Külliyeleri anlamak

Çalışma masamın hemen kenarındaki rafta o sıralar okuduğum ya da incelemek istediğim kitaplar durur. Raftaki hareketlilik hiç bitmez ama son aylarda orada sabit duran 2 ciltlik muazzam bir eser var. Sabit duruyor çünkü okuması hayli zamanımı aldı. Okudum sonra dönüp bazı bölümleri tekrar okudum. Türk Arkeoloji ve Kültürel Miras Enstitüsü’nün ilk yayınlarından biri olan Prof. Dr. Ahmet Haluk Pamir editörlüğünde ve Recep Tezgel yardımcı editörlüğünde yayına hazırlanan Külliyeler: Geleneklerimiz ve Geleceğimiz Çerçevesinde Bir Kültür Mirasımız başlıklı eserdir bahsettiğim.

Bu kapsamlı kitabın editörü Ahmet Haluk Pamir kimdir, kısaca ondan bahsetmek gerekir. Haluk Hoca’nın akademik çevrelerde gayet iyi tanınmasına rağmen genel okur tarafından pek bilinmediğini düşünüyorum. Prof. Dr. Haluk Pamir çıkarttığı dergiler, yaptığı akademik çalışmalar, danışmanlığını yaptığı ama ekran önünde pek görünmediği TV programları, Türk mimarlığının son 50 yılına önemli imzalar atmış bir akademisyendir. Dünyanın en önemli ve prestijli mimarlık ödüllerinden olan Ağa Han Mimarlık Ödüllerinde defalarca jüri üyeliği yapmış duayen bir isimdir.

ÖNEMLİ İSİMLER BİR ARADA

Kitabın içeriği şu şekilde:

Kitap Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Nadir Alparslan’ın Girizgah’ıyla başlıyor. Nadir Bey, Prof. Dr. Haluk Pamir 2016 yılında Külliyeler projesine başladığında Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreter Yardımcı’ydı. Ve bu proje 2017 yılında Cumhurbaşkanlığı Himayesine alındı. Hem Türk Arkeoloji ve Kültürel Miras Enstitüsü’ndeki görevi hem de projenin başlangıcından itibaren yer alması hasebiyle bu girizgah önemli. Enstitü’nün yayın kurulu üyesi Hale Ural, hem Haluk Pamir’in kim olduğundan hem de kısaca kitabın kapsamından bahseden bir Sunuş yazısı kaleme almış.

Kitabın hem teknik hem de akademik içeriğini anlatan iki yazıyla devam ediyor eser. İlki Haluk Pamir’in Kitabın Düşünce Arkaplanı ve Yapım Süreci başlığını taşıyor. Diğeri ise İlber Ortaylı’nın Girizgah’ı.

Kitapta Sadettin Ökten, Gönül Güreşsever Cantay, M. Baha Tanman, Aptullah Kuran, İbrahim Numan, Azmi Özcan, Nilüfer Ateş, Mehmet Bayartan, Zeynep Ahunbay , M. Sinan Genim, Betül G. Ekimci, Alidost Ertuğrul, Aynur Atmaca Can, Recep Tezgel ve Melih Pınarcıoğlu gibi hocaların külliyeler üzerine önemli makaleleri var.

Kitapta yer alan makaleleri topluca ele aldığımızda külliyelerin sadece birer mekan değil aynı zamanda bu mekanın poetikasının da ele alındığını görmek mümkün. Alanındaki tek çalışma diyebileceğimiz bu eser hiç şüphesiz bugün ve gelecek nesiller için önemli ilham kaynakları barındırıyor. Mevcut külliyelerin farklı veya benzer amaçlarla kullanılırken yapılan hatalar, mutlaka yapılmaması gereken hususların kitapta yer alması son derece önemli.

Külliyelerin tarihinin ve kökenlerinin neler olduğunu anlamak ve bilmek, mevcut külliyelerin yeniden kullanımını yapabilmek mutlaka gerekli bir husus. İşte bu eser bu boşluğu dolduruyor.

Yukarıdaki listede yer alan son iki makale ise külliyelerin bugünün geleceğin mimarisine, şehir planlamasına nasıl katkılarda bulunabileceğini gözler önüne seriyor. Kitapta yer alan her biri arşivsel değere sahip fotoğrafların, çizimlerin, eskizlerin ve belgelerin kitaba güç kattığını söyleyebilirim. Başta kitabın editörü Prof. Dr. Haluk Pamir ve yardımcı editörü Recep Tezgel olmak üzere emeği geçen herkese teşekkürlerimi sunarım.