Uygarlık kafesini kırmak

Gerekliliğine inanan, üzerine düşen görevi yerine getirmeye kararlı pek çok gencin dahi hayatında onulmaz yaralar açan savaş, daha hassas olanlar içinse büyük bir yıkım. Yaşıtlarından farklıysa bir çocuk, kuşları seviyorsa mesela, her çocuk gibi uçmayı hayal ediyorsa ama bunu diğerlerinden bir nebze ileri taşıyorsa, deneyler yapıyorsa, kendine kanatlar takıyorsa, rüyalarında göklerde süzülüyorsa… O zaman iş değişiyor. 20 yaşına geldi diye eline silah verilip muharebe alanına gönderilin o çocuk, patlayan bombalar, silahlar, kurşunlar arasında önce hayallerini sonra kendini kaybediveriyor. Bulması ise çok güç. Ama yine de imkansız değil. Kanatlanıp uçmak da mümkün çünkü.

Birdy böyle bir filmdi. Kuşlara olan tutkusu nedeniyle kendisine Birdy denen bir çocuğun savaş öncesi ve sonrası, en yakın arkadaşı Al ile yaşadıklarını anlatıyordu. Savaş öncesinde heyecanlı, coşkulu, hayalperest gençlerdi. İzlemek büyük keyif. Sonrasında yaşadıkları tahribatsa akıldan çıkmayan türden.

Film bir roman uyarlaması aslında. Ve şimdi de İstanbul Devlet Tiyatrosu tarafından sahneye taşındı. Geçtiğimiz gün galası yapılan oyun oldukça genç bir kadroya sahip. İki katlı bir dekor tasarlanmış; yukarıda Al ile Birdy'nin ilk gençlikleri var, aşağıda ise birinin akıl hastanesine düşmüş, diğerinin yüzü yara bere içinde kalmış halleri. Savaş sonrası dibe çökmüşler iyice. Birdy çocukluğunda, gökyüzünden alamıyor gözlerini. Uçmayı düşlüyor, kuşları, özgürlüğü… Aşağıda ise büyük bir kafesin içinde. Uygarlık kafesinin.

Oyunu izlerken aklıma sürekli Al rolündeki Nicholas Cage ve Birdy rolüyle unutulmayacak bir performans sergileyen Matthew Modine geldi. Filmde kullanılmamış ama oyunda yer verilen bölümleri seyrederken, onlar oynuyormuş gibi düşündüm, öyle izledim. Kısacası filmden sıyrılıp oyuna katılmakta güçlük çektim. Ama son yaklaştıkça iş değişti. Filmden farklı bir final vardı zira. Dünyaya küsen Birdy en sonunda Al ile konuşuyordu. Filmdekinden çok daha fazla. “Tüm bu olanları kabullenebileceğimiz bir son bulalım. Hayata kaldığımız yerden devam edeceğiz. Hayır aslında o kadar da kolay değil. Hiç kimse bu kadar kolay kurtulamaz. Ama denemeye değer” diyordu. Oyunda hem Al hem de Birdy kendileri nasılsa öyle hayal ediyorlardı geleceği de. Ve ikisi de sona geldiklerinin düşünüldüğü bir anda, yeniden hayata tutunmayı başarıyorlardı. Akıl hastanesinde kilit altında tutulan Birdy, Al'ın gelmesiyle yaşama dönme cesareti buldu kendinde. Birlikte bisiklet sürdükleri, kanarya besledikleri, araba tahmini oyunu oynadıkları, donmuş gölün üzerinde kaydıkları o güzel günlerin hatrını kırmadı.

Al da çok korktuğu savaş günlerini unutmak için Birdy'den yardım alacak belli ki. Çünkü her erkeğin, 'gerektiği gibi!' savaşa hazır olduğunu düşünse de gerçeğin öyle olmadığını görmüştü. Cephede çok korktuğunu itiraf etti Birdy'ye. Herkesten çok korktuğunu. Belki de en gerçek olan buydu. Ve korktukları, ülkeleri kazansa da aslında kaybettikleri bir savaşı geride bırakmak için tımarhane kafesini kırmaya koyuldular. Dışarı çıkacaklardı. Deneyeme değer olduğu için…