İlk sinema yazımı kilit altında yazdım

Basın gösterimlerinde her zaman mütebessim çehresiyle gördüğümüz Sevin Ablamız o. Ama ona birçok yerde tesadüf etmek mümkün; mesela bir Le Trio Joubran konserinde, radyodaki caz programında, bir gazetenin spor yorumunda ya da bir kitabın kapağında çevirmen sıfatıyla. Anlıyorsunuz; onun kolları altın bileziklerle dolu. Yine de bunların ağırlığından yorgun düşmüş filan değil. Bilakis ''Onlar olmasa ölmeye yatar gibi olursun. Bir hafta iş güç yapmasam deliririm. Boş durmayı hiçbir zaman sevmedim; okuyayım, yazayım, film izleyeyim'' diye konuşuyor. Üstelik ; 70 değil 71 yaşında olduğunu da ısrarla belirterek!

Çevirmenlikle başladığı çalışma hayatına, gazetecilik ve sinema yazarlığını da ekleyen, Türkiye''nin ilk kadın sinema yazarı Sevin Okyay''a, onursal üyesi olduğu Sinema Yazarları Derneği (SİYAD) tarafından 21 Ocak''taki ödül töreninde Tuncan Okan Sinema Emek Ödülü sunulacak. 31. Uluslararası İstanbul Film Festivali''nde de Onur Ödülü''yle taltif edilen Okyay''ın kapısını çalıp bu maharetlerin kaynağını keşif ve sohbetinden istifade edelim istedik.

Çevirmenlik- gazetecilik- sinema yazarlığı; bu işler birbirini mi tetikledi yoksa bir plan dahilinde miydi?

Hiç plan yapmadım. Sadece çok okurdum ve sekreterlik kursunu bitirmiştim. Orada 1 yıllık çeviri kursu da vardı, ona katıldım. Okul bitince annemden para istememek için bir sürü iş yaptım: Tekel''de daktilo ve çevirmen olarak çalıştım, Pfizer''da, sonra tıbbi cihaz ithal eden bir yerde çalıştım. O arada çeviriye de başladım. Arkın Yayınları 60 kitaplık bir seri veriyordu. Gittim, gözlüklü bir bey, Human Body diye bir kitap verdi. Canım çıktı, tıbbi terimlerle dolu çünkü. Pars Tuğlacı''nın sözlüğüyle yaptım. Sonra İnkılap- Aka''ya yaptım. Arkın''ın Unesco dergisinde çalıştım, Hürriyet Yayınları''na çeviri yaptım.

Yazar! Ama çok meşhur bir yazar! Oluyor böyle hayaller...

Onlar bana hiç karışmazdı. Annem de babam da çok okurdu. Fransızca bilirlerdi. Kardeşim de Galatasaray''a gidiyordu, yani ben, evde Fransızca bilmeyen tek eleman! Ben de kolejde Almanca okudum iki yıl ama unuttum.

Selahattin Hilav''ı ziyarete gitmiştim Politika gazetesine. Hür Yayın''dan tanıyordum. Bir baktım; orada tanıdığım bir sürü insan. Çok hoş bir ortam vardı. Yalvara yalvara kendimi gazeteye aldırttım. Mustafa Gürsel diyor ki ''En çok 500 lira verebiliriz, 500 liraya da kimseyi çalıştırmam''. Ben de diyorum ki ''Sana ne, annem destekleyecek''. En sonunda girdim. Mustafa''nın yardımcısı oldum kültür sanatta. Mustafa, yardımcısı var diye festivallere gitmeye başladı, sinemayı çok iyi takip ederdi. İşi bana yıktıkları için epey kahırlarını da çektim. Ama sonra ağlayarak Demirtaş Ceyhun''a gittim, ''Sanattan ve sanatçılardan nefret ediyorum, beni başka bölüme alın'' dedim.

İşçi muhabiri oldum hatta gözaltına bile alındım. Devrimci Gençlik Derneği''nde bir cenazeye yollamışlardı. Orada otururken derneği bastılar, bizi götürdüler. Sonra belediyelere, sendikalara baktım. O sırada çok grev oluyordu. Ankara, İzmir dolanıp haber takip ederdim. Yol paraları da cepten! Annem diyordu ki ''Destek olmayı anlıyorum ama çocuğum sanki hiç kazanmıyor gibisin, bari yol parası al''

Sonra Ayrıntılı Haber''e gittik çünkü Koray Düzgören, Politika''dan oraya geçmişti. Sonra Hürriyet, Dünya... Geçen sene Radikal''den ayrılana kadar hep günlük bir gazetede çalıştım.

Milliyet''te, 1984''te. En iyi festivallerden biriydi 84 festivali. Enis Batur, Ömer Madra, Oruç Arıoba, ben; filmlere gidiyoruz. Üç Silahşörler ve D''artagnan''ız! Ben Ömer''e yalvardım; ''Fellini''nin Gemi Gidiyor filmine n''olur ben gideyim, sen yaz'' diye. Çünkü filmleri o yazıyor. Kabul etti, gittim. Ertesi gün ''Ben yazamayacağım'' dedi. Ama yer ayrılmış. Enis bana bağırdı ''Aşağılık kompleksin var, ondan yazamıyorsun'' diye. Sonra beni 4. kata kilitlediler, alt kata inip Time''a bakmama bile izin vermediler! Orada filmle ilgili yazı vardı. Allahtan onlarla film hakkında konuşmuştum, yanlış bir şey yazmayayım diye. O gün Oruç yoktu, ertesi gün ''Keşke benimle de konuşsaydın, gergedanı yazmamışsın'' demişti, öyle bir detay vardı. Ertesi gün de ''Mario Ricci''nin Ölümü filmini yazabilir miyim?'' diye koşuşturuyordum. Böyle başladı, Enis''in hediyesi tamamen.

