
Dünyayı ekonomik ve siyasal krize sürükleyen ABD üzerine felaket senaryolarının tartışıldığı günümüzde küresel ekonomik sistemin nasıl işlediğini inek örneğiyle anlatalım;
ABD: İki ineğiniz varsa, önce onlara testosteron hormonu enjekte edip büyütürsünüz, sonra özel vitaminlerle daha da büyütürsünüz. Rüyanızda kredi veren bir banka sayesinde bir hamburgerci açarsınız. Sonra hamburger gözden düşer, rüyanızda kredi veren banka parayı geri almak için son gömleğinize bile el koyar. Siz de ya sokakta ya da bir ahırda ineklerle yaşarsınız. Sonra sosyal sigortanız olması için orduya başvurursunuz. Eğer ordu sizi almazsa, iki inek çalıp her şeye yeniden başlarsınız.
Birleşmiş Milletler; İki ineğiniz varsa, birisi BM tedbir almakta geç kaldığı için ölür, bunun tazmini için diğeri de BM"de işe başlar.
Avrupa Birliği; İki ineğiniz varsa, size bir ineğinize süt ürettirip diğer ineğinizin piyasa dengesini bozmaması amacıyla süt üretmemesi için para öderler. Diğer ineğiniz ile süt üretmezseniz ceza keserler. Bu arada bir ineğinizden yün diğerinden yumurta üretmenizi isterler. Bunun mümkün olmadığını anlatsanız da ikna olmazlar. Sıklıkla inek haklarını savunan dernekler evinizin önünde protesto gösterisi yapar. Derken iki ineğinizi de deli inek (dana) hastalığı ihtimâli üzerine öldürürler ve size onların yerine, ekmeniz için domates tohumu verirler.
*
Eğer AB"ye tam üye değil de, aday iseniz, mesela Türkiye gibi; İneğinizin birisini salmanızı isterler. Kalan ineği de kendi inekleri ile rekabet edememesi için açlıktan öldürürler. Sonra süt fiyatını artırıp size süt satarlar. Et fiyatını artırıp, et satarlar. Deri fiyatını artırıp, deri satarlar. Vejetaryen iseniz, sizi tam üyeliğe almamakla tehdit ederler. Vejetaryenlikten vazgeçerseniz, ineğiniz olmadığı için almazlar.
Irak: İki ineğiniz varsa, birisini direniş örgütleri diğerini de koalisyon kuvvetleri alır. Direniş örgütü sizden fidye ister. Sonra koalisyon kuvvetleri tutukladığı ineği öldürür.
İran: İki ineğiniz varsa, devlet birisini alır, sütünden, etinden ve derisinden plutonyum, kemiklerinden de nötron çıkarmaya çalışır.
Güney Kıbrıs Rum Kesimi: İki ineğiniz varsa, önce sizi ve iki ineğinizi Rum Millî Muhafız Ordusu"na alırlar, terhisten sonra birisini ara bölgeye sokup protesto eylemi yaptırırlar, diğerine kesip, "Türkler kesti" diye propaganda yaparlar. Şâyet çok severlerse kesmezler, siyâsete sokarlar.
Rusya Federasyonu: İki ineğiniz varsa, birisini mafya çalar. Çalınan ineğin bulunması için, diğerini de rüşvet olarak verirsiniz.
Japonya: İki ineğiniz varsa, onları iki dvd oynatıcı, iki diz üstü bilgisayar, üç robot ve altı orijinal yazılım ile değişirsiniz.
Almanya; İki ineğiniz varsa, sisteme verebileceğiniz kadar inek verirsiniz, ihtiyacınız kadar süt alırsınız.
Çin; İki ineğiniz varsa, kesip, parçalara ayırıp, parçalarından ucuz süs eşyaları yapıp dünyaya satarsınız, kazandığınız para ile on iki inek alırsınız.
*
Siyasal sistemlerde ekonominin nasıl işlediğini inek örneğiyle anlatalım;
Sosyalizm: İki ineğiniz varsa, birisini komşuya verirsiniz. Ama ineklerin zayıf olanı size kalır.
Komünizm: İki ineğiniz varsa, devlet ikisini de alır ve size süt verir. Ama bütün ineklerinizi verdiğiniz hâlde yeteri kadar süt alamazsınız.
Faşizm: İki ineğiniz varsa, devlet ikisini de alır ve size süt satar. Sattığı süt de bozuk çıkar. İtiraz ederseniz, sizin süt içmenizi yasaklar.
Bürokrasi: İki ineğiniz varsa, devlet ikisini de alır, birini öldürür, sütü pahalıya üretip, ucuza satar, kovayı da devirir. Önemli değildir, çünkü kova da zâten deliktir.
Demokrasi: İki ineğiniz varsa, ikisi de greve girer. Siz de sütsüz kalırsınız. Hem inek sahibi olup hem de süt içemezsiniz.
BIST isim ve logosu "Koruma Marka Belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez. BIST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BIST'e ait olup, tekrar yayınlanamaz. Piyasa verileri iDealdata Finansal Teknolojiler A.Ş. tarafından sağlanmaktadır. BİST hisse verileri 15 dakika gecikmelidir.