine-Sen'de örgütlenmeye başladık. Ben bir süre ayrı kaldım. Daha sonra Memet Ali Alabora ile bağlantıya geçildi. Böylece Oyuncular Sendikası'nı kurmak için harekete geçtik. Çalışma şartlarından şikayet eden oyuncular Kültür Bakanı'yla konuşuyorlardı. Bu kasaptan üzüm talep etmek gibi bir şey. Ama artık sendika kuruldu ve Çalışma Bakanlığı bizi destekliyor.

Biz yola çıkarken başrol dayanışmanın dedik. Oyuncuysan sendikana sahip çık, hakkını bil. Vaktin varsa da gel emek kat çağrısında bulunduk. Dönem dönem oyuncular bir araya gelmiş fakat olayın para tarafını tutan yapımcılar bizden kazandıkları sermayeyi bize karşı güçlenmek için kullandılar. Oyuncular da çok para veren yapımcıya kandılar. Oyuncuyu oyuncuya düşüren de hep paranın başında duran insanlar olmuş. Bizim meslekte rekabet enteresan bir boyutta. Hep oyunculardan bir şey olmaz deniliyor ama biz bunu kırdık. Gayet de güzel oluyor. Biz mevzuatı bilmeden olmaz dedik ve 9 ay hukuk, maliye dersi gördük.

Oyuncular Sendikası'nın gizli bir misyonu var. O da şu; tümevarımdan gidiyor. Oyuncuların çalışma koşulları düzelecek. O düzeldiğinde aslında tüm sektör rayına oturacak. Oyuncuların sendikal talepleri oluştuğunda sektör sihirli değnek değmiş gibi düzelmiş olacak. Ve herkes neden daha önce yapmadık diyecek.

Elbette ilk olarak yasada mesleğimizin bir tanımı olsun istiyoruz. Bir de Bağ- Kur meselesinden kurtulmak istiyoruz. Çünkü Bağ-Kur bizi esnaf statüsüne koyuyor. Biz esnaf değiliz. Kanunda tanımımız yok, tanımlanmak istiyoruz. Şimdi çalışma, kültür ve maliye bakanlıklarıyla bir koalisyon oluşturmuş durumdayız. Kendileri de bizi desteklediler. Daha sonar setlerdeki yada sahnelerdeki çalışma koşullarının daha insani ve emniyetli olmasını istiyoruz. Belirli saatlerde çalışmak, ağır koşulların kaldırılması talep ettiğimiz diğer haklar.

63 kişiyle kurduk sendikayı. Toplamda 402 kişiyiz. Sırada üye olmayı bekleyen 176 kişi var. Gencimiz de var, yaşlımız da. Ünlü de var, ünsüz de. Sadece sinema oyuncuları değil seslendirmen ve dansçı da var içimizde.

Hayır, sendika telif haklarıyla ilgilenmez, konusunun dışındadır. Ama bağlantılıdır. Sendikalar aidat ve bağışlar haricinde para toplayamadığı için telif de toplayamaz. Dolayısıyla bu meslek birliklerine verildi. O işi onlar yürütüyor. Şimdi oyuncuların iki tane örgütü var. Oyuncular Sendikası ve meslek birliği BİROY. Dernekler ayrı, oda başka bir şey. Sendikanın güçlü yaptırımları var. BİROY da yayına girdikten sonra tekrarlar üzerinde senin telifi takip etmek ve sana onu vermek.

Sahne, Perde, Ekran, Mikrofon Oyuncuları Sendikası'nın 7 tane hedefi var. İlk olarak biz SSK'lı değiliz, bağlı çalışan olmamıza rağmen. Önce Çalışma Bakanlığı'na gittik ve bağlı çalışan olduğumuzu kanıtladık. Şu anda ilk hedefimiz bütün oyuncuların SSK'lı olması. SSK olunca bir sürü sorun gibi görünen olaylar nispeten çözülmüş olacak. Geriye dönük, ileriye dönük emeklilik sorunları, telif haklarımızın artık elimizden alınmamasına dair çalışıyoruz. Yapımcıların 'bütün hakların benim, sen benimsin' tarzındaki sözleşmelerine itirazımız var anlayacağınız.

Bizi 'Yerli Dizi Yersiz Uzun' eyleminde destekleyen yapımcılar da vardı. Haklarını yiyemeyiz. Onlar bizim bir an önce olayı toparlamamızı istiyorlar. Herkes yapımcı olduğu için onlar da kalitenin gelmesini istiyorlar. Zaten çalışma saatleri bir düzene oturduğunda televizyon sahipleri ve yapımcılar da masaya oturacaklar. Çalışma saatlerinin düzensizliği dizi saatlerini de uzatıyor.

Hayır, çok eğlenceli ve heyecanlı. Çünkü kendi mesleğin için bir şey yapıyorsun. 60 kişilik gönüllü grubumuz var. İnsanlar emeklerini ve inançlarını ortaya koyuyor. Hiçbirimiz sendikacı olmak istemiyoruz, sendikalı olmak amacındayız.

Oyuncuların birlikteliklerini güçlendirecek olan Oyuncular Sendikası aynı zamanda sektörde bazı standartların oturmasına da zemin hazırlayacak. Sendika bu yüzden üyelerin hakkını aramanın dışında geleceğe yönelik mesleğin kurallarının tanınmasında da önemli bir rol oynayacak.

Ben grevdeyim. Sıkıntılar geçene kadar da dizilerde rol almayacağım. Bazı şeyleri göze alarak, bazı şeylere sinirlenerek bu kararı verdim. Ama hiçbir oyuncu arkadaşımıza işinizi bırakın falan diyemeyiz. Biz zaten kimse tek başına kahraman olsun demiyoruz. Bu herkesle birlikte çözebileceğimiz bir durum. Benim bakmakla yükümlü olduğum insanlar yok, hayatımı da bir şekilde idame ettirebildiğim için dizilerde oynamama kararı aldım. İçim gitmiyor değil ama istiyorum ki sendikayı da kurduk. Şu sorunlar çözülsün ve ben de setlere geri döneyim.

Oyuncular Sendikası'ndan avukat Burhan Ün de oyuncuların dayanışmadan yana olduklarını söylüyor. "Oyuncularda geçmişte yaşananlardan ötürü bir umutsuzluk vardı" diyen Ün sözlerine şöyle devam ediyor: "Ama bu umutsuzluk Oyuncular Sendikası'nın kurulmasıyla sona erdi. Burada klasik bir sendika havası yok. Sadece sendikayı yönetenlere iş düşmüyor. Eski sendika kafasıyla gidersek bu işin birkaç kişinin üzerine yıkılacağını biliyoruz. Bir başkan olsun senelerce gitsin diye de bir düşüncemiz yok. Bir ekip ruhu yaratmaya çalışıyoruz."