Aileden! Yaz ayrı kış ayrı, yerli- yabancı, hiçbir filmi kaçırmazdım. Annemle giderdik. O zaten tiyatro, sinema kaçırmaz, her türlü konsere bizi götürür; yani klasik Türk müziği, Batı müziği, halk müziği... Onun için biz her şeyi görerek büyüdük ve daha ilginci ben herkesi böyle sanıyordum. Maçlara da götürürdü bizi. Ben de voleybol, basketbol oynadım. Cumhuriyet kızı annem işte, o nesil. 1914 doğumlu. Kendilerinden emin, entelektüel merakları olan bir nesil, bizden daha iyi görüyorum onları.

Kendileri de heves ettiler tabii. Benim onlar üzerinde hassasiyet gösterdiğim tek şey, lisandır; Türkçe''yi doğru kullanma açısından.

Tamamen kayınvalideme borçluyum. Allah rahmet eylesin. Hep o baktı. Hayatta ödeyemem hakkını. Sekiz yıl da beraber oturduk zaten ama hiç de kırmadık birbirimizi, çok iyi bir insandı.

Sen de pozitif birisin. Guardian''ın sinema yazarı Derek Malcolm, sinema yazarları için ''Özünde iyi bir insan olmalısın çünkü perdede insan hikayeleri anlatılır ve onları doğru algılaman, iyi biri olmana bağlıdır'' demişti. Katılır mısın?

Sinema yazarının dürüst, namuslu ve hak tanır olması lazım. Kısa bir süre Radikal''in tek sinema yazarıydım. Kendim seçtiğim için yazacağım filmi, genellikle de beğeniyordum. Ama Milliyet''te mesela Alin''le (Taşçıyan) beraberdik. Alin, Amerikalılar''ı sevmezdi. Benim de o zaman kıymetli yönetmenlerim vardı; Ridley Scott''lar, James Cameron''lar... Alin onları hak ile yeksan etmesin diye ''Vermem sana Amerikalılar''ı'' der, kapardım ondan. Ama o zaman da çok iyi filmler yaparlardı.

Basın gösterimi diye bir şey var mıydı; hiç hatırlamıyorum. Belki ender olarak ama yani şimdiki gibi değildi. Herhalde vizyona girdiği günün sabahında izliyorduk. Ben çok dergi aldığım için yabancı filmlerde avantajlı olabiliyordum, internet yoktu tabii.

Bizden çok fazla film görüyordu tabii onlar. Biz yıllar sonra görüyorduk filmleri. Festival başladıktan sonra bazı filmleri görebilir olduk. Ondan önce filmler, 5 yıl sonra falan geliyordu Türkiye''ye. Hiçbir şekilde dünya sinemasını kendi hızında izleme ihtimalin yoktu. Video çıktığında deliye döndük o yüzden!

10 yıl falan giremedim. Magazin muhabiri muamelesi görüyordum ama değildim de yani. Ama heves etmişliğim de yoktu. O zaman 45''imde falandım herhalde. İlk kadın sinema yazarı diyorlar ama öyle bir şeyin farkında değildim açıkçası. Hakikaten çok sinema yazıyordum ama. Herhalde sonunda ''Alalım bari, bu kadar çok çalışıyor'' dediler.

Sen hiç öyle tavır görüyor musun; hele şimdi! Şimdilerde ticari sinemayı daha çok seven insanlar da var SİYAD''ta. Ayrıca bir filmin ticari olması, küçümseme değil bir ayrımdır sadece. Bir filmi, Bela Tarr filminden ayırmak için söylenen bir şey diye bakıyorum. Ben hep SİYAD''dakilerin sinema sever insanlar olduklarını düşünmüşümdür. Hep Sinematek''in bir parçası gözüyle baktım. Sonra bizim gösterimleri seviyorum, G-Mall''deyken daha çok seviyordum, orası bizim yerimiz gibiydi. Ama filmin kendisinden çok sizi görmeye geliyorum.

Sinema yazarlığı dolayısıyla kimseler bilmezken ilk filmleriyle keşfettiğin yönetmenler var mı Türkiye''den?

Reha Erdem, Nuri Bilge. Koza''yı seyretmiştim. İçine kapanık bir çocuktu, siyah bir kazağı vardı, arabada oturuyordu. ''Çok güzeldi filmin'' dedim, öylece baktı, bir şey demedi. Çok etkilemişti film, o tam bir keşifti işte! ''A Ay'' da öyledir. Fatih (Akın) daha neredeyse çocuktu; Ankara''da, salonlarda pan yaparak yan yan koştururdu. Kısa film döneminden tanımıştım onu.