Kitap tutkumuz yumuşak karnımızdır bizim

Eskiden sahaflar, padişahlara danışmanlık yaparmış. Bilgilerine itibar edilir, fikirlerine hürmet duyulurmuş. Günümüzde ise sahaflık, 500 yılı aşkın geçmişindeki önemi yitirmesine rağmen varlıklarını sürdürmek için gayret sarf ediyor. Teknoloji taze bilgiye ulaşmayı sağlasa bile, medeniyetlere ev sahipliği yapmış, uygarlıklara şahit olmuş bu ülkenin, tarih ve kültür vesikalarına ulaşmanın bir yolu da sahaflardan geçiyor.

Bulamadığı kitap için uykuları kaçan, yokluğunda ne yapacağını şaşıran İbrahim Yılmaz da bu sevdaya düşmüş sayılı sahaftan biri. Yolunuz, Beyoğlu'na düşerse, Hasnun Galip Sokak'ta küçük bir dükkâna ilişir gözünüz. Vitrininde gayet iddiasız bir tabelada; “Simurg Kitabevi” yazar. Kitapla haşır neşir olanlar bilir, kitabın ne kadar davetkâr bir kokusu olduğunu. Vaktiniz dar olsa da ayaklarınız direnemez ve çekilirsiniz bu küçük dükkânın içine. Elinize aldığınız kitaplar değiştikçe, zaman su gibi akar. Ve eğer tam bir kitap kurduysanız, Simurg'un sahibi, Sahaf İbrahim Yılmaz Bey'le tanış olursunuz. Ama o küçük dükkânda değil, buram buram tarih kokan, neredeyse, yerin ve göğün kitap olduğu bir başka mekânda ağırlanır ve sahaflık öyküsünü dinlersiniz.

Yılmaz, kitap toplamaya, Hacettepe Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümde öğrenciyken, hocalarının önerdiği tüm kaynak kitapları edinmekle başlıyor. Üniversiteden mezun olduğunda ise, 4 bin kadar kitaba sahip oluyor. Türkoloji alanında kıymetli kitaplara olan düşkünlüğü arkadaşları arasında “İbrahim bize sahaflarda alacak kitap bırakmamıştır. Ne var ne yok seçmiştir.” diye konuşuluyor. 1986 yılında Cumhuriyet gazetesinde, Beyoğlu'nda açılan bir sahaftan söz eden haberle Yılmaz sahaflıkta rüştünü ispatlamış oluyor.

Yılmaz, sahaflığın okulu olmadığını, edindiği her bilgiyi ya sahaf ağabeylerinden ya da yanlış alım-satımlarından ve dahası birçok bilgiyi de müşterilerinden öğrendiğini söylüyor. “Ne kadar çok kitap sattığınız değil, yüz binlerce farklı kitabın elinizden geçmesi önemlidir” diyen Yılmaz bu meslekte bilginin ne kadar para ettiğini şöyle anlatıyor: “Müşterileriniz sizi kitabın peşinden koşturur. Tercihleri, bilgisi sizi besler. Camiada bulunan kıdemli sahaflardan da çok şey öğrenirsiniz. İlk zamanlarımda bir eskiciden kitaplar almıştım. Bir sahaf abi geldi. Hepsini 150 YTL'ye ona verdim. İçlerinde Mekke Salnamesi varmış ki çok kıymetli bir eserdir. O, sadece Mekke Salnamesini 500 YTL'ye sattı. Sahaflığın bilgisi böyle pahalı oluyor işte.”

Kitaplar sahaflara nasıl düşer, meraklısına nasıl ulaşır hep merak etmişimdir. Yılmaz merakımı buruk bir tebessümle aydınlatıyor. “Genellikle vefatlarla ya da maddi sıkıntılarla satışa sunuluyor. Bu camia sınırlı, böyle haberler hızla yayılıyor. Bu tür satışa sunulmuş özel kütüphanelere bakıyorsunuz ve gözünüzü karartıp değerli değersiz ne varsa alıyorsunuz.” Bu riskli değil midir diye sorunca da; “Sahaflıkta kendi seçkilerinizle kitap alımı yapamazsınız. Bu kitap satmaz dersiniz hemen satılır. Bu kitap çok iyi satar dersiniz olmaz. Nedeni de parmak izi gibi çok değişken tercihlerin olması” diyor. Yılmaz, sahip olmak istediği kitapların izini nasıl sürdüğünü heyecanla anlatıyor: “Mithat Cemal Kuntay'ın yazmış olduğu iki ciltlik Namık Kemal'in hayatının, ikinci cildi pek bulunmaz. Bir müzayede de karşıma çıkmıştı. Deli paraya satılıyor. Alamadım tabi. Yine bir arkadaşım kütüphanesini tasfiye ediyor. O da deli para istedi. Yok alamıyorum. Cumhuriyet muhaliflerinden Rıza Nur'un eseri de böyle. Bende olmazsa, “benden sahaf olmaz.” denecek eserler bunlar. 1991 yılında 40'lı yıllarda Baro Başkanlığı yapmış bir avukatın kütüphanesinde bu kitaplar vardı. Beni sahaflıkta milli yapan da bu muhteşem kütüphanenin benim elime düşmesiydi.”

Sahaflar büyük bir riskle karşı karşıya. Tek bir kıvılcımla birçok kıymetli kitap ve evrak kül olmaya mahkûm. Çünkü eski kitaplara rayiç bedel belirlenemediği için sigorta şirketleri, sahaflara sigorta hizmeti vermiyor. Yılmaz, “Bir yangın çıksa, arkasından hüsranla bakmaktan başka bir şey gelmez elinizden. Ressam Cihat Burak'ın eserine bir bedel belirlenebiliyor. Ama benim için çok kıymetli bir kitap başkası için değil. Bu nedenle rayiç bir bedel belirlenemediğinden sigortalanamıyor” diyor.

Simurg Kitapevi'nin müdavimleri arasında, birçok ünlü var. Soner Yalçın, İlber Ortaylı, Altan Öymen, Murat Bardakçı.. Ve daha birçok isim.. Yılmaz, bu isimlerin gözünü kırpmadan kitap aldıklarını ve indirim yapmaya kalkışınca da; “Burası yaşamalı.” diyerek, indirimi kabul etmediklerini söylüyor. Birbirlerinin halinden anlayan bu iletişimin temelinde kitaba olan sevdaları yatıyor.