Soma''nın acısı tüm yüzlerde

Çocukluğundan itibaren İtalyan ressam Roberto Toridimare ve Rus ressam Nebi Aliyev tarafından yetiştirilen Filiz Kahraman, İlk yurt dışı sergisini İngiltere''de açtı. Beşi İngilitere''de toplam on beş kişisel sergi açmış ve çok sayıda ödül almış olan sanatçı, daha önce Kırım Sürgünü ile ilgili ''Sürgünün Yüzleri'' başlıklı bir projeyi de gerçekleştirmişti. Kahraman, Soma''da yaşanan maden felaketinin ardından tüm dünyaya yaptığı çağrı sonrası siyaha boyanmış insan yüzlerini tuvale aktararak acıyı bir kılmaya çalışıyor. Projeye katılmak isteyenlerin, acının izlerini yansıtan siyaha boyanmış portreleriyle blacksoma.org adresine bakmaları mümkün.

Her şey Soma''da yaşanan acı için dökülen gözyaşları ile başladı... Soma''da yaşanan felaketin ardından ''Black'' isimli bir proje başlattım. Tüm dünyaya bu felakete duyarsız kalmamaları için çağrı yaptım. Bu çağrıya dünyanın farklı ülkelerinden yüzlerce insan cevap verdi. Soma felaketini duydum ve tüm gece uyuyamadım. Sabah normal hayata devam edemediğim için bir gün sonra bu projeyi başlattım. Amacım şuydu; felaketlerde her insan üzülüyor tabi ki, ama bir süre sonra acıya alışılıyor unutuluyor. Unutmamak için unutturmamak için ve geride kalanlara yardım edebilmek için sanat harika bir yol. Benim aklıma sanatın sayesinde gelir de sağlanabileceği ve bu gelirle Soma''da babasını kaybetmiş çocukların eğitimine katkı yapılabileceği geldi. Yüzümü siyaha boyadım ve tüm dünya insanlarına çağrı yaptım. Türkçe, İngilizce ve Fransızca olarak…

''Acının rengi, dili, dini yok. Acı, acıdır'' dedim. ''Soma''daki felaketi yüreğinde hisseden tüm duyarlı insanlar içinizdeki kömür karasını hissettiğiniz duyguları yüzünüze yansıtın acının rengi olan siyahla yüzünüzü boyayın ve resimlerinizi bana gönderin'' dedim.

Benim en büyük avantajım yıllardır Londra''da her yaştan ve dünyanın her yerinden insanlara sanat dersleri vermemdi. Bu dersler Londra''nın önde gelen İngiliz okullarında, Türk okullarında ve özel atölyemde devam ediyordu. İlk yaptığım iyi bir İngiliz Okulu olan Mossford Green Primary School''a gidip önce sergi için salonu ayarlamak oldu. Ardından yaşları 50 ila 80 arasında değişen sanat öğrencilerimle görüşüp projeye dâhil ettim. Başta Londra olmak üzere diğer ülkelerde de proje hızla yayıldı.

Black soma projesinin en büyük özelliği acının ne demek olduğunu bilen başkalarının acılarını kendi acıları kadar derinden hissedebilen insanların bir araya gelmesinden kaynaklanıyor. Fotoğrafların hepsi beni etkiledi tabi ki birkaç örnek verebiliriz. Projenin ilk günlerinden itibaren bizimle çalışan değerli fotoğraf sanatçımız Eylül Ceylan Türkpençe''nin resmi gözyaşları içinde sessiz çığlıklar atan küçük bir kız çocuğu gibiydi. Babasını 17 Ağustos depreminde kaybeden Eylül 14 yaşında babasız kalmış, babasız büyümenin ne demek olduğunu bilen bir yetişkin olarak Soma''da babasız kalan çocuklar için yüze yakın fotoğraf çekmiş ve projenin önemli isimlerinden biri oldu. Benim de etkilendiğim ve gördüğümde şaşırdığım babasını kaybeden küçük bir kız çocuğunun annesinin ellerine sımsıkı ve korku dolu bakışlarla tutunmaya çalışmasıydı. Bu resmin hikâyesini Eyyül şöyle anlatıyor; ''İzmir Devlet Tiyatrosu oyuncularını çekerken değerli oyuncumuz Hülya Dilek Kural Arda''nın çekimlere kızı İpek ile gelmesiydi. Çekimlere İpek de dâhil olmak istedi bende kabul ettim ardından Hülya hanımın yaptığı konuşma beni çok etkiledi.

