Gençler, klasik müziklere neden ilgi göstermiyor?

Dünyanın her yerinde artık klasik müziğe olan ilgi azalıyor. Batı'da konser salonlarında durmadan tekrar edilerek çalınan klasik müziklere ilgi eskisi gibi yok artık. Çok ünlü bir virtüoz olmak bazen durumu değiştiriyor tabii. İzleyici artık izleyeceği sanatçının dünya çapında tanınan biri olup olmadığına bakıyor, eğer değilse pek rağbet etmiyor. Ama ünlü bir sanatçı ise, biletler günlerce önceden tükeniyor, konser salonu dolup taşıyor. Bu tür sanatçılar tarafından gerçekleştirilen konserlere gelenler, salonları dolduranlar da aslında sayıları çok azalan klasik müzik meraklılarından başkası değil. Genel olarak görünen acı manzara şudur ki, yine de klasik müzikler, yeni kuşaklar tarafından pek benimsenmiyor, gençler konser salonlarına “nitelikli” müzik dinlemek için gitmek istemiyor. İster klasik Batı Müziği ister klasik Türk Müziği… hangisi olursa olsun, ama klasik müziklere gençlerin ilgisi bir hayli zayıf.

Dünyanın en önemli İtalyan piyanistlerinden ve Lizst yorumcularından biri olan Michele Campanella ile, İtalyan Kültür Merkezi ile iki yıl kadar önce ortaklaşa gerçekleştirdiğimiz bir konserinden önce bu meseleyi konuşmuştuk. Campanella gibi çok önemli bir piyanistin konser biletlerinin satışı pek iyi değildi ve kendisine bunu izah etmeye çalışmıştım. Campanella beni, “problema mondiale” (global problem) diyerek teskin etmeye çalışmıştı. Yani önemli bir piyanistten de benzer yakınmalar duyabiliyorsunuz. Mozart, Bach, Beethoven, Shopin gençlerin umurunda değil, hele çağdaş müzisyenlerin müziklerine tahammül bile edilemiyor. Türkiye'de de durum aynı. Yeni nesiller, durmadan tekrar edilen klasik repertuarı dinlemek istemiyor. Klasik koro konserlerine gidin, durumu gözlerinizle görün. Artık koro mensupları, müdavimleri ezbere biliyor. Orta yaşın üzerinde hatta bir hayli yaşlı büyüklerimiz ilgi gösteriyor bu konserlere maalesef. Gençlerimiz, klasik Türk Müziği konserlerine ilgi duymuyor. Bu durum, ilginin azaldığı bu müziklerin güzel olmadığını mı gösterir ? Elbette hayır ! Bilâkis zevkler köreliyor ve klasik bir eserdeki inceliği, güzelliği anlayamayacak, hatta bundan rahatsızlık duyacak hale geliyor.

Gençlerimiz, haydi Batı Klasik Müziği kulaklarına, yetiştikleri kültürel ortama yabancı olduğu için dinlemek istemiyor olabilirler, ama kendi klasik müziklerine karşı neden ilgisizler ? Kendi klasik müzikleri okullarda öğretilmediği ve bunun eğitimini almadıkları için mi ? Bu bir belirleyici olabilir, ama gençlerin kendi klasik müziklerine karşı bu kadar ilgisiz olmalarının sebebi, sadece eğitimsizlikle açıklanamaz diye düşünüyorum.

