Yassıada ağlıyordu

27 Mayıs salı günü, İhtilalin 48. yıldönümü dolayısıyla Yassıada'ya gittik. Kabataş'tan adaya yaklaşık birbuçuk saat yolculuktan sonra ulaştık. Cumhurbaşkanı Celal Bayar, Başbakan Adnan Menderes, Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu, Maliye Bakanı Hasan Polatkan ve 592 milletvekili, bürokrat ve DP ile ilişkilendirilen kişilerin geçtiği iskeleden, yollardan, merdivenlerden biz de geçtik. 48 yıldır tartışılan şu günlerde zabıtları yayınlanan mahkemenin yapıldığı spor salonuna girdik. Maddi olarak o büyük davalardan eser yoktu ama bizim kulağımıza, Bayar'ın, Menderes'in mahkeme heyetine karşı söyledikleri naif sözleri geldi.

Türk hukuk tarihinin yüz karası Yassıada Mahkemesi, ihtilalcilerin isteklerini yerine getirmek için kurulan bir dekordan başka bir şey değildi. Demokrasimiz orada büyük bedel ödedi. Ama bu olayı ne anlayabildik ne de anlatabildik...

Yassıada'da Türkiye'yi üç genel seçimi şaibesiz bir şekilde üst üste kazanarak iktidara gelenler yargılanmadı, sindirildi. Elbette aslında sindirilen milletin vekilleri değil milletin kendisi idi. Birçok kişi gördüğü kötü muamele yüzünden yargılanma sırasında vefat etti. İntihar teşebbüsleri oldu. Yassıada 15 ay bu haksızlıklara şahit oldu. 11 ay yargılamaları, köpek, bebek gibi davaları dinledi. Sonuçta Türkiye bir başbakan ve iki bakanını ipe gönderdi. En iyi yetişmiş kadrosunu kendi eliyle tasfiye edip siyaset dışına itti. 27 Mayıs yol oldu. Türkiye tüm 60'lı yıllarını askeri cuntalar ve askerin siyasetteki gölgesi ile geçirdi. Yetmedi, 12 Mart 1971 muhtırası ve bütün 70'li yılları kardeş kavgasına terk etti. Yetmedi, 12 Eylül 1980 ihtilali ile darbe geleneği devam etti… Gittiğimizde Yassıada ağlıyordu. Şahit olduklarına mı, kullanılıp terk edilmişliğine mi, yüz karasından kurtulamadığına mı? Neden ağlıyordu dersiniz? Belki de en çok kendisine uğrayanların duyarsızlığına, tarihlerine karşı ilgisizliğine ağlıyordu.

Yassıada, İstanbul'un 2010 Yılı Avrupa Kültür Başkenti seçilmesi ve 2010'nun 27 Mayıs ihtilalinin 50. yılı olması dolayısıyla Demokrasi Adası-Parkı haline getirilmeli. Ada, kaderine terk edilmiş vaziyette olsa da pek çok bina hala ayakta. Bunlar tamir edilip kullanıma açılabilir. Yassıadayı gezenler demokrasi tarihimizin zaman-bilgi tünelinden geçerek öğrenmeleri sağlanmalı. Modern müzeciliğin imkanları kullanılarak demokrasi kültürümüz için önemli bir durak hatta demokrasi eğitim merkezi olabilir. Ayrıca İstanbul için düşünülen büyük bir heykel ya da anıtın da bu adaya “demokrasi anıtı” olarak dikilmesi için çalışmaların şimdiden başlatılması gerekir.