- İpek''ciğim baba gitti ve artık gelmeyecek öyle düşün tamam mı kızım.

- Tamam anneciğim.''

Ardından İpek öyle bir ifadeye büründü ki annesiyle beraber duygu dolu fotoğraflar verdiler.''

İstanbul''daki çalışmalarımızı yürüten fotoğraf sanatçısı Mustafa Atasoy''un fotoğraf karelerine yansıttığı Soma faciasının derin kederini fotoğrafladığı ünlülerin gözlerinde görmemek imkânsız. Tiyatro sanatçıları, oyuncular kim olursa olsun çekimlerde kendilerini madencilerin ve ailelerinin yerine koyduklarında gözyaşlarına engel olamadıklarını dile getiren Mustafa Atasoy fotoğrafların derin anlamını bu şekilde kazandığını ifade ediyor

Elbette. O isimlerden birini sanıyorum ölene kadar artık hiç unutmaycağım. Aramıza Macaristan''dan katılan sevgili Júlia Dávid''in resminden söz ediyorum. O bana çok şey öğretti dolaylı olarak. Acıların bizi insan kardeşi kıldığını, onun siyah yüzüne rağmen kendini belli eden bembeyaz kalbine bakarak öğrendim. Júlia''nın acımızı paylaştığını anlatan simsiyah yüzünden etkilenmemek mümkün değildi. Resmi kadar sözleri ve tüm yazılarımızı Macar diline çevirip yayınlaması diğer Macar sanatçılara duyurmasıyla da çok büyük katkı sağladı. Júlia''nın yanımızda olduğunu belirten sözleri şöyleydi: ''Siz de Sekelistan için yürüdünüz benim halkım için çok büyük destek verdiniz. Asla unutamayız. Ölüm yoktu sadece özgürlük mücadelesi. Ama bu çok büyük bir felaket… Tanrı size yârdim etsin ve şifa versin bu acılara.''

Bir ressam olarak tüm fotoğrafları tek başıma da çizebilirdim tabi ki ama ilk baştan itibaren tek amacım Soma faciasının bir insanlık dramı olduğunu vurgulamaktı. Black Soma projesinin uluslararası bir proje olmasını sadece Türk halkına ait bir acı olarak kalmamasını sağlamaktı. Konu masumlar ve geride bıraktıkları çocuklar olunca bu acı nerede yaşanırsa yaşansın aynı tepki verilmeli diye düşünüyorum. Projede yaşları 50 ila 80 arasından seçtiğim başta İngiliz öğrencilerim olmak üzere Rus ve Hindistanlı öğrencilerim yoğunlukta. Hepsi felaketin ardından tüm hayatlarını dondurup benimle beraber yoğun bir şekilde Soma için çalışıyorlar. Dilini bile bilmedikleri ülkenin hiç görmedikleri ailelerin acılarını paylaşıp çocuklarının geleceği için kaygılanıyor ve ellerinden geleni yapıyorlar. Bunu yakından izlediğim her an dünyada iyi insanların varlığına daha çok inanıyor ve iyi insanların bir arada bir amaç uğruna yardım etme çabalarıyla büyüyen Black Soma projesini başlattığım için mutlu oluyorum. İzninizle projeye dâhil olan öğrencilerimin adını anmak isterim. Bu konuşmada, bu Türkçe metinde sonsuza kadar internette kalmalarını isterim: Mick Phılıps, Penolope Phıllıps, Janet Baldaccı, Shabnam Maraldı, Loreta Sujetıene, Svetlana Buttery, Arulselvi Kumaresh.

Black Soma projesinin ilk sergisi 4 Haziran Çarşamba günü Redbridge''deki Mossford Green Primary School Sergi Salonunda açılmış, izleyenlerden ve basından büyük bir beğeni toplamıştı. Black Soma sergisi bu kez 29 Haziran''da Londra''da bulunan Türk Derneği Bozca-Der''in 400 kişilik sergi salonunda açılacak. Serginin açılışı saat: 17.00 - 19.00 arasında yapılacak. Sergiye Londra halkından ve önemli isimlerden büyük bir katılım bekleniyor. Sergide Türkiye''den birçok ünlü ismin resimleri de yer alacak. 100''e yakın resmin yer alacağı serginin tüm eserleri acı dolu insan portrelerinden oluşuyor. Serginin açılışında İngiliz müzisyen Janet Baldaccı ve ardından birkaç sürpriz isim mini bir konser verecek. Denis Erd''in bestelediği müzikleri de sergide yer alacak.