Merkez Bankası, yılın ilk Finansal İstikrar Raporu’nu geçen hafta içinde yayımladı. Son dönemde sıkça gündeme gelen kredi faizlerinin borçluluk yapısı ve oranları üzerindeki etkisini gözlemlemek açısından oldukça önemli verilerin raporun içerisinde yer aldığını görüyoruz. Raporun içeriği oldukça zengin ve detaylı. Detaylara bakmadan önce hemen özet olarak belirteyim: Türkiye’de hanehalkı borçluluğu, gelişmiş ve gelişmekte olan ekonomilerdeki ortalamasının belirgin bir şekilde altında seyrediyor.
Merkez Bankası, yılın ilk Finansal İstikrar Raporu’nu geçen hafta içinde yayımladı. Son dönemde sıkça gündeme gelen kredi faizlerinin borçluluk yapısı ve oranları üzerindeki etkisini gözlemlemek açısından oldukça önemli verilerin raporun içerisinde yer aldığını görüyoruz.
Raporun içeriği oldukça zengin ve detaylı. Detaylara bakmadan önce hemen özet olarak belirteyim: Türkiye’de hanehalkı borçluluğu, gelişmiş ve gelişmekte olan ekonomilerdeki ortalamasının belirgin bir şekilde altında seyrediyor. Hatta son dönemde hanehalkı borcunun GSYİH’ya oranında ciddi bir düşüş var. Örneğin 2020 yılında %17’lerde olan bu oran 2024 yılının ilk çeyreğinde %11,4’e düşmüş.
Diğer yandan konut kredilerinin GSYİH’ya oranı ise sadece %1,5. Elbette bundaki ana etken bir yandan yüksek faizler olurken diğer yandan Türkiye’de gerçek manada mortgage kredi uygulamasının olmaması. Konut hariç bireysel kredilerin GSYİH’ya oranı ise %9,7.
Hanehalkı finansal borçlarının detayına baktığımızda ihtiyaç ve konut kredilerinin GSYİH’ya oranı 2012- 2019 yılları ortalamasının oldukça altına gerilemişken bireysel kredi kartı borçlarının (BKK) tarihsel ortalamasının oldukça üstüne çıktığını görüyoruz. Bu durum yazımdaki grafikte de paylaştığım üzere hanehalkı finansal borçların dağılımını belirgin şekilde değiştirmiş durumda. Son verilere göre BKK’nın hanehalkı borçları içindeki payı ciddi bir şekilde artmaya devam ediyor.
Hanehalkı borç yapısındaki bu değişim doğal olarak kişi başı kredi borç bakiyesine de yansıyor. İhtiyaç ve konut kredilerinin kişi başı kullanılabilir gelirdeki payı belirgin bir şekilde gerilerken BKK’nın payı 2020’den itibaren ciddi şekilde artmış durumda.
BKK’larda yakından takip edilmesi gereken bir diğer önemli veri de bireysel kartlarda faize bırakılan borç miktarları. Zira gecikmeye bırakılan borcun toplam BKK bakiyesine oranı %22,9 ile tarihsel ortalamasının üzerine çıkmış. BKK’larda faize bırakılan borç içerisinde asgari oran üzeri borç 2012-2019 tarihsel ortalamasının neredeyse 5 kat üzerine yükselmiş.
Sonuç olarak; bir süreden bu yana kredi kartlarına ilişkin düzenleme yapılması gerekliliğine ilişkin oluşan algının nedeninin bu verilerden kaynaklandığını öngörebiliriz.
#Ekonomi
#Merkez Bankası
#borç
#kredi
#faiz
