Terör filmlerinin ucu bucağı yok

Saldırılar filmlerde belki kendine yeterince yer bulamadı fakat terörizm ve Amerikan Hükümetinin deyimiyle 'savaş', bizim deyimimizle 'işgal' filmlerinin hızla tırmanışa geçmesine neden oldu. 2005 yılından itibaren sistemli olarak ABD dış politikalarını sorgulayan politik ve askeri filmlerin üretildiğine şahit olduk. Syriana(2005), Jarhead (2006), Yargısız İnfaz (Rendition/2007), Yalanlar Üstüne (Body of Lies/2008), Ölümcül Tuzak (The Hurt Locker/2008), Yeşil Bölge(Green Zone/2010) gibi filmlerin tamamında iyi polis-kötü polis oyununun oynandığını görmek zor değil. Entrikacı güçlerle savaşmak zorunda olan Amerikan ajanları ya da askerleri, ülkelerinde oynanan pis oyunları su yüzüne çıkarırken bir yandan da Müslüman teröristlerle baş etmek zorundadır bu filmlerde. Çoğunda müttefik Müslümanların da yardımıyla, Müslüman cemaati doğrudan karalanmıyormuş gibi görünüyor ama incelikli bir olay örgüsüyle terörist Müslüman imajı pekiştiriliyor. Amerikan askerleri sadece ülkesinin değil, Ortadoğu halkının da güvenlik bekçisi olarak karşımıza çıkıyor. 'Vietnam gazisi' olarak tanıdığımız Iron Man'in bir anda 'Afganistan gazisine' dönüştüğü dönem (2008), söz konusu yapımlarla aynı yıllara denk geliyor. Üstelik kahramanımız buna rağmen üşenmeyip Afganlı Müslümanları, terörist Müslümanlardan kurtarıyor bir de... 2009'un en çok beğeni toplayan filmlerinden Avatar'da ise uzaylıları işgalci ABD güçlerinden koruyacak kahramanlar yine Amerikan askerleri.

Amerikan savaş politikaları ve sistemine karşı samimi eleştirilerin yapıldığı filmler de yok değil. Tek mekanda geçen Rodrigo Cortés filmi Toprak Altında (Buried/2010) sisteme yönelik en incelikli eleştirilerden biri. Tabi bu eleştirilerden kamyon şoförünü bir tabutla toprağa gömen Müslümanlar da nasibini alıyor. ABD sistemini terörizm üzerinden eleştirirken Müslümanlara karşı yapılmış en ağır saldırı ise ABD'de vizyona girmediği halde, ülkemizde geçtiğimiz yıl vizyona sokulan Akıl Almaz (Unthinkable/2010) filmi tarafından yapıldı. Hükümet adına çalışan kötü adamın da, milyonlarca insanı ölümle tehdit eden bombacının da Müslüman olduğu yapımdaki karalayıcı yaklaşımın sınırlarını siz düşünün artık.

Yerli sinemada islam ve terör konusunu ele alan yapımlar da son yıllarda daha sık karşımıza çıkmaya başladı. Atıl İnaç filmi Büyük Oyun (2010) olumsuz imajı karikatürize bir üslupla desteklerken, Tolga Örnek Labirent (2011)'le konuya Hollywood yapımlarından farksız yaklaşıyor. Mahsun Kırmızıgül'ün New York'ta Beş Minare(2010)'si ise hamasi yanı ağır basan iyi niyetli bir çaba düzeyinde kalıyor.

Oscar'lı film Çarpışma (Crash/2004) ile Amerikan toplumunda 11.Eylül sonrası yaşanan travmayı incelikle özetleyen yönetmen, senarist Paul Haggis 2007'de yaptığı Tanrı'nın Vadisinde (In the Valley of Elah) filmiyle, Ortadoğu'da ölen ABD askerlerinin ne uğruna savaştığını ve ülkesinin nasıl bir karanlık içinde olduğunu sorguluyor. Benzer bir hesaplaşmaya, 11.Eylül filmine de katkıda bulunan Ken Loach'a ait Tehlikeli Yol (Route Irish/2010) filminde de rastlıyoruz. Usta sinemacı Wim Wenders'in Bolluk Ülkesi (Land of Plenty/2004) adlı filmi ise, saldırı sonrası hastalıkları gün yüzüne çıkmış bir topluma dini ve vicdani bir perspektifle yaklaşıyor.