Tiyatroyu bırakamam, o beni bırakacak

Çok küçükken verilmiş bir karardı bu aslında. Yıllar sonra niçin küçükten beri bu işi yapmak istiyorum diye düşündüm. Bu bir fark edilme zaafıydı. Beni görsünler, bana baksınlar, beni alkışlasınlar, üstelik de para versinler isteğiydi. Sonra o zaafı güce dönüştürmeye çalıştım. Benim tiyatrocu olma meselem de bundan ibarettir.

Annem İngiliz olduğu halde, tutucu çevrelerde oturduğu için çevresinden etkilendi. O dönemde yaşadığımız yerde konservatuara iyi gözle bakılmıyordu. Benim kavgam o zamandan başladı. Bir sürü dedikodu çıkmıştı. Annemim ailesi tiyatrocuymuş fakat bu dedikodulardan dolayı konservatuara girmemi istemedi. O dönemde çok mücadele ettim.

O dine aldırış etmezdi. 'Ben Türk'üm' derdi o kadar. Annem 'Ben Türküm, benim çocuklarım Türk'tür' derdi sadece. Din bizim evimizde hiç söz konusu olmadı. Herkes kendi tercihleriyle yaşadı, ben de öyle. Gerçekten dine inananlara büyük saygım vardır. Bunu bir kişisel güç, politik araç olarak kullanılmasına karşıyım. Din herkesin kendisi ve Allah'ı arasındadır. Bana sorarsanız benim dinim dürüstlüktür, vicdandır.

İzmirli bir izleyicim bu oyunu Kanada'da izlemiş. Bana telefon etti: 'Kraliçe Lear tam da sizin için' dedi. Bana yolladı, okudum. Hemen yazarına yazı yazdım. Oyunu gerçekten oynamak istiyordum. Yazar buraya gelip beni izledi. 'Meğer ben bu oyunu sizin için yazmışım' dedi. Bu bana büyük bir keyif verdi. Oyun bence çok önemli. Dünyaya nasıl bakmak gerektiği konusunda mini mini reçeteler veriyor. Bu piyes tutmaz diye düşünüyordum ama seyirciyi müthiş birleştirdi. Yanılmışım.

Tiyatro sayesinde ayaktayım. Sanatla uğraşmak insanın ömrünü katlar buna inanıyorum. Çünkü sanat nelere can veriyor. Sanatın gücüdür bugün beni ayakta tutan.

Tiyatro benim yaşamım oldu. Uyuduğumdan fazla oynadım. Yani sahnedeki vaktim, yataktaki vaktimden daha çoktur. Ömrüm provalarda ve oyunlarda geçti. Evim sahne oldu. Bazı evlerimden çok şikayetçi oldum. Çünkü daracıklardı. Bir de her seyirci oyunu başka türlü etkiliyor. Yani hırpalanıyorsunuz. Seyircinin ısısını, ışığını, nefesini doğru aldığınız zaman buluşma oluyor, aşk doğuyor. Aşk olmadığı oyunlarda başarı yakalanmıyor. Ben ne yaparsam yapayım yarımdır. O yarımı seyirci tamamlarsa tiyatro olur. Her şeysiz tiyatro olur, seyircisiz tiyatro olmaz.

Sevdiğim bir işi yapmanın mutluluğunu kazandırdı. Gerçekten bu zaafımı zaman zaman güce döndürebilme çabalarının sonuç verdiğine tanık oldum. Sevdiği işi yapan kaç insan vardır dünyada? Benim bir dinim de sanattır. Sanata inanır ve güvenirim. Sanatta bir garip mistisizm bulurum. Mevlana'da bulduğum gibi.

Sahne heyecanı geçmez. İlk sahneye çıktığımdan daha beter oluyor, giderek. Sahneye çıktığım zaman sırtımda bir çuval yumurta taşır gibiyim. Bir de yaşım 81.

Onu da hesaba katmam gerekir. Ama sahneye çıktığım zaman yaşsız olduğumu hissediyorum. Bu bana Allah'ın bir lütfudur. 71 yıldır uğraşıp duruyorum bu işle ve bana mutluluk vermesi caba. Acı vermedi mi çok, Gözyaşı döktürmedi mi fazlasıyla, düş kırıklıkları vardı. Ama hep o düş kırıklıklarını yenmek, bir dahaki sefere daha iyi yapmak için çabaladım.