Gençlerimizin aklı başka yerde, birçoğunun ne yazık ki kültür ve sanatla ilişkisi zayıf. Şu örnek sanırım gençlerin durumunu ortaya koyması bakımından önemli olabilir: Görev yaptığım konser salonuna, gerek Batı müziğinden gerekse Türk müziğinden, her zaman en üst düzey sanatçıları ve virtüozleri davet etmiştim. Belediyenin kararıyla konservatuar öğrencileri ve öğretmenleri, bütün konserleri kimlik kartlarını göstermek suretiyle ücretsiz izleyebiliyorlardı. Ben de salonun genel sanat yönetmeni olarak değil ama sadece merakımdan dolayı genellikle giriş kapısına yakın bir yerlerde bekler ve -sokaktaki herhangi bir genci bırakın-, kendi alanı olduğu halde gelmesi gereken konservatuar öğrenci ve öğretmenlerinin ilgisini gözlemlemeye çalışırdım. Ortalama konservatuar öğrenci ve öğretmenlerinin bu konserlere gösterdiği ilginin ortalama sayısal rakamı çok düşündürücü: 2 veya 3 kişi. Fakat meselâ Paco De Lucia, Fazıl Say gibi dünya çapında tanınan ünlü sanatçıların konserlerine ilgi gösterirler ve gelirlerdi.

Ancak bir konservatuar öğrencisinin, en azından kendi enstrumanıyla ilgili olarak konser veren bir virtüozu izlemeye gelmesi gerekir diye düşünüyorum. Ne yazık ki göstergeler çok üzücü. Bu durumda, bir konservatuar öğrencisinin, bilet parası ödemediği halde kendi alanıyla ilgili olan sanatçının konserlerine dahi ilgi göstermemesi karşısında, başka gençlerin klasik konserlere ilgi göstermesini beklemek de fazla iyimserlik olur herhalde.

Peki neden böyle ve neden gençlerimiz klasik müziğe karşı bu kadar ilgisizler ? Eğitimin payı olduğu görüşüne zaten hiç kimsenin itiraz etmeyeceğini biliyorum, ama daha başka ve önemli faktörler de var diye düşünüyorum. Gençlerimiz, ilk ve orta dereceli okullarda iyi bir müzik eğitimi almıyorlar, bu bir gerçek. Ama, sanki merakları da pek yok. Tuhaf müzikleri dinliyorlar, hangi şarkıcıyı dinleyeceklerini de pekalâ biliyorlar, albümlerini satın alıp kulaklıklarını da takarak her yerde hayranı oldukları sıradan, insana hiçbir şey vermeyen, gürültüden başka hiçbir şey üretmeyen müzikçileri dinleyebiliyorlar pekalâ. Demek ki müzik dinleme ihtiyaçlarını yanlış da olsa bir şekilde karşılama yoluna gidiyorlar. O halde yapılacak olan şey, ana okulundan itibaren ilk, orta ve yüksek okullarda gençlerimize doğru müzikleri dinleterek, seçeneklerini doğru bir müzik alanı üzerinden yapmalarını sağlamak. Bu konuda iş elbette Millî Eğitim'e düşüyor. Peki Millî Eğitim'de doğru müzik-yanlış müzik ayırımını yapabilecek bilgi ve tecrübeye sahip kaç uzman var ?

Gençlerimizin, zihinlerini çirkin müziklerle doldurmalarını ve onları Türk ve Batı klasik müziklerine yönlendirmenin bir yolunu bulmak gerekiyor. Bu, teneffüs zillerini Beethoven'ın “Für Elise”si ile çalmakla olacak gibi görünmüyor. Problem büyük ve gerçekten önemli. Ama ne yazık ki bu büyük ve önemli problemden daha büyük ve önemli bir şey daha var: Gençlerimize hangi müzikleri nasıl dinleyeceklerine dair bilgi ve yönlendirmede bulunabilecek yeterli düzeyde uzman yok. Konservatuar bitirmekle, eğitim fakültelerinin müzik bölümlerinden mezun olmakla bu iş olmuyor. Durum gerçekten vahim. Gençlerimize baktıkça içim sızlıyor… gerçekten müzik zevki olmayan, eğitimsiz, bilgisiz, tecrübesiz, bilinçsiz ve hedefsiz eğiticiler eliyle, kaliteli müzik yerine gürültü dinlemekten zevk alır hâle getirilmiş bir nesil yetişiyor.