Türk resmini kolektif başarı dünyaya açar

Ressam Ahmet Güneştekin, dünyanın en önemli sanat galerilerinden Marlborough Gallery'nin sanatçısı olduktan sonra, ilk kişisel sergisini geçtiğimiz hafta New York şubesinde açtı. Beklenenin çok üstünde ilgi gören sergideki eserlerin tamamı henüz açılışın gerçekleştirildiği saatlerde önemli koleksiyonlara dâhil oldu. Güneştekin'in resimlerinin konusu, çocukluğunda büyüklerinin anlattığı efsaneler. İl, kasaba kasaba gezerek Anadolu'nun mitolojik efsanelerini derleyen Güneştekin, bunları tuvale kendisine özgü bir teknikle yansıtıyor. Eserleri bugün yurtiçi ve yurtdışında birçok önemli koleksiyonda yer alan Güneştekin, 'Batı'yı kopyalayıp Doğulu olamayız! Her konuda biraz kopyacı olabiliriz ama sanat buna asla izin vermiyor. Birkaç değerli kişi dışında yurtdışında tanınan sanatçımız maalesef yok' diyor.

Marlborough Gallery direktörlerinin 2012 Contemporary İstanbul fuarındaki sergileri için İstanbul'da bulundukları sırada değerli dostum Dağhan Özil kendilerine o günlerde devam eden 'Yüzleşme' sergimin kataloğunu hediye etmiş. Katalog, Galeri Genel Direktörü Pierre Levai ile diğer direktörlerin ilgisini çekmiş. The New York Times muhabiri Susanne Günsten'in, sergiyle ilgili International Herald Tribune'de yayımlanan haberini de okumuşlar. Ardından sergiyi merak edip ziyarete geldiler. Katalogda görüp etkilendiklerini söyledikleri eserleri canlı görünce de sanatçıları olmamı teklif ettiler.

Hayır, maalesef olmamış. Merhum Burhan Doğançay'ın uzun yıllar böyle bir arzusu olduğunu duydum ama ne yazık ki buna ömrü yetmedi. Ama umarım çok yakın bir zamanda diğer Türkiyeli sanatçıları da dünyanın bu denli önemli merkezlerinin saygın kurumları içinde yer aldıklarını görürüz.

Marlborough Gallery, dünya genelinde ciddi bir saygınlığa sahip bir sanat kurumu. Direktör Pierre Levai ve ile ailesi iki kuşak boyu uluslararası sanat arenasının söz sahipleri arasında yer alıyor. Londra'da açtıkları ilk galeriyle birlikte kurumsallaşmaya, diğer sanat kurum ve kişileriyle sağlam bağlar kurup bu bağları geliştirmeye başlamışlar. Marlborough Gallery bu bağlarını günümüzde üst düzeyde tutuyor ve dünyanın önde gelen sanatçı, sanat tarihçi, eleştirmen ve akademisyenleriyle sürekli bir diyalog halinde. Donald Kuspit de bu önemli kişiler arasında yer alıyor.

Sevgili Pierre'nin yakın dostu olduğundan dolayı Marlborough Gallery sanatçılarını daha yakından tanıma fırsatı buluyor. Benden de bu vesileyle haberdar olmuş ve eserlerimi inceledikten sonra beni Kandinsky'nin sanatı hakkında ele aldığı eleştirilerine yakın bulmuş. Bu durum onun benimle daha yakından ilgilenmesini sağlıyor tabi ve sonra böyle bir metin kaleme alıyor.

Onlarla aynı duvarlarda asılı bulunup yakın olmak çok özel ve ifadesi çok zor bir duygu. Bu konumda olmak öncelikle güven veriyor insana tabi. Bugüne kadar binlerce tereddütle ve büyük korkularla atmış olduğunuz, karşılığında ağır, acı veren hatta kimi zaman yıldıran eleştiriler aldığınız adımlarda haklı olduğunuzun objektif ve güçlü göstergesi olarak görüyorsunuz.

