Suharto'nun ülkesinden dünyaya hoşgörü dersi

Türkiye'nin 14 bin kilometre uzağında, dünyanın en kalabalık Müslüman nüfusunun yaşadığı Endonezya'da, Müslüman, Hıristiyan, Budist, Konfiçyus ve Hinduizme mensup insanlar, tüm dünyaya adeta hoşgörü dersi veriyor. 17 bin 500 adadan oluşan küçük bir kara parçası, 700'ün üzerinde dil ve kültüre ev sahipliği yapıyor.

Endonezya yönetiminde, dini cemaatlerin çok büyük ağırlığı var. Sivil toplum kuruluşu gibi faaliyet gösteren cemaatlerin ülkede binlerce okulu, hastanesi ve üniversitesi var. Kısacası, eğitim ve sağlık hizmetleri, büyük ölçüde dini cemaatler tarafından yürütülüyor. Din Şemset liderliğindeki Muhammediye cemaatinin, 400 sandalyelik mecliste 160 milletvekili, 40 milyon seçmeni, on binin üzerinde okulu, binin üzerinde üniversitesi var. Dini lider Gustur'un başında bulunduğu Nahtatul Ulema cemaati ise 50 milyon kişiye ulaşıyor. Devtletin tasarrufunda olan ve ülkede yaşayan tüm insanlara hizmet eden 14 bin okul, bin 500 üniversite, 400 hastane, cemaatlere bağlı olarak faaliyet gösteriyor. Kharisma Bongksa cemaatinin de yine yüzlerce okul, üniversite ve hastanesi bulunuyor.

Geçtiğimiz ocak ayında 86 yaşındayken vefat eden Endonezya'nın eski Cumhurbaşkanı Suharto, ülkeyi 32 yıl boyunca yönetti. Endonezya ekonomisinin hızlı yükselişinde büyük katkısı bulunan Suharto için halk, "kalkınmanın babası" sıfatını kullanıyor. 1998 yılında, büyük ekonomik kriz nedeniyle iktidardan indirilmeye zorlanan Suharto'nun ülkesi Endonezya, birçok Asya ülkesinde olduğu gibi büyük çelişkilerin yaşandığı ülke. Ülkenin Başkenti Jakarta, ilk bakışta, onlarca gökdeleni, dev alışveriş merkezleri, dünyaca ünlü şirketlerin faaliyetleri ve kent merkezinin güzelliğiyle modern ve zengin bir ülke görünümünde. Gökdelenlerin hemen yanı başındaki mahallelerde insanlar, tren raylarının kenarına kurdukları çadırlarda ve daracık sokaklardaki barakalarda, inanılmaz kötü şartlarda yaşıyor.

Tıpkı Hindistan'da olduğu gibi, toplumu sınıflara ayıran “Kast” sisteminin uygulandığı ülkede, en az 20 milyon hizmetçi bulunduğu belirtiliyor. Devasa gökdelenlerin altında küçücük seyyar tezgahlarda alışveriş yapan Jakarta'nın fakir insanlarının, içinde bulundukları durumdan hiç şikayetçi olmadıkları vurgulanıyor. Endonezyalıların bu kanaatkar tavrına şöyle bir örnek veriliyor: Günlük 10 bin rupiah'a (Yaklaşık 1.5 dolar) çalışan bir hizmetçiye, 'Sana 30 bin rupiah versem ne yaparsın' diye sorarlar. O da '3 gün yatarım' cevabını verir. Ekmek kültürünün olmadığı Endonezya'da en çok tüketilen besin maddesi pirinç. Ağır soslara bulanan ve kızgın yağda pişirilen yemeklerin yanında, mutlaka bir kase tuzsuz ve yağsız pirinç lapası yeniyor. Onlarca çeşit tropikal meyvenin yetiştiği ülkede, Düryan adlı meyve çok ünlü. Kavun görünümündeki dışı dikenli meyve, karbon monoksite benzeyen ağır bir koku yaydığı için uçaklara ve kapalı alanlara alınmıyor. Ancak kesildiğinde içinden çıkan krema şeklindeki çekirdekli meyvenin lezzetli tadı, bu ağır kokuyu unutturuyor. Afrodizyak özelliği bulunan Düryan'ın uzun süre yendiğinde bağımlılık yaptığı belirtiliyor.

Türkiye ile Endonezya arasında, çok ciddi bir ticaret hacmi bulunmuyor. Endonezya'da, 250'si 5 Türk okulunda çalışan öğretmenler ile aileleri, kalanı da öğrenci ve iş için gelenlerden olmak üzere 280 Türk yaşıyor. Türkiye ile Endonezya arasında iyi bir siyasi müttefikliğin bulunduğunu ancak bilgi eksikliği yüzünden ticaret hacminin gelişmediğini vurgulayan Jakarta Büyükelçisi Aydın Evirgen, 'Kortsa otomobil lastikleri için malzeme üreten bir fabrika kurdu. Dünyada bir numara oldu. Bir kaç şirket daha üretim tesisi ve ofis açtı. Ekonominin geliştirilmesi için toplantılar yapıyoruz. Bölge madencilik açısından çok zengin. Türk insanını çok seven bakir bir ülke var' diyerek, Türk işadamlarına çağrı yapıyor. Evirgen ayrıca, THY'nin bir an önce Jakarta'ya sefer başlatmasını istiyor.