Modern insana bir de böyle bak

Erhan Genç’in altıncı kitabı Dergâh Yayınları’ndan yeni çıktı ve edebiyat çevrelerinde ilgiyle karşılandı. Kitap, bir novella olarak kurgulanmışsa da kitapevlerinin roman bölümünde yerini almış. Genç, etkileyici bir başlangıç yapıyor. Eserin ilk sayfasında üç epigraf kullanarak dikkat çekici bir atmosfer yaratıyor. Kitabın sonunda, bu epigrafların, üç farklı kitapla kurduğu metinlerarası ilişki açığa çıkıyor.

Hikâye, ada isminde bir mekânda geçiyor. Fiziksel bir mekândan daha fazlasını simgeliyor bu ada. Ada’nın bir de derneği var. Dernek kimileri için bir kariyer basamağı, bazıları için ise projesine gelir kaynağı, ancak asla bir “halka yarar” merkezi değil.Eser; derneğin yeni başkanının zafer konuşması ile başlıyor. Akabinde yaşanan olaylarla dernek üyelerinin zaafları ve egoları gün yüzüne çıkıyor. Karakterlerin temsil kriziyle baş başa kalması ile şekillenen eser, adalılar gününde sergilenen çarpıcı bir Don Kişot oyunu ile son buluyor.

Temsil; bir düşünceyi semboller, kelimeler, davranışlar veya diğer gösterim biçimleri aracılığıyla ifade etme eylemi olarak açıklanabilir. Edebi eserlerde temsil, gerçeklikle soyutluk arasında köprüler kurarak okuyuculara mesajlar iletmeyi amaçlar. Bu mesajlar genellikle metaforlar, mitler ve diğer edebi tekniklerle ifade edilir. Bu nedenle temsil, bir eserin edebi kalitesini anlamak için önemli bir kavramdır. Çünkü karakterlerin deneyimlerini ve düşüncelerini ifade etmenin farklı bir yoludur. Eserdeki karakterler gündelik sorunlarına alternatif çözümler olabileceğini tahayyül edemiyor. Yazar bu tahayyül boşluğunu doldurmayı okuyucularına bırakırken, eleştirel düşünebilmenin önemini de vurgulamış oluyor. Yani Genç, Biz de boş adam değiliz eserinde okuyucularına adeta şunu söylüyor: Modernizm giderek tahakküme dönüşen bir noktaya evrilerek nasıl temsil krizi yaşadıysa, modern insan da kendi hayatında temsili bir tahakküme dönüştürüyor ve eleştirel düşünmediğinden krize giriyor, ancak krizin farkına bile varamıyor.

Romanın ana odağını oluşturan adalılar derneği, alelade bir kuruluş olmayıp, siyaseti temsil eden ve taşradaki karmaşık iktidar ilişkilerine ayna tutan bir metafor olarak okunabilir. Derneğin yeni başkanı Doğan, ilk aşkına ulaşmak için başkan olurken; yardımcısı Sinan ise bürokraside hayal ettiği yere kolay yoldan ulaşmak amacıyla derneğe üye oluyor. Emel karakteri ise Don Kişot tiyatrosunun ada halkına kültürel bir hizmet sunması için sahnelenmesini isteyen, yani derneği kuralına uygun bir organ olarak kullanan tek üye oluyor. Bu tiyatro oyununa hazırlık süreci vasıtasıyla kitap, oyun içinde oyun oynanan bir esere bürünüveriyor. Genç, karakterler aracılığıyla derneğin iç dinamiklerini ve üyelerinin bireysel çatışmalarını ustaca anlatıyor. Başkan Doğan’ın aşkı, Sinan’ın çıkarları ve diğer üyelerin liyakati, kayırmacı toplumu temsil ediyor; ziyaret edilen milletvekili, kaymakam ve belediye başkanı gibi karakterler ise devleti temsil ediyor. Milletvekili normal şartlarda hiç dikkate almayacağı bir profile sırf belirli bir kitleyi temsil ediyor diye önem veriyor, bireyi değil çıkarları merkeze koyuyor. Emel ise kültür-sanat elçilerini temsil ediyor. Yazar, bu karakterler ve temsil krizlerini kullanarak günümüz toplumunda var olma mücadelesi veren bireylerin karşılaştığı sorunları ele alıyor ve bu krizleri toplumsal eleştiriyle derinlemesine inceliyor. Kitap, temsilin günümüzde nasıl bir masaya dönüştüğünü -halk, devlet, bürokrasi, çıkarlar ve kültür gibi unsurlarla birlikte- okuyucularına gösteriyor.  Biz de boş adam değiliz, edebi bir zevk sunmasının yanında, okuyuculara günümüz dünyasının karmaşıklığına dair derin bir içgörü vadediyor.