Hz. Peygamber ve Kur'an-ı Kerîm

Resûlullah (s.a.v.) ve Kur'ân-ı Kerîm... Hiçbir Müslüman için bunların arasını ayırmak, birini kabul edip diğerini etmemek, "Kur'an veya Peygamber bize yeterlidir, diğerine ihtiyacımız yok" demek mümkün değildir; böyle demenin dinî sonucu ve günahı da çok büyüktür. Bunun pekçok gerekçeleri varsa da en önemlisini şu şekilde özetleyebiliriz:

Elbette İslâm'ın yol haritası Kur'ân-ı Kerîm'dir. O, insanların hangi durumlarda nasıl davranmalarının Müslümanca, insanca olacağını açıklar; kederli veya sevinçli iken, darlıkta veya bolluktayken, sağlıklı veya hasta iken, kısaca hayatın her türlü şartlarında en doğru, en iyi, en güzel ve en münasip davranışın ne olduğunu bize o gösterir. Bunu ifade eden yüzlerce âyet vardır.

Kur'an'ın pratiğe yansıması ise, öncelikle Resûlullah Efendimiz'in hayatının 23 senelik peygamberlik döneminde gerçekleşmiş; daha sonra da Selef-i Sâlihîn denilen ilk Müslüman nesillerin âlimleri, mânevî önderleri Kur'ân-ı Kerîm ışığında bir hayat üslûbu gerçekleştirmeye gayret etmişlerdir. Şu halde Resûlullah'ın –kısaca "Sünnet" dediğimiz- hayatı, uygulamaları, açıklamaları Kur'an'ın pratiğe yansımasıdır; yaşanan şeklidir. Bu sebeple Resûlullah Kurân-ı Kerîm'in ilk müfessiri, yani ilk yorumcusudur. Çünkü Kur'an âyetleri, -bilindiği gibi- toptan gelmemiş, yaşanan hayatın seyrini izleyerek inmiş; olaylar geliştikçe, problemler çıktıkça, ihtiyaçlar baş gösterdikçe âyetler gelmiş; Hz. Peygamber de o âyetleri olayların izahında, problemlerin çözümünde, ihtiyaçların karşılanmasında rehber ve kurallar olarak değerlendirmiştir. Kısaca Resûlullah âyetleri, bizzat kendi hayatına da uygulayarak o ilâhî bilgiler, kurallar ışığında toplumunu dönüştürmeye, bireysel ve toplumsal hayatı Kur'an eksenli olarak yeniden inşa etmeye çalışmıştır. Bundan dolayıdır ki, "Onlara şöyle söyle: Eğer Allah'ı seviyorsanız bana uyunuz ki Allah da sizi sevsin, günahlarınızı bağışlasın" (l-i İmrân 3/31) meâlindeki âyette ve daha birçok benzerlerinde bildirildiği gibi, Peygamber Efendimiz'i izlemek, Allah'ı sevmenin ve O'nun tarafından sevilmenin, dolayısıyla dindarlığın vazgeçilmez şartı olarak konulmuştur.

Şu halde Müslümanlara, Hz. Peygamber'e uyup onun izinden gitmeleri gerektiği şeklindeki görevi Kur'an-ı Kerîm yüklemiştir. Birçok âyette "Allah'a ve Resûlullah'a itaat" şeklindeki iki görevin, birlikte ve bir buyruk içinde geçmesi bunun açık delillerindendir. Bazı âyetlerde Hz. Peygamber'in kendi keyfine göre konuşmadığı, konuşmalarının kendisine vahiy olarak bildirilen hakikatler olduğu açıklanmıştır. Bu âyetler (Necm 53/3-4), Resûlullah'ın din konusunda keyfi davranmaktan, hata etmekten korunduğunu açıkça gösterir. Bütün bunlar, bizim dinî hayatımızda, kabullerimizde, değerler dünyamızın oluşmasında hadis kültürünün önemini açıkça ortaya koymaktadır.