Olayın öznesi olarak görüldüğüm için 'başarı' ifadesini kullanmam doğru değil ama Mezopotamya ve Anadolu'nun tarihinden beslenen biri olarak bu ifadenin, bu tarihi zenginleştirmiş olan insanlar için defalarca kullanılması gerektiğini düşünüyorum.

Bu konuda maalesef diğer birçok alanda olduğu gibi Türkiye'nin uluslararası alanda bir yere sahip değil. Birkaç sanatçı ve de bir-iki eserle Türkiye dışında bir yer tutabilmek imkânsız. Bu konuyu daha açık ve derinlemesine detaylandırmak, konuşmak elbette mümkün ama bu başlı başına üzerinde düşünülmesi, tartışılması ve çözüm perspektiflerinin sunulması gerektiği bir konu. Ama şunu diyebilirim ki Batı'yı kopyalayıp Doğulu olamayız! Her konuda biraz kopyacı olabiliriz ama sanat buna asla izin vermiyor. Birkaç değerli kişi dışında yurtdışında tanınan sanatçımız maalesef yok. Son zamanlarda bir hareketlilik var ama başarı istikrar ve bu istikrarla birlikte kolektif ve interaktif bir gelişim süreci gerektirdiğinden dolayı bu hareketliliğin sağlam temellere oturacağını düşünmüyorum.

Türkiye için, sanat dalları arasında belki de en zor olanı resimdir diyebilirim. İslam kültürüyle yoğrulmuş ve İslam'ın kutsal yasakları içinde çok katı bir kuşatma altında olan resim sanatında bir olgunluğa erişmek çok zor bir olay. Batı'yla ya da Uzakdoğu'yla aramızdaki mesafe çok uzun ve derin. Biz kendimizi ne kadar geliştirebilmişsek onlar bu gelişimin birkaç katı daha da ilerlemişler ve 'gelişim' her adımı bir öncekinden daha hızlı atılan bir ritme sahip olduğu için biz beş adımı birden dahi atsak, rakiplerimiz daha fazlasını koşuyorlar!

Bu tablo çok iç açıcı olmayabilir ve size, bu gördüklerimden daha farklı bir şeyler söylemeyi çok isterdim. Bu konuyu genelde kişi bazında ele alıp değerlendirirler ve benim çizmiş olduğum bu tablodan farklı bir resim çıkıyor ortaya. Ahmet Güneştekin New York'ta, bu kişisel bazda bir başarı olarak görülebilir ama bu başarıyla resim sanatında dünyada bir yer edindiğimizi düşünmek yanlış olur.Tek kişinin başarabileceği bir şey değil.

Sanat, bir üretim biçimi ve elbette sürekli bir dönüşüm içinde. Klasik, modern, çağdaş, güncel süreçleri içinde dönüşmek şart… Sanatımın, en uzak geçmişle olan bağlarını nasıl ki sıkı tutuyorsam en yenisiyle de o derece güçlü ilişkilerini sağlamaya çalışıyorum. Düz tuvallerle başladığım sanat yaşamımda şimdi boyutlu tuvaller, heykeller, enstalasyonlar, videolar ve kilim tasarımları var. Bunlar bir noktada birbirinden ayrılıyorlar ve dolayısıyla her birinin kendine has teknikleri var. Kısacası, üslup, disiplin değişince teknik de paralel bir şekilde dönüşüp değişiyor tabi.

Bu ihtimal her zaman vardır ve bu da evrensel olmanın bir anlamda dayattığı bir şey. Mesela 'optik degrade' adını verdiğim son dönem eserlerimde bu açılımı görebilirsiniz.

