Ayıp ettin Polonya

Viyana’nın Kahlenberg Tepesi'nde gerçekleşen ve Osmanlı’nın Avrupa’ya ilerleyişinin durdurulduğu tarihi zaferi anmak üzere düzenlenen törende Polonya First Lady Marta Nawrocka ve üst düzey Polonyalı yetkililerce temsil edildi.

6 Eylül günü Merzifonlu Kara Mustafa Paşa’nın otağını kurduğu Kahlenberg Tepesi'ndeki şükran kilisesinde ve merasim alanında iki ayrı tören gerçekleşti. Kilisedeki barışçı mesajlarla dolu resmi açılışın ardından Polonyalı tören kıtasının hazır bulundu programa geçildi. Polonya Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri Paweł Szefernaker tarafından tören alanında okunan mektupta Osmanlı İmparatorluğu “baskıcı bir Müslüman devlet” olarak nitelendirildi. Osmanlı’nın Avrupa’daki ilerleyişi “Hristiyan Batı’nın muhteşem yapısını yutmaya niyetli bir dalga” olarak tanımlandı. Mektubun bizzat Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki tarafından kaleme alınması yadırgandı.

Ankara Ziyareti

Haziran ayında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın misafiri olarak ziyaret ettiği Ankara’da Türkiye’yi “Polonya’nın en önemli ortaklarından biri” ve “NATO’da kendini kanıtlamış müttefik” sözleriyle öven Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki’nin Osmanlı’yı hedef gösteren önyargılı söylemi dikkat çekti. Konuk Cumhurbaşkanı Ankara’da Osmanlı İmparatorluğu’nun Polonya’nın bölüşülmesini hiçbir zaman resmen tanımamış olmasını, iki halk arasındaki bağların devamlılığının sembolü olarak nitelendirmişti.

Osmanlı İstanbul’u 1830’lardan itibaren Polonya’nın Rusya’ya karşı siyasi faaliyetlerinin merkezlerinden biri haline geldi. 1842’de Osmanlı’nın inisiyatifi ile Polonezköy’ü (Adampol) kurularak sürgündeki milli mücadele mensuplarına kalıcı bir yerleşim alanı sağlandı. Polonya devlet belgelerinde Osmanlı İmparatorluğu bir dönüm noktası olarak vurgulandığı halde, Viyana’daki söylem tepkilere neden oldu.

Ön yargı Dolu Mektup

Törende cumhurbaşkanının eşi Marta Nawrocka da Kahlenberg’deki Polonya Ulusal Kilisesi’nde düzenlenen ayine katıldı. Ayinin ardından kilisenin önündeki alanda, III. Jan Sobieski adını taşıyan 11. Zırhlı Süvari Taburu’nun iştiraki ile anma töreni yapıldı. Etkinlik esnasında Polonyalı din adamının, Avusturyalı Türk konukların kürsüden Türkçe «Merhaba» ile selamlanması dikkat çekti.

Törende davetliler arasında protokolde bulunan Avusturya Türk Kültür Cemiyeti Başkanı Birol Kılıç izlenimlerini şöyle aktardı: “Çelenklerin sunulması sırasında da barış ve dostluk yönünde görünür bir mesaj verildi. Çelenklerin birinin üzerinde Almanca, Lehçe, Türkçe ve İngilizce olarak ‘Üç yüzyılı aşkın bir süre sonra geçmişi saygı ve tevazuyla anıyoruz. Bugün şehrimiz Viyana’da barış, uzlaşma ve ortak bir gelecek için birlikte duruyoruz’ yazıyordu. Lehçe bilmeyen çok sayıda katılımcı, dışarıdaki törende okunan mesajın ne kadar sert bir siyasi ve tarihsel çerçeve taşıdığını ancak daha sonra basında çıkan haberlerden öğrendi.”

Baskıcı Müslüman bir devlet

Nawrocki mektubunda 12 Eylül 1683’teki savaşı “dünya tarihinin dönüm noktalarından biri” olarak nitelendirdi. Polonya Kralı III. Jan Sobieski’yi ve Polonyalı süvarileri Avrupa’yı kurtaran güç olarak öne çıkardı. En dikkat çekici bölümde ise şu ifadeleri kullandı: “12 Eylül 1683’te Viyana önlerinde verilen büyük muharebe dünya tarihinin dönüm noktalarından biriydi. Osmanlı İmparatorluğu’nun geri çekilişini başlatan Polonyalı kahramanlar Avusturya’yı, Lehistan’ı ve Avrupa Hristiyan âleminin diğer ülkelerini baskıcı bir Müslüman devlete katılmaktan kurtardılar. Orta ve Güney Avrupa halklarının bu ağır boyunduruğu üzerlerinden atmalarının yolunu açtılar.”

Cumhurbaşkanı tarih anlatısını doğrudan bugüne taşıdı ve Avrupalılara ‘‘Bugün Hristiyanlar ve Avrupalılar kimiz, hangi değerler uğruna savaşmaya ve hayatımızı tehlikeye atmaya hazırız?’’ sorusunu yöneltti.

Kutlamaların arka planında yıllardır süren bir alan hakimiyeti tartışması yatıyor: Polonya devleti, Kahlenberg’de bir Sobieski anıtı yapmak istiyor. Ancak Viyana belediyesi 2024 yılında bu teklifi nihai olarak ret etti. Reddin nedeni “Şehrimizde yabancı düşmanı nefret söylemi ile İslam karşıtı ve anti-Türk duygulara için bir sahne sunmak istemiyoruz" sözleri ile vurgulandı.

