Türk sineması madene inemedi

13 Mayıs'ta Manisa'nın Soma ilçesinde meydana gelen maden kazası, Türkiye'yi yasa boğarken, üç yüzü aşkın madencinin hayatını kaybettiği acı olay, dikkatleri bir kez daha madenlere ve buradaki çalışma koşullarına çekti. Bilançosu gün geçtikçe artan büyük felaket vesilesiyle, sinemamızın meseleye bakışını yansıtan filmlere göz atmak istedik. Ancak 100. yılını kutlayan Türk Sinemasının maden karnesi pek de iç açıcı değil. Öyle ki ülkemizde 1941'den bu yana meydana gelen ve binlerce işçinin hayatını kaybettiği maden kazalarıyla ilgili çekilen film sayısı, bir elin parmağını geçmiyor.

Aralarında Ömer Lütfi Akad'ın 'Diyet' ve Ertem Göreç'in 'Karanlıkta Uyananlar'ın bulunduğu az sayıdaki film işçi, sendika, grev ve çalışma koşullarını konu ederken, sinemamızda maden ana temalı tek filme, yönetmen Yavuz Özkan imza attı. Maden adlı filmin senaryosunu da kendisi kaleme alan Yavuz Özkan dışında, yönetmen Sinan Çetin'in Bir Günün Hikâyesi ve yine aynı konuya dikkat çeken bir olayı konu eden Erden Kıral imzalı Yük, bu alanda çekilen üç film olarak öne çıkıyor.

İşte üç kurmaca, bir de belgeselin yer aldığı, sinemamızın maden karnesi.

Yönetmenliği Sinan Çetin'in yaptığı 'Bir Günün Hikâyesi' isimli film, maden işçilerinin yaşadığı sorunları, törenin ket vurduğu bir aşk dramı etrafında anlatıyor. Başrollerini Fikret Hakan ve Nur Sürer'in paylaştığı 1980 yapımı film, bir maden ocağında çalışan Mustafa'nın hikâyesi. Mustafa, göçük altında kalıp ölen ağabeyinin dul karısı Emine'yle evlenmek zorunda bırakılır. Her ne kadar onun gönlü Zeynep'te ise de büyüklerin baskısı ile Emine'yle evlenmek zorunda kalır. Film, bir yandan bu dramı işlerken, öte yandan maden ocağındaki gelişmeleri beyazperdeye aktarıyor. Dönemin atmosferi bakımından sakıncalı bulunan Bir Günün Hikâyesi, kısmen sansürlenip, bazı ek sahneler konularak vizyona girebildi. Nur Sürer, filmdeki rolüyle, 1982'de Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde En İyi Kadın Oyuncu ödülünün sahibi oldu.

Çekimleri Zonguldak'ta yapılan ve yapım ve yönetmenliğini Gül Büyükbeşe'nin üstlendiği 'İnci dişli kardeşim' adlı belgesel, Zonguldak'taki maden işçilerinin zorlu yaşam mücadelesine yoğunlaşıyor. TRT Belgesel ve TRT Turizm kanallarında gösterimi yapılan belgesel, özellikle işçilerin günlük yaşamına dair ayrıntılarla dikkat çekiyor.

Senaryo ve yönetmenliğini Yavuz Özkan'ın üstlendiği 1978 yapımı Maden, sinema tarihimizde maden işçilerinin sorunlarına odaklanan tek yapım olarak dikkat çekiyor. Başrollerini Cüneyt Arkın, Tarık Akan, Halil Ergün ve Hale Soygazi'nin paylaştığı film, yer altı ocaklarında yaşanan ölümler üzerine, işçiler arası dayanışmayı sağlamaya çalışan İlyas'ın mücadelesini konu ediyor. İlyas'ın yoğun çabalarıyla örgütlediği arkadaşları, birlik olup maden ocaklarındaki şartların iyileştirilmesi için eylemlere başlarlar. Her türlü baskıya rağmen vazgeçmeyen işçiler, İlyas'ın yine bir göçük esnasında hayatını kaybetmesiyle, gerçek anlamda kenetlenip harekete geçerler. Sendikal haklar, grev, toplu sözleşme ve bu alandaki pek çok konuya da değinen film 1978'de düzenlenen Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde En İyi Film, En İyi Erkek Oyuncu (Tarık Akan), En İyi Kadın Oyuncu (Hale Soygazi), En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu (Meral Orhonsay) ödüllerinin sahibi oldu.

Gerçek bir öyküden senaryolaştırılan Yük isimli film, cinayet sebebiyle hasmından kaçmak için madende saklanan bir adamın hikâyesi. Yönetmenliğini Erden Kıral'ın yaptığı filmin başrollerini Nadir Sarıbacak, Tansur Biçer ve Tülin Özen paylaşıyor.

Sinemanın ünlü bilim kurgu kahramanlarından Godzilla, yeni bir macera için geri döndü. Görsel bir şöleni andıran görkemli sahneleriyle dikkat çeken filmin senaryosu ise beklentileri karşılamaktan uzak.

Yönetmenliğini Gareth Edwards'ın üstlendiği ve başrollerini Aaaron Taylor Johnson, Ken Watanabe, Elizabeth Olsen ile Juliette Binoche'in paylaştığı film, Godzilla'nın dünyayı nükleer enerjiden beslenen iki canavara karşı korumasını anlatıyor.

Devasa bütçesi ve teknolojinin en son imkânlarıyla kotarılan Godzilla, efsane canavarın uykusundan uyanıp, yeniden yeryüzüne çıkışını başarılı bir biçimde yansıtıyor. İnsanlığı yok etmek için harekete geçen iki yaratığı durduran Godzilla, yeniden derin sulara geri dönüyor. Özellikle 3D formatıyla sinemaseverlerin keyifle seyredeceği filmin vasat senaryosu ve yüzeysel diyalogları, görselliğiyle aynı tadı vermiyor.

Uzayın dokuzuncu sektör adıyla bilinen tehlikeli ve henüz keşfedilmemiş kısmında bulunan bir nebulanın içinden gaz ve partikül örnekleri toplamak üzere Murat kaptan komutasındaki bilim adamlarından oluşan dört kişilik küçük bir mürettebat Albatros uzay istasyonundan Savarona uzay gemisiyle ayrılarak yola çıkarlar. Bu basit gibi görünen yolculukları onların yaşamla ölüm arasında kalacakları bir savaşın tam ortasına götürecektir. Bu savaşı kazanamazlarsa tüm güneş sistemi ve insan soyu da yok olacaktır. İşte bu savaşın kaderini Murat kaptan ve mürettebatının amansız mücadelesi belirleyecektir.

Uzay Kuvvetleri 2911, hikaye ve karakterleriyle büyük ölçüde Hollywood etkisinde bir yapım. Filmin kahramanlarının uzaylı düşmanlarıyla yaptıkları kokoreç ve çay sohbeti, zaman zaman başkahraman Murat'ın Türklere has tepki biçimi ve diğer bazı espriler seyirciyi gülümsetse de, filme yerel bir kimlik kazandırmaya yetmiyor. Olay örgüsünü klasik anlatımdan alan film, animasyon tekniği bakımından beklentiyi karşılamasa da ilk olması bakımından kayda değer bir deneme. Çetin Yeltekin, Rıza Gülmez ve Gamze Demir'in seslendirdiği filmin kurgusunda, genç kuşak kısa filmcilerden Ekrem Doydu'nun imzası var.