Eserin büyüklüğü ve üslubuna bağlı olarak değişiyor tabi ki. Tasarım ve yapım aşamaları çok yoğun geçiyor. Günün sadece 4-5 saatini uykuda geçiren biri olarak günün kalan zamanının neredeyse tamamını çalışarak geçiriyorum. Bazen bir eseri zihninizde tasarlamak çok uzun zaman alabiliyor ve yapımı çok kısa bir sürede tamamlanabiliyor. Bunun tam tersi de olabiliyor; kimi bir yıl sürüyor kimi de bir hafta sürebiliyor.

Ben yıllar önce de heykel yapıyordum tabi. 'Haberci' belgeselinin sanat yönetmenliğini yürüttüğüm dönemde canlı performanslar şeklinde birçok heykel çalışması yaptım. Ama asıl kendi özgünlüğümdeki ilk heykelleri 2010 yılında yaptım. Bu heykeller tekniğimin bir dönüşümü sonucunda ortaya çıktı ve düz tuvallere önce bitişik bir boyut olarak eklendiler. Daha sonra da tuvallerden ayrılıp özgün, bağımsız bir karaktere büründüler. Bu eserleri ilk olarak Contemporary İstanbul 2010'da sergilemiştim. Sonraki tüm sergilerimde de yer aldılar ama Marlborough Gallery'deki sergimde heykel yer almıyor. Ama önümüzdeki yıl bambaşka heykellerle karşılaşacağımızı şimdiden söylemek istiyorum.

O dönemde rahmetli Doğançay'ın ve benim eserlerimin yüksekliği, ki aslında dünya sanat piyasasına baktığınızda hiç de öyle yüksek rakamlar değildi, nedeniyle neredeyse linç edilmiştik. Bize bu yapılırken sanat bir anda Türkiye'de gündeme oturdu ve bana göre bir dönüm noktası oldu. Hem medya hem iş dünyası hem de sosyal mecralarda sanat konuşulmaya, tartışılmaya başlandı ve çağdaş sanat piyasamız, tarihinin en büyük adımlarını o tartışmalar sayesinde gerçekleştirdi.

Artık dünyanın ilk on ülkesi arasındayız ve ülkemizde de sanat eseri, çok değerli bir menkul değer olarak işlem görüyor. Bu konunun bir 'hacim' boyutu var ki çok çok önemlidir. 43 milyar Euro'luk dünya sanat piyasası içindeki payımızın 250 milyon olması, bu anlamdaki uluslararası imajımızın nasıl bir durumda olduğunu açıkça ifade ediyor. Düşünün ki daha geçenlerde, Francis Bacon'ın, 'Lucian Freud Üçlemesi', 142 milyon 405 bin dolara (280 milyon lira) satıldı. Bizim yıllık ciromuzun bile üstünde bir rakam. Bu da gösteriyor ki daha çok tartışmaya, biraz daha linçe ihtiyacımız var!

Marlbororugh Gallery'le birlikte Türkiye'nin mücevher devi Altınbaş Grubu da bana destek sunmaya başladı. Sergimin öncesinde New York'ta onuruma önemli isimlerin ve özel davetlilerin yer aldığı bir yemek verdiler. 2014 yılı içinde Altınbaş'la ortak bir şekilde çok özel bir projeyi hayata geçireceğiz. Efsanelerin referans alındığı altın ve mücevher tasarımları yapacağız ve bu tasarımlarla referans alınan mitolojileri işleyen eserlerimin de yer aldığı bir sergi konseptiyle Türkiye'nin 7 bölgesini dolaşacağız.

Çok özel sanatsal etkinlikler planlıyoruz. Bu projeyi bu kadar kapsamlı bir şekilde ilk defa sizinle paylaşıyorum. Yok olmaya yüz tutmuş el sanatlarına yeniden bir nefes vermeyi, geleneksel sanatla çağdaş sanatı buluşturmayı hedefliyoruz. Ne kendini ne de bir başkasını tekrar etmeyen, ilk ve tek olan, Mezopotamya ile Anadolu'nun ağırlığını koyduğu, kaygısız, çağdaş ve güncel çalışmalarla…