Ver elini Üsküp -2

Üsküp'ü bize unutturmayan Yahya Kemal'dir. Yahya Kemal'e de Üsküp'ü unutturmayan annesi Nakiye Hanım'dır. Çünkü Yahya Kemal için Üsküp, önce annesi Nakiye Hanım, sonra da Redife Hanım demektir. Yahya Kemal Redife Hanımı ilk gördüğünde 5 yaşındadır. Etkilenir, zamanla unutur. Onüç-ondört yaşlarında ikinci defa görür ve içinde küllenen ateş yeniden alevlenir. İlk şiirini onun için yazar. Redife Hanımla evlenen (rakibi) Rufai Tekkesi Şeyhi Saadettin Efendiye götürür; takdir edilir. Saadettin efendinin tenkit ve tavsiyelerine uyarak şiir okumalarına dalar. Bir Üsküp ayaklanmasının şiirini yazar ve halk tarafından beğenilir. Şiirde tekâmül yolunda devam eder.

Balkanlar, Yahya Kemal'in şiirlerine hasret dolu hatıralar halinde akseder:

Balkan şehirlerinde

geçerken çocukluğum;

Her lahza bir alev

gibi hasretti duyduğum.

Bizi Balkanlara bağlayan ve içimizde sürekli ağlayan “Açık Deniz”, Yahya Kemal'in içinde, hiçbir kıyının dindiremeyeceği sonsuzluğa benzeyen bir ağrıdır. Bu ağrı zaman zaman nükseder:

Kalbimde vardı “Byron”u

bedbaht eden melâl

Gezdim o yaşta dağları,

hulyâm içinde lâl,

Aldım Rakofça kırlarının

hür havasını,

Duydum akıncı

cedlerimin ihtirasını,

Her yaz, şimâle doğru

asırlarca bir koşu,

Bağrımda bir akis gibi

kalmış uğultulu…

Mağlupken ordu,

yaslı dururken

bütün vatan,

Rü'yâma girdi her gece

bir fâtihâne zan.

Hicretlerin bakiyesi

hicranlı duygular,

Mahzun hudutların

ötesinden akan sular,

Gönlümde hep o zanla

beraber çağıldadı,

Bildim nedir ufuktaki

sonsuzluğun tadı!

Her esen rüzgârda başka teselli arayan ruhumuzun artık o topraklarda doğmadığına yazıklanan Yahya Kemal:

Derler: İnsanda

derin bir yaradır

köksüzlük;

Budur âlemde

hudutsuz ve

hazin öksüzlük.

Diyen “Koca Mustâpaşa”sında ve annesi Nakiye Hanım için yazdığı:

Üsküp ki Yıldırım

Beyazıd Han

diyârıdır.

Evlâd-ı Fâtihân'a

onun yâdigârıdır.

Firûze kubbelerle

bizim şehrimizdi o;

Yalnız bizimdi,

çehre ve rûhiyle biz'di o.

Üsküp ki Şar

Dağı'nda devamıydı

Bursa'nın.

Bir lâle bahçesiydi

dökülmüş temiz kanın.

…

Ben girmeden hayâtı

şafaklandıran çağa,

Bir sonbaharda

annemi gömdük

o toprağa.

…

Vaktiyle öz vatanda

bizimken, bugün niçin

Üsküp bizim değil?

Bunu duydum, için için.

Dediği “Kaybolan Şehir” gibi daha nice şiirlerinde bizi o topraklara, yani şimdi içinde bulunduğumuz, ama birer turist gibi girip dolaştığımız şu topraklara, hiç olmazsa hissen de olsa bağlamış, bağlıyor ya yeter.

Kalbimde bir hayâli

kalıp kaybolan şehir!

Ayrılmanın bıraktığı

hicran derindedir!

Çok sürse ayrılık,

aradan geçse çok sene,

Biz sende olmasak bile,

sen bizdesin gene.

Diyen şiirler, birer dua idi, bizler için, mahzun hudutların ötesindekiler için.

Ve işte seneler sonra, hiç akla gelmedik bir biçimde bizi, Fatih Üniversitesi öğrencilerinden ve öğretim üyelerinden bir gurubu bağrına basan Üsküp Yahya Kemal Koleji, bu duaların birer meyvesi gibi geldi bize. Annesi bu topraklarda bir tarih tohumu gibi yatan Yahya Kemal, birer kültür ve medeniyet meyvesi olan şiirleriyle; o kültür ve medeniyet şuurunu aşılayan nesirleriyle bizi bu topraklarla tekrar buluşturuyor.

