Erkek adamın erkek evladı: Can

Ayşe ve Cemal çocuk sahibi olmak isteyen genç bir çifttir. Ancak bir türlü çocuk sahibi olamazlar. Cemal yasadışı yollardan çocuk sahibi olmak ister, Ayşe bu plandan hiç hoşlanmaz ve aldıkları bebeği kabullenmekte güçlük çeker. Zamanla ikisinin arasındaki problem büyüyerek Cemal'in evi terk etmesine neden olur. Ayşe istemediği bebekle ortada kalakalmıştır.

Can filmi, ülkemizde pek çok çiftin yaşadığı çocuk sahibi olma problemlerine erklik duygusu, kendini ispatlama, toplumda kabul görme gibi haller ekseninde yaklaşıyor. "Ben erkek değil miyim, neden çocuğum olmuyor", "erkek adamın erkek çocuğu olur" gibi toplumumuzda kabul gören yaygın görüşler, Cemal karakteri üzerinden dillendiriliyor. Cemal'in çocuk sahibi olduğunda yaşayacağını zannettiği iktidar hissi, başından geçen iki deneyimle de yalanlanmış oluyor.

Ayşe'nin bebekle birlikte fedakar eş konumundan, umarsız kadın haline evrilmesi; ikinci eş Serap'ın çocuk sahibi olduktan sonra gayrı ahlaki tavrının meşrulaşması Cemal'in erkekliğini pekiştirme yönündeki inançlarını yalanlamış oluyor. Erkeklik ve iktidar paralelliği, Serap ve babasının Cemal'le olan ilişkisiyle ters yüz edilerek, para ve iktidar ilişkisine dönüşüyor. Bu yönüyle film toplumsal sınıflara dair bir panoramaya da yer vermiş oluyor.

Can'ın anlatım dili sinema filmleriyle televizyon dizileri arasında bir yerde sıkışıp kalmış gibi... Sinematografik anlatıma yaklaşma adına kullanıldığını düşündüğüm iki farklı zaman dilimi arasında gidip gelmeler, filmin anlatımına pek bir katkı sağlamıyor. Olayın sonuyla başını aynı anda verirken, seyirciyi belli miktarda şaşırtacağını uman Çelikezer, bu yönteminde başarılı olamamış. Çünkü hemen her sahnesinde seyirci olay örgüsünün hangi diliminde olduğunu rahatlıkla tahmin edebiliyor. Filmin bir noktasından sonra paralel zamanlı anlatımın sona erip, kronolojik anlatıma geçiş ise anlatımda gözle görülür bir çelişkiye ve dengesizliğe neden oluyor. Kronolojik anlatıma geçilen filmin ikinci yarısında gerek olaylar gerekse anlatım dili, dizi film mantığına daha bir yaklaşıyor.

Ayşe ve Can ilişkisinin filmde gördüğümüz kısmında ikisinin yeni tanışmış gibi bir halleri var. Gününü Kadıköy'de bir bankta bekleyerek geçiren Can'ın o yaşa nasıl geldiği, ne şartlarda büyüdüğü tam bir muamma. Tabi ki bunu söylerken Can'ın o yaşa kadar gelişini filmde görmekten ya da duymaktan bahsetmiyorum. Söylemek istediğim filmde atlanılan yaklaşık altı yıllık dilimin senaristin kafasında tam olarak şekillenmediği... Bana kalırsa senarist burada sadece filmde göstermek istediği bankta bekleyen çocuk dramına odaklanmış. Ayşe ve Cemal'i kopma noktasına getiren psikolojik evreler ise ani ve hızlı bir şekilde atlanılmış. Yani, senaryoda anlatılmak istenen ana hikaye nerede başlayıp nerede bitiyor, hikayenin ağırlığının nereye verileceği gibi noktalarda kararsız kalınmış.

Ele aldığı duygusal hikayeyi, anlatımla ilgili detaylara takılmadan seyrettiğinizde kişisel ve bir yönüyle toplumsal bir konuya hassasiyet ve duyarlılıkla yaklaşan bir film Can. Filmde seyirciyi derinden etkileyecek çok sayıda sahne mevcut.