Öyle bir zaman koymuyorum kendime. Tiyatro bir aşk ve güç işidir. Bu ikisi varsa niye bırakayım tiyatroyu? Niye kendimi bu mutluluktan mahrum edeyim? Yaşam bir defa var ve önemli olan mutlu yaşamak. Mutlu yaşamak demek ürüterek yaşamak demek ve sevdiği bir işi yapmaktır. Sevdiğin bir işi üretirken, nefes almış olursun. Uzun lafın kısası tiyatro beni bırakır, ben onu bırakamam.

Onların hepsi bendim başka hiç kimse değildi. Sen de birkaç rol oynamaya başlasan içerinden çıkaracaksın. Çünkü sende bin tane kişi var. Senin içinde bir sürü insan var. Bazen haşin olan, bazen çok iyi kalpli, bazen sıkı elli, bazen çok cömert. Bu değişik karakteristik özellikler herkeste vardır. İşte tiyatronun en önemli yanı, sana seni tanıtıyor. Senin kendini tanımana vesile oluyor. Kendini tanımayan insan başkasını tanıyamaz, mümkün değil.

Elbette devam ediyor. Para lazım. 12 ay maaş ödedik tiyatroda. Herkesi sigortalı ettik. Şimdi sadece teknik ekibe sigorta yapabiliyoruz ve maaş ödeyebiliyoruz. Ben teknik ekibin maaşlarını ve sigortalarını ödeyebilmek için çalışıyorum. Gece gündüz yollardayım. Sadece yevmiye alıyorum. Hiçbirisi benim cebime girmiyor. Hiçbir zaman girmediği gibi. Tiyatroda parayı çıkaramıyoruz ve sahneyi devlet tiyatrosuyla paylaşıyoruz.

Bu çok ağır geliyor.

Maddi durumunuzun kötü olduğuyla ilgili haberler yayınlandı...

Onların hepsi yalandı, ben kimseyle konuşmadım bu konuyu. Benim koskoca tiyatrom var. Bugün tiyatroyu satmaya kalksam milyarlar eder. Tiyatrodan fazla kazanmadım ama ömrümce hocalık yapmış biriyim. Yaşadığım ev belli. Benim böyle bir durumum yok.

Her gün derim. Keşke öyle bakmasaydım, keşke bunu giymeseydim, keşke sesimin tonu burada bu kadar sert çıkmasaydı. Bütün gün, gece yattığım zaman bunu soruyorum. Öyle demeseydim, şu kelimeyi kullanmasaydım derim hep. Mesela bazı insanlar vardır yaptığı hiçbir şeyden pişmanlık duymazlar. Ben pişman olmazsam öğrenemem gibi geliyor. Her yaptığımdan memnunum, asla pişman olmam diyen biri olmadım.

Geçen gün bana bu soruyorlar ve doğru düzgün cevap veremiyorum dedim. O zaman bir oyun geldi aklıma. Onu kaydetmedim, şimdi yine hatırlamıyorum. Şimdi Emel Koç'un yazdığı Aliye Berger'in biyografisi Alyoşa'yı oyunlaştırmayı düşünüyorum. Yapabilir miyim bilmiyorum.

Hepsi benim bir tarafımı yansıtmış ve rahatlatmıştır. Hepsi bende bir katharsis yaratmıştır ve tedavi etmiştir bir şekilde. Çünkü içinizde sıkışmış, dışarıya çıkaramadığınız bir sürü duygunuzu açığa vurursunuz. Bazen ağlarsınız rahatlarsınız ya... Onun gibi bir şey oluyor. Bir arınma halidir tiyatro.

Kızım en iyi arkadaşımdır. Her zaman iyi anlaştığımızı söyleyemem zaten, bu mümkün değil. Hiç kimseyle çok iyi anlaşmak mümkün olmuyor. Ama aramızdaki aşk öyle bağlayıcı bir güç ki, anlaşmamak önemli değil. Benim sevdiğim de bu işte. Bir aşk kurmak… Tiyatroyla aramdaki bu aşk olmasa bazı koşullara imkanı yok dayanamazdım. Şu an evde tek yaşıyorum. Ama yalnız değilim. Kitaplarım, müziğim, bilgisayarım var. Şikayetçi değilim hem de hiç. Şükransızlığın acısını yaşıyorum o ayrı.