Kafile başkanımız Mehmet Gümüşkılıç Bey, geziye çıkarken Yahya Kemal Bey'in şiirleriyle Çocukluk ve Gençlik Hatıralarını yanımıza alalım, ihtiyacımız olur, demişti. Aldık, ama Mehmet İpşirli, Mahmut Kaplan hocalarımla bir marketten aldığımız yolculuk nevalelerini taşıyıp otobüse yerleştirme telaşiyle bir poşet içine koyduğumuz kitapları kaybettik. Bu nevalelerin alınışı da ayrı bir yazı konusu olur. Yolculuk boyunca bir otobüse yetecek yiyecekle bunları dağıtacak malzeme alındı. Mahmut Kaplan Beyle ben, bu çok fazla, hem ne gereği var, gittiğimiz yerlerde nasılsa bulunur, dedik, kendi kendimize ama İpşirli Hocam haklı çıktı. O uzun yollarda, hem otobüs içinde hem de duraklarda, ne kadar işe yaradı, bilemezsiniz. Eh, tecrübe işte…

Mehmet İpşirli hocam, o engin tecrübesiyle öğrencilere: “Geziye niçin çıktığınızı iyi düşünün. Asıl görmeniz gereken yerlere dikkatle bakın. Fotoğraflarını çekin. Fotoğraflarınızı çektirin. Özellikle tarih olan, tarihe işaret eden yerleri hiç kaçırmayın. Haklarındaki ansiklopedik bilgiye ulaşmanız kolay. Zor olan, buralara gelmektir. Bu gezi sizin için bir fırsattır, bu fırsatı iyi değerlendirin.” Uyarısında bulunduğu için öğrenciler, fotoğraf makinelerini ellerinden hiç bırakmadılar. İpşirli Hocam bir Balkan Tarihi uzmanıdır. Birçok Ansiklopedide Balkanlardaki Osmanlıya ait makaleleri var.

Üsküp üzüntüler diyarı. Yahya Kemal Kolejlerinin bulunduğu bölge, yani Vardar Nehrinin bu yamacıyla, o meşhur Osmanlı yâdigârı Vardar Köprüsü'nün öte yakası, imar bakımından çok farklı. Öte yaka daha zengin, bu yaka ise biraz daha fakir. Bu yaka da tarihi dokusuyla daha zengin, daha Türk ama çok tahribata uğramış. Hem 1963 depreminde, hem de 2001 iç savaşında çok eser yok olmuş, yok edilmiş. Hele de 1945-1990 komünist rejim esnasında imar planları iddiasıyla tarihi eserlerin büyük bir kısmı yıktırılmış. Balkan Savaşları sırasında ne tahribatlar gördü kim bilir.

Bu üzüntüler içinde, güler bir yüz gibi, bir insanlık duası gibi gördüğümüz Yahya Kemal Koleji, 1996'da açılmış. Bu okullar, Üsküp başta olmak üzere zamanla Gostivar ve Struga'da da açılmış.

Türkiye'deki Anadolu-Fen Liseleri müfredatına uygun bu okullarda yabancı dille (İngilizce) ve tam gün eğitim-öğretim yapılıyor. İlköğretim okulları ise devlet müfredatı esas alınarak İngilizce ve bilgisayar dersleriyle zenginleştirilmiş. 4 dilde (İngilizce, Makedonca Türkçe ve Arnavutça) eğitim veriliyor. Ayrıca 3 dilde, (Makedonca, Arnavutça ve Türkçe) anadil dersleri okutulmaktadır. 4 yıl olan lise eğitiminin ilk yılında İngilizce ve Türkçe dil eğitimi ağırlıklı bir program uygulanıyor. Bunun bir sonucu olarak öğrenciler bu iki dili çok iyi seviyede öğrenip konuşabilmektedirler. Gittikleri yabancı ülkelerde girdikleri TOEFL ve Tömer benzeri dil sınavlarında da başarılı olmaktadırlar.

Okul yöneticileri, nüfus dağılımı çok milliyetli olan Makedonyamızda amacımız, hoşgörü ve diyalogu yaşama üslubu haline getiren, dünyada her insanla uyumlu olabilmeyi başaran ve geleceğin dünyasını, mutlu insanlar yurduna dönüştürecek şuur ve kültüre sahip gönüller yetiştirmektir, diyor.

Yukarda dillendirilenlerin anlamını, okulun havasını az teneffüs edince daha iyi anlıyorsunuz. Karşılama, ağırlama ve uğurlama memnun ediciydi. Az vakitte bol fotoğraflı birliktelikten sonra okuldan ayrılıyor, Ohri'ye doğru yola çıkıyoruz.