Kahlenberg’de aşırı sağcı gösteri

Polonya Cumhurbaşkanının Avusturya basınında da yadırganan bu mektubunun ardından aşırı sağcı ‘Identitäre’ hareketi, 12 Eylül 2026 Cumartesi günü Kahlenberg’de, 1683 kuşatmasını araçlaştıran bir eylem çağrısı yaptı. 1683 bu kez yalnızca tarihî bir olay olarak değil, günümüzün göç ve kimlik siyasetiyle doğrudan ilişkilendirilerek anıldı. Etkinliğin öne çıkan ismi, Avrupa’daki Identitäre hareketinin en tanınmış ideologlarından, göç karşıtı “Remigration” (‘Tersine Göç’) düşüncesinin savunucusu Martin Sellner oldu. Ülkede kışkırtma olarak nitelendirilen Sellner’in düzenlediği gösteride sadece 80 kişilik gruba hitap edebilmesi dikkat çekti.

“Reconquista”, yani ‘Engizisyon’ havariliğine soyunan Sellner’in Almanya’ya ve birçok Avrupa ülkesine girişi yasaklanmış durumda. Identitäre, “Avrupa’nın Müslümanlardan yeniden fetih” fikrini bir mücadele sloganı olarak gündeme taşıdı.

“Remigration” kavramı ise sadece oturum hakkı olmayanların sınır dışı edilmesini değil, göçmen kökenli nüfusun Avrupa’dan gönderilmesini hedefleyen bir sürgün siyasetini ifade ediyor.

Gösteriye Sellner’in yanı sıra Alman ırkçılarından Wieland Kubitschek öncülük de etti. Avusturya gazetesi Der Standard katılımcıları ırkçı hareketin “şahinleri” olarak nitelendirdi.

Viyana’da yayımlanan Yeni Vatan gazetesinin bildirdiğine göre, Sellner’in konuşmasında dikkat çeken nokta Türkleri veya Avusturya’daki Türk toplumunu doğrudan hedef alan bir ifade kullanmaması. Göstericiler, Sobieski’yi temsil eden özel hazırlanmış bir heykeli de alana getirdi. Böylece Polonya’nın devlet politikasına dönüştürdüğü Viyana bozgununu anma törenleri aşırı sağın ekmeğine yağ sürmüş oldu. Gazetecilerin görüntü alması, katılımcılar tarafından açılan siyah şemsiyelerle engellenmeye çalışıldı. Aynı saatlerde Kahlenberg’e çıkmak isteyen yaklaşık 400 antifaşist göstericiye polis izin vermedi. Karşıt göstericilerin dikkat çekici biçimde Türkenstrasse’den (Türk Sokağı) geçerek eylemlerini gerçekleştirmesi dikkat çekti.

1683 dinler savaşı değildi

Avusturya Bilimler Akademisi üyesi tarihçi Johannes Feichtinger, 1683’ün bugün “Avrupa’nın İslam’dan kurtuluşu” biçiminde anlatılmasının tarihsel gerçekleri çarpıttığını görüşünde. “Bu bir dinler savaşı değil, imparatorluklar arasındaki güç mücadelesiydi” diyen Feichtinger’e göre 17. yüzyıl Avrupa›sında aynı dine mensup devletler de birbiriyle savaşabiliyordu. Belirleyici unsurlar imparatorluk çıkarları, hanedanlar, toprak mücadeleleri ve siyasi ittifaklardı. Ankara’da Türkiye’yi “stratejik ortak” diyen bir cumhurbaşkanının Viyana’da Osmanlı’yı “baskıcı Müslüman devlet” olarak anması, söylemin coğrafyaya göre değiştiğinin açık kanıtı. 343 yıl önceki bir muharebe meydanı, bugünün Avrupa’sında kimlik siyasetinin tesisinde yeni bir cephe olarak kullanılmaya devam ediyor.

IDENTIRARE NEDİR?

identitäre Bewegung Österreich (IBÖ), 2012’den beri faaliyet gösteren, güvenlik raporlarında aşırı sağcı “Yeni Sağ” hareketinin Avusturya’daki başlıca yapılanması olarak tanımlanan bir oluşum. Hareket kendisini klasik neonazi çizgisinden ayırmaya çalışıyor; açık Nazi sembolleri yerine “kimlik”, “kültür” gibi kavramlar kullanıyor. Hareketin en tanınmış ismi uzun yıllardır Martin Sellner. Sellner’in 12 Eylül’deki konuşmasında Türkleri doğrudan hedef almaması dikkat çekici olsa da, Alman makamları bir belgede 2016’da Identitäre hareketinin çokkültürlü toplumu ve İslam’ı tehdit olarak gördüğünü, İslam inancına sahip veya Türkiye kökenli göçmenleri “işgalci” olarak tasvir ettiğini kaydettiler.

Bizim de elimiz armut toplamıyor

Dünya

AB Yüksek Temsilcisi Kallas Rusya'ya yüklendi: Putin durdurulmadığı sürece durmayacak

Dünya

Soykırımcıya güzelleme AB kapısını kapattı: Karadağ'a Hırvatistan engeli

Dünya

Danimarka Başbakanı Frederiksen'den Rusya'ya 'helikopter' tepkisi: Pervasızca bir eylem