Sabah olsa güneş karşıma gelip dursa

Şiir kitapları üstüne değineler/ değerlendirmeler yazmak, yazı mesleğinin, hadi yazı yolculuğunun diyelim, en netameli burgacıdır. Neden? Çünkü şiirle karşı karşıya geldiğinizde, elbette birtakım bilgilerle birlikte size yol gösteren yahut yön tayin eden daha çok sezgileriniz ve hissiyatınızdır. Şiirin şaşmaz bir ölçütü yok. Onda en çok aradığımız güzellik ve özgünlüktür. Bu nedenle, şiir üzerine konuşmak/ yazmak için haddeden geçmiş ve eğitilmiş beğeniler gerekiyor. Bunları niye mi söylüyorum? Yaptığım işin “keyfîlik”le değil, bir “sorumluluk” duygusuyla en azından yılların getirdiği bir beğeniyle yapıldığı bilinsin diye. Bu böyle bilindikten sonra, isteyen istediğini söyleyebilir.

***

Kral, Osman Özbahçe'nin geçtiğimiz aylarda ikinci baskısı çıkan üçüncü şiir kitabı. Kitapta altı uzun şiir var. İçlerinde en çok kitaba adını veren “Kral”ı beğendim. Ürünlerin en zayıfı ise “Demir Bulgur” başlıklı olanı.

Özbahçe, bu kitapta “epik şiir” diyebileceğimiz bir formu deniyor. Ürünlerin hepsinde egemen olan biçimsel ilke “anlatmak”. Bir halk hikâyecisi gibi yahut eski Türklerde var olduğu bilinen destancılar gibi, tatlı tatlı dünya hallerini hikâye ediyor Özbahçe. Araya ironiler, şakalar, sululuklar, küçük oyunlar –söz oyunları- da katıyor. Hayatla dalga geçiyor. Kurulu düzenle, kendisiyle, okurla “eğleniyor”. Olmadık yerde olmadık sözler söylüyor. “Katil”in sonunda “DİKKAAAT!/ HERKES GÖZÜNÜ YUMSUN!/ Kız geçiyor!” deyişi gibi.

Hâlbuki şairimiz, kitaptaki “Kral” şiirinde “Sabah olsa/ Güneş karşıma gelip dursa” der. Ne hoş bir temennidir bu. Ve teknik olarak da iyi bir söyleyiştir. Bir başka yerde “Oğullarımın ardından ağlayan kadınları sayarım/ Ağlayarak yaşanan şeyi/ Kuruyan pınarları sayarım/ Göğsüm inip kalktıkça dünya benim” der. Bunlar da sıkı sözlerdir. İyi şiir kıvamında güzeldir. Sonra şu sağlam kuruluşlu dizeleri söyleyiverir ozanımız: “Bir şey kanar ben büyüdükçe hiç kanamamış bir şey/ Toprak kanar, dağ kanar/ Atımdaki can kanar”. “Kral”daki titizliğini gösterebilse şair, daha okunası, daha kalıcı şiirler koyacak orta yere. (Küçük bir dikkat: “Yürüyüşümden incelir dünya benim” dizesi, “yürüyüşünün ritminden İstanbul'u ıslatan” şairi hatırlatır biraz.)

Hayata bakışın derinleştiği yerlerde ne güzel dizeler vardır: “Ben hayatı sayarım/ Hayatın sahibini sayarım/ Bu bana bir kusursuzluk verir/ Kusursuzluğum bundan gelir”. Örneklerden de anlaşılacağı gibi tatlı ve coşkulu bir anlatım hâkim “Kral”a. Ve adını verdiği kitabı, moda tabirle “kurtaran” şiir olmuş. Kitaptaki ürünlerin olumsuzlukları daha çok gibi göründü bana. Denebilir ki Özbahçe, kendi şiirinin eksilticisi. Şöyle, yeteneğini göz ardı ediyor ve ciddiye almıyor çok şeyi. “NE TOPLUMU LAN NE TOPLUMU!” gibi yakışıksız ifadeler/ satırlar görüyoruz kitapta. “Lan” sözcüğünün şiirde ne kadar iğreti, yabancı ve hatta pespaye durduğunu düşünmez mi şair; bu kadar sıklıkla kullanır bu argo kelimeyi? Erbabı bilir ki ağza gelen her söz şiire konmaz/ konmamalıdır. Konsa da şiir olmaz. “Halk şairi yanında hissetmelidir!” bahanesiyle her söze şiirin kapısı açılmaz. Mademki, kendi deyişiyle “bu şiir işi”ne girmiştir şair, ondan iyi ürün beklemek hakkımızdır. “Bütün kapılar bir bir kapanıyor suratıma, kahpe dünya” türünden alelade repliklerle şiir olmayacağını şair de bilir. Bana sorarsanız Osman Özabahçe, şiirine yazık ediyor. Niye mi? Ayıklama, demleme, diriltme, kıvam verme, zahmetine katlanmadığı için…

***

İçimizdeki Derin yara!

Edebiyatımızın sevimli ve şirin, delikanlı şairi, hemen birçok edebiyat dergisinin şiir yazıcısı Mehmet Aycı'nın dördüncü şiir kitabı Derin de Ebabil Yayınları arasında çıktı. Kitaptaki şiirlerin hemen hepsi bir tema üzerine filizlenmiş: aşk. Bu kitaptaki ürünlerden hareketle Aycı'ya kolaylıkla aşk şiirleri şairi diyebilirsiniz. (Bu tür adlandırmaları, “kategorize etme”leri hiç sevmediğimi de şuracığa not edeyim.) Ancak burada biraz duralım. Aycı'nın dillendirdiği aşk daha çok beşeri, yer yer aşkın (platonik) boyutlu bir hâl. Dahası şairini yakıp kavuran bir tutku gibi şiirleri dolduran sevi. Başka bir deyişle, bu duygu, dünyevî bir sevgiliye daha açığı bir “dilber”e yöneliyor ve ortaya erotik söyleyişler çıkıyor. Cemal Süreya esintisi duyduğum “Siyah”, “Çerkez”, “Kız/Cennet” başlıklı şiirler bu dediklerime açık örnekler. Sonuncusunda öyle dizeler var ki buraya almaya cesaret edemedim, ama Aycı yazmaya cesaret edebilmiş. Şaşırmadım diyemem. Mehmet'ten böyle dizeler ummazdım doğrusu. Mehmet Aycı'nın Tanrı sözcüğünün ilk harfini küçük t ile yazışını da biraz garipsedim. “Tanrım” dediğine göre ve ikimiz de aynı “Allah”a inandığımıza göre bu aymazlık niye! Müslüman bir şairin “Tanrının şehvete kesen eşsiz tabloları” ifadesini söyleyebilmesi, bana bir pervasızlık gibi geliyor. “Kaktüs” kitabın en başarılı şiiri bana sorarsanız. Bütünlüklü yani özü derli toplu, sesi pürüzsüz bir şiir. Şu “yalan atma” ifadesi de gelip dizeye konmasa ne iyi olurdu. Bunun gibi anlamı zor seçilen, yersiz, şiirin bütünlüğüne halel getiren ifadeler/ satırlar var Aycı'nın bazı şiirlerinde. Örnekse, “Cevapsız Çağrı”daki şu dize: Kahverengi bir at var; göğsümde koşmak için.

Derin'deki kara noktalar bana şöylece göründü: Bu denli aşırıya varan erotik imgeler, çok aşikâr Cemal Süreya etkisi, şairin dünya görüşüyle çelişen söylemi, harcıâlem ifadeler (“birkaç kelam eylediydik bahse konu ederek”), şairin yer yer şiirde acemice görünür olması. Belki son yıllarda çok dile gelmiş bir muhtevaya sahip ama Aycı'nın “her gün kirlenmek için başlıyoruz hayata” dizesini sevdim. Madem dünya ehlinin genel ahvali böyledir, şairin dediği gibi “şu çok kirli dünyada”, biz de “arınmak” için başlasak her güne ne olur? Mehmet Aycı'nın önünde on yıl kadar daha bir süre var şiir söylemek için. Başka bir deyişle şairin “şiir yaşı” neredeyse on sene sonra dolacaktır. Beni ciddiye alır almaz, samimiyetime sevgime inanır inanmaz, beğenime güvenir güvenmez, orası kendi bileceği. Ama şunu yapmalı bana kalırsa; yazdıklarını iyi bir ayıklamalı. Kendisine bağışlanan o güzelim “şiir cevheri”ni şurada burada heba etmemeli. Sabırla bu cevherden iyi şiir çıkar/malı. Bu bağlamda son sözüm şudur, kendi dar çevresinden uzağa, kendi neslinden sonraya sözünü düşüremeyen şair, daha dünya vedaına kalmadan